વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.24.1
निवर्तमानः संहृष्टो रावणस्सुदुरात्मवान् ।
जह्रे पथि नरेन्द्रर्षिदेवगन्धर्वकन्यकाः ॥ ७.२४.१ ॥
પાછા ફરતાં અત્યંત દુરાત્મા રાવણે હર્ષથી માર્ગમાં રાજાઓ, ઋષિઓ, દેવો અને ગંધર્વોની કન્યાઓનું હરણ કર્યું.
7.24.2
दर्शनीयां हि रक्षः स कन्यां स्त्रीं वापि पश्यति ।
हत्वा बन्धुजनं तस्या विमाने तां रुरोध ह ॥ ७.२४.२ ॥
તે રાક્ષસ સુંદર કન્યા કે સ્ત્રીને જુએ તો તેના સગાઓને મારીને તેને વિમાનમાં કેદ કરતો.
7.24.3
एवं पन्नगकन्याश्च राक्षसासुरमानुषीः ।
यक्षदानवकन्याश्च विमाने सो ऽध्यरोपयत् ॥ ७.२४.३ ॥
આ રીતે તેણે નાગકન્યાઓ, રાક્ષસી, અસુરી, માનુષી સ્ત્રીઓ તથા યક્ષ અને દાનવ કન્યાઓને વિમાનમાં ચઢાવી.
7.24.4
ताश्च सर्वाः समं दुःखान्मुमुचुर्बाष्पजं जलम् ।
तुल्यमग्न्यर्चिषां तत्र शोकाग्निभयसम्भवम् ॥ ७.२४.४ ॥
તે બધી દુઃખથી એકસાથે આંસુનું જળ વહાવવા લાગી; તે શોક અને ભયની અગ્નિમાંથી ઊઠેલી જ્વાળાઓ જેવું હતું.
7.24.5
ताभिः सर्वानवद्याभिर्नदीभिरिव सागरः ।
आपूरितं विमानं तद्भयशोकाशिवाश्रुभिः ॥ ७.२४.५ ॥
તે નિર્દોષ કન્યાઓના ભય અને શોકના અમંગળ આંસુઓથી, નદીઓથી સાગર ભરાય તેમ, એ વિમાન ભરાઈ ગયું.
7.24.6
नागगन्धर्वकन्याश्च महर्षितनयाश्च याः ।
दैत्यदानवकन्याश्च विमाने शतशो ऽरुदन् ॥ ७.२४.६ ॥
નાગ અને ગંધર્વ કન્યાઓ, મહર્ષિઓની પુત્રીઓ તથા દૈત્ય અને દાનવ કન્યાઓ વિમાનમાં સેંકડોની સંખ્યામાં રડતી હતી.
7.24.7
दीर्घकेश्यः सुचार्वङ्ग्यः पूर्णचन्द्रनिभाननाः ।
पीनस्तन्यस्तथा वज्रवेदिमध्यसमप्रभाः ॥ ७.२४.७ ॥
લાંબા વાળવાળી, સુંદર અંગોવાળી, પૂર્ણચંદ્ર જેવા મુખવાળી, પુષ્ટ સ્તનોવાળી અને વજ્રવેદીના મધ્યભાગ જેવી પ્રભાવાળી સ્ત્રીઓ.
7.24.8
रथकूबरसङ्काशैः श्रोणिदेशैर्मनोहराः ।
स्त्रियः सुराङ्गनाप्रख्या निष्टप्तकनकप्रभाः ॥ ७.२४.८ ॥
રથના કૂબર જેવા નિતંબવાળી, મનોહર, સુરાંગનાઓ જેવી, તપાવેલા સોનાની પ્રભાવાળી સ્ત્રીઓ.
7.24.9
शोकदुःखभयत्रस्ता विह्वलाश्च सुमध्यमाः ।
तासां निश्वासवातेन सर्वतः सम्प्रदीपितम् ॥ ७.२४.९ ॥
શોક, દુઃખ અને ભયથી ત્રસ્ત, વિહ્વળ, પાતળી કમરવાળી સ્ત્રીઓ. તેમના નિસાસાના પવનથી ચારે બાજુ (અગ્નિ) પ્રજ્વલિત થયો.
7.24.10
अग्निहोत्रमिवाभाति सन्निरुद्धाग्निपुष्पकम् ।
दशग्रीववशं प्राप्तास्तास्तु शोकाकुलाः स्त्रियः ॥ ७.२४.१० ॥
અગ્નિહોત્ર જેવું, અગ્નિ બંધાયેલું પુષ્પક વિમાન ઝળકતું હતું. દશગ્રીવને વશ થયેલી શોકાકુલ સ્ત્રીઓ તેમાં હતી.
7.24.11
दीनवक्रेक्षणाः श्यामा मृग्यः सिंहवशा इव ।
काचिच्चिन्तयती तत्र किं नु मां भक्षयिष्यति ॥ ७.२४.११ ॥
દીન મુખ અને નેત્રવાળી, સિંહના વશ પડેલી મૃગીઓ જેવી યુવતીઓ. ત્યાં એક વિચારતી હતી — "આ મને જ ખાઈ જશે શું?"
7.24.12
काचिद्दध्यौ सुदुःखार्ता अपि मां मारयेदयम् ।
दुःखशोकसमाविष्टा विलेपुः सहिताः स्त्रियः ॥ ७.२४.१२ ॥
બીજી અત્યંત દુઃખથી પીડિત થઈ વિચારવા લાગી — "આ મને પણ મારી નાખશે." દુઃખ અને શોકથી ઘેરાયેલી સ્ત્રીઓ બધી મળીને વિલાપ કરવા લાગી.
7.24.13
कथं नु खलु मे पुत्रो भविष्यति मया विना ।
कथं माता कथं भ्राता निमग्नाः शोकसागरे ॥ ७.२४.१३ ॥
મારા વિના મારો પુત્ર કેવી રીતે રહેશે? શોકસાગરમાં ડૂબેલાં માતા અને ભાઈ કેવી રીતે રહેશે?
7.24.14
।
हा कथं नु करिष्यामि भर्तुस्तस्मादहं विना ।
मृत्यो प्रसादयामि त्वां नय मां दुःखभागिनीम् ॥ ७.२४.१४ ॥
અરે! પતિ વિના હું શું કરું? હે મૃત્યુ, હું તને પ્રસન્ન કરું છું, દુઃખભાગિની એવી મને લઈ જા.
7.24.15
किन्नु तद्दुष्कृतं कर्म पुरा देहान्तरे कृतम् ॥ ७.२४.१५ ॥
પૂર્વ દેહમાં આપણે કયું દુષ્કર્મ કર્યું હતું?
7.24.16
एवं स्म दुःखिताः सर्वाः पतिताः शोकसागरे ।
न खल्विदानीं पश्यामो दुःखस्यास्यान्तमात्मनः ॥ ७.२४.१६ ॥
આ રીતે દુઃખી થયેલી સર્વ શોકસાગરમાં પડી. હવે આપણા આ દુઃખનો અંત દેખાતો નથી.
7.24.17
अहो धिङ्मानुषं लोकं नास्ति खल्वधमः परः ।
यद्दुर्बला बलवता भर्तारो रावणेन नः ॥ ७.२४.१७ ॥
અરે, આ માનવલોકને ધિક્કાર! આનાથી અધમ બીજું કંઈ નથી, જ્યાં આપણા દુર્બળ પતિઓને બળવાન રાવણે માર્યા.
7.24.18
सूर्येणोदयता काले नक्षत्राणीव नाशिताः ।
अहो सुबलवद्रक्षो वधोपायेषु युज्यते ॥ ७.२४.१८ ॥
ઊગતા સૂર્ય વડે યોગ્ય સમયે તારાઓ નાશ પામે તેમ આપણે નાશ પામ્યા. અરે, અતિ બળવાન રાક્ષસ વધના ઉપાયોમાં લાગેલો છે.
7.24.19
अहो दुर्वृत्तमास्थाय नात्मानं वैजुगुप्सते ।
सर्वथा सदृशस्तावद्विक्रमो ऽस्य दुरात्मनः ॥ ७.२४.१९ ॥
અરે! દુરાચારને અપનાવીને તે પોતાની જ ઘૃણા કરતો નથી. આ દુરાત્માનો પરાક્રમ પણ સર્વથા તેને અનુરૂપ છે.
7.24.20
इदं त्वसदृशं कर्म परदाराभिमर्शनम् ।
यस्मादेष परक्यासु रमते राक्षसाधमः ॥ ७.२४.२० ॥
પરસ્ત્રીનો સ્પર્શ કરવો એ અયોગ્ય કર્મ છે, કારણ કે આ અધમ રાક્ષસ બીજાની સ્ત્રીઓમાં જ આનંદ માણે છે.
7.24.21
तस्माद्वै स्त्रीकृतेनैव प्राप्स्यते दुर्मतिर्वधम् ।
सतीभिर्वरनारीभिरेवं वाक्ये ऽभ्युदीरिते ॥ ७.२४.२१ ॥
તેથી આ દુર્બુદ્ધિ એક સ્ત્રીને કારણે જ મૃત્યુ પામશે. ઉત્તમ સતી સ્ત્રીઓએ આ વચનો ઉચ્ચાર્યા ત્યારે.
7.24.22
नेदुर्दुन्दुभयः खस्थाः पुष्पवृष्टिः पपात च ।
शप्तः स्त्रीभिः स तु समं हतौजा इव निष्प्रभः ॥ ७.२४.२२ ॥
આકાશમાં રહેલા દુંદુભિ વાગ્યા; પુષ્પવૃષ્ટિ થઈ. સ્ત્રીઓએ શાપ આપ્યો અને તે તરત જ જાણે તેજહીન અને પ્રભાહીન થઈ ગયો.
7.24.23
पतिव्रताभिः साध्वीभिर्बभूव विमना इव ।
एवं विलपितं तासां शृण्वन्राक्षसपुङ्गवः ।
प्रविवेश पुरीं लङ्कां पूज्यमानो निशाचरैः ॥ ७.२४.२३ ॥
પતિવ્રતા સાધ્વી સ્ત્રીઓને કારણે તે જાણે ઉદાસ થઈ ગયો. આ રીતે તે સ્ત્રીઓનો વિલાપ સાંભળતાં રાક્ષસશ્રેષ્ઠ, રાક્ષસો દ્વારા સન્માનિત થતાં, લંકા નગરીમાં પ્રવેશ્યો.
7.24.24
एतस्मिन्नन्तरे घोरा राक्षसी कामरूपिणी ।
सहसा पतिता भूमौ भगिनी रावणस्य सा ॥ ७.२४.२४ ॥
આ દરમિયાન ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરી શકે એવી એક ભયાનક રાક્ષસી અચાનક ભૂમિ પર પડી. તે રાવણની બહેન હતી.
7.24.25
तां स्वसारं समुत्थाप्य रावणः परिसान्त्वयन् ।
अब्रवीत्किमिदं भद्रे वक्तुकामा ऽसि मे द्रुतम् ॥ ७.२४.२५ ॥
રાવણે તે બહેનને ઊભી કરી આશ્વાસન આપતાં કહ્યું, "હે ભદ્રે, આ શું છે? તું મને તરત કંઈક કહેવા ઇચ્છે છે?"
7.24.26
सा बाष्पपरिरुद्धाक्षी रक्ताक्षी वाक्यमब्रवीत् ।
कृता ऽस्मि विधवा राजंस्त्वया बलवता बलात् ॥ ७.२४.२६ ॥
આંસુથી રૂંધાયેલી, લાલ આંખોવાળી તે બોલી, "હે રાજન, બળવાન એવા તારા વડે બળપૂર્વક મને વિધવા બનાવવામાં આવી છે."
7.24.27
एते राजंस्त्वया वीरा दैत्या विनिहता रणे ।
कालकेया इति ख्याताः सहस्राणि चतुर्दश ॥ ७.२४.२७ ॥
હે રાજન, કાલકેય તરીકે પ્રખ્યાત આ વીર દૈત્યો ચૌદ હજાર યુદ્ધમાં તારા વડે માર્યા ગયા.
7.24.28
प्राणेभ्यो ऽपि गरीयान्मे तत्र भर्ता महाबलः ॥ ७.२४.२८ ॥
પ્રાણથી પણ વધુ પ્રિય મારા પતિ ત્યાં મહાબળવાન હતા.
7.24.29
सो ऽपि त्वया हतस्तात रिपुणा भ्रातृगृध्नुना ।
त्वया ऽस्मि निहता राजन्स्वयमेव हि बन्धुना ॥ ७.२४.२९ ॥
હે તાત, તે પણ તારા વડે માર્યો ગયો, ભાઈના લોભી શત્રુ વડે. હે રાજન, તું પોતે જ, બંધુ એવા તારા વડે જ હું હણાઈ ગઈ છું.
7.24.30
राजन्वैधव्यशब्दं च भोक्ष्यामि त्वत्कृते ह्यहम् ।
ननु नाम त्वया रक्ष्यो जामाता समरेष्वपि ।
स त्वया निहतो युद्धे स्वयमेव न लज्जसे ॥ ७.२४.३० ॥
હે રાજન, તારા કારણે જ હું 'વિધવા' શબ્દ ભોગવીશ. યુદ્ધોમાં પણ જમાઈનું રક્ષણ કરવું જોઈએ ને? તેને તેં જ યુદ્ધમાં માર્યો, તને શરમ નથી આવતી?
7.24.31
एवमुक्तो दशग्रीवो भगिन्या क्रोशमानया ।
अब्रवीत्सान्त्वयित्वा तां सामपूर्वमिदं वचः ॥ ७.२४.३१ ॥
બહેનના રુદન સાથે આમ કહેવાતાં, દશગ્રીવે તેને સાંત્વન આપીને મધુર વાણીમાં આ વચન કહ્યું.
7.24.32
अलं वत्से रुदित्वा ते न भेतव्यं च सर्वशः ।
दानमानप्रसादैस्त्वां तोषयिष्यामि यत्नतः ॥ ७.२४.३२ ॥
બસ કર દીકરી, રડવાથી શું વળે? તારે કોઈ રીતે ડરવાની જરૂર નથી. દાન, માન અને કૃપાથી હું તને યત્નપૂર્વક પ્રસન્ન કરીશ.
7.24.33
युद्धप्रमत्तो व्याक्षिप्तो जयाकाङ्क्षी क्षिपञ्छरान् ।
नावगच्छामि युद्धेषु स्वान्परान्वाप्यहं शुभे ॥ ७.२४.३३ ॥
યુદ્ધમાં ઉન્મત્ત અને વિચલિત થઈ, વિજયની ઇચ્છાથી બાણ છોડતાં, હે શુભે, યુદ્ધોમાં હું પોતાનાં કે પરાયાંને ઓળખતો નથી.
7.24.34
जामातरं न जाने स्म प्रहरन्युद्धदुर्मदः ।
तेनासौ निहतः सङ्ख्ये मया भर्ता तव स्वसः ॥ ७.२४.३४ ॥
યુદ્ધના મદમાં પ્રહાર કરતાં મેં જમાઈને ઓળખ્યો નહીં. બહેન, એ યુદ્ધમાં મારા હાથે તારો પતિ માર્યો ગયો.
7.24.35
अस्मिन्काले तु यत्प्राप्तं तत्करिष्यामि ते हितम् ।
भ्रातुरैश्वर्ययुक्तस्य खरस्य वस पार्श्वतः ॥ ७.२४.३५ ॥
આ સમયે જે પ્રાપ્ત થાય તે જ હું તારા હિત માટે કરીશ. ઐશ્વર્યવાન ભાઈ ખરની પાસે જ રહે.
7.24.36
चतुर्दशानां भ्राता ते सहस्राणां भविष्यति ।
प्रभुः प्रयाणे दाने च राक्षसानां महाबलः ॥ ७.२४.३६ ॥
તારો ભાઈ ચૌદ હજાર રાક્ષસોનો સ્વામી થશે. મહાબળવાન તે કૂચમાં અને દાનમાં રાક્ષસોનો પ્રભુ રહેશે.
7.24.37
तत्र मातृष्वसेयस्ते भ्राता ऽयं वै खरः प्रभुः ।
भविष्यति तवादेशं सदा कुर्वन्निशाचरः ॥ ७.२४.३७ ॥
ત્યાં તારો બહેનનો પુત્ર, આ તારો ભાઈ ખર પ્રભુ થશે; સદા તારી આજ્ઞા પાળતો નિશાચર તે હશે.
7.24.38
शीघ्रं गच्छत्वयं वीरो दण्डकान्परिरक्षितुम् ।
दूषणो ऽस्य बलाध्यक्षो भविष्यति महाबलः ॥ ७.२४.३८ ॥
આ વીર શીઘ્ર દંડકારણ્યની રક્ષા કરવા જાય; મહાબળવાન દૂષણ તેનો સેનાપતિ થશે.
7.24.39
तत्र ते वचनं शूरः करिष्यति सदा खरः ।
रक्षसां कामरूपाणां प्रभुरेष भविष्यति ॥ ७.२४.३९ ॥
ત્યાં આ શૂર ખર સદા તારું વચન પાળશે; ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધરનારા રાક્ષસોનો આ જ પ્રભુ થશે.
7.24.40
एवमुक्त्वा दशग्रीवः सैन्यमस्यादिदेश ह ।
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां वीर्यशालिनाम् ॥ ७.२४.४० ॥
આમ કહીને દશગ્રીવે તેની સેનાને આજ્ઞા આપી — પરાક્રમી રાક્ષસોના ચૌદ હજાર.
7.24.41
स तैः परिवृतस्सर्वै राक्षसैर्घोरदर्शनैः ।
आगच्छत खरः शीघ्रं दण्डकानकुतोभयः ॥ ७.२४.४१ ॥
તે ભયંકર દેખાવવાળા સર્વ રાક્ષસોથી ઘેરાયેલો ખર નિર્ભય થઈને શીઘ્ર દંડકારણ્યમાં આવે.
7.24.42
स तत्र कारयामास राज्यं निहतकण्टकम् ।
सा च शूर्पणखा तत्र न्यवसद्दण्डकावने ॥ ७.२४.४२ ॥
ત્યાં તેણે નિષ્કંટક રાજ્ય સ્થાપ્યું; અને શૂર્પણખા પણ ત્યાં દંડકારણ્યમાં રહેવા લાગી.