ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 7.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.24.1
निवर्तमानः संहृष्टो रावणस्सुदुरात्मवान् ।
जह्रे पथि नरेन्द्रर्षिदेवगन्धर्वकन्यकाः ॥ ७.२४.१ ॥
ଫେରିବା ସମୟରେ ଅତି ଦୁରାତ୍ମା ରାବଣ ଆନନ୍ଦରେ ପଥରେ ରାଜା, ଋଷି, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ହରଣ କଲା।
7.24.2
दर्शनीयां हि रक्षः स कन्यां स्त्रीं वापि पश्यति ।
हत्वा बन्धुजनं तस्या विमाने तां रुरोध ह ॥ ७.२४.२ ॥
ସେ ରାକ୍ଷସ ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟା କିମ୍ବା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଦେଖିଲେ ତା'ର ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କୁ ମାରି ତାକୁ ବିମାନରେ ବନ୍ଦୀ କରୁଥିଲା।
7.24.3
एवं पन्नगकन्याश्च राक्षसासुरमानुषीः ।
यक्षदानवकन्याश्च विमाने सो ऽध्यरोपयत् ॥ ७.२४.३ ॥
ଏହିପରି ସେ ନାଗକନ୍ୟା, ରାକ୍ଷସୀ, ଅସୁରୀ, ମାନୁଷୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ଯକ୍ଷ ଓ ଦାନବ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ବିମାନରେ ଚଢ଼ାଇଲା।
7.24.4
ताश्च सर्वाः समं दुःखान्मुमुचुर्बाष्पजं जलम् ।
तुल्यमग्न्यर्चिषां तत्र शोकाग्निभयसम्भवम् ॥ ७.२४.४ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖରେ ଏକାସଙ୍ଗରେ ଲୁହ ଝରାଇଲେ; ତାହା ଶୋକ ଓ ଭୟର ଅଗ୍ନିରୁ ଉଠିଥିବା ଅଗ୍ନିଶିଖା ସଦୃଶ ଥିଲା।
7.24.5
ताभिः सर्वानवद्याभिर्नदीभिरिव सागरः ।
आपूरितं विमानं तद्भयशोकाशिवाश्रुभिः ॥ ७.२४.५ ॥
ସେହି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ଭୟ ଓ ଶୋକର ଅମଙ୍ଗଳ ଲୁହରେ, ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରି, ସେ ବିମାନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
7.24.6
नागगन्धर्वकन्याश्च महर्षितनयाश्च याः ।
दैत्यदानवकन्याश्च विमाने शतशो ऽरुदन् ॥ ७.२४.६ ॥
ନାଗ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟା, ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ କନ୍ୟା ଏବଂ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବ କନ୍ୟାମାନେ ବିମାନରେ ଶହ ଶହ ସଂଖ୍ୟାରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
7.24.7
दीर्घकेश्यः सुचार्वङ्ग्यः पूर्णचन्द्रनिभाननाः ।
पीनस्तन्यस्तथा वज्रवेदिमध्यसमप्रभाः ॥ ७.२४.७ ॥
ଲମ୍ବା କେଶ, ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ ମୁଖ, ପୁଷ୍ଟ ସ୍ତନ ଓ ବଜ୍ରବେଦିର ମଧ୍ୟଭାଗ ପରି ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ନାରୀମାନେ।
7.24.8
रथकूबरसङ्काशैः श्रोणिदेशैर्मनोहराः ।
स्त्रियः सुराङ्गनाप्रख्या निष्टप्तकनकप्रभाः ॥ ७.२४.८ ॥
ରଥର କୂବର ପରି ନିତମ୍ବ ଥିବା, ମନୋହର, ସୁରାଙ୍ଗନା ସଦୃଶ, ତପ୍ତ ସୁନାର ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ନାରୀମାନେ।
7.24.9
शोकदुःखभयत्रस्ता विह्वलाश्च सुमध्यमाः ।
तासां निश्वासवातेन सर्वतः सम्प्रदीपितम् ॥ ७.२४.९ ॥
ଶୋକ, ଦୁଃଖ, ଭୟରେ ତ୍ରସ୍ତ, ବିହ୍ୱଳ, ସରୁ କଟିଯୁକ୍ତ ନାରୀମାନେ। ସେମାନଙ୍କ ନିଶ୍ୱାସ ବାୟୁରେ ସବୁଆଡ଼େ (ଅଗ୍ନି) ଜଳି ଉଠିଲା।
7.24.10
अग्निहोत्रमिवाभाति सन्निरुद्धाग्निपुष्पकम् ।
दशग्रीववशं प्राप्तास्तास्तु शोकाकुलाः स्त्रियः ॥ ७.२४.१० ॥
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ପରି, ଆବଦ୍ଧ ଅଗ୍ନିଯୁକ୍ତ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ ଜ୍ୱଳୁଥିଲା। ଦଶଗ୍ରୀବଙ୍କ ବଶରେ ପଡ଼ିଥିବା ଶୋକାକୁଳ ନାରୀମାନେ ତହିଁରେ ଥିଲେ।
7.24.11
दीनवक्रेक्षणाः श्यामा मृग्यः सिंहवशा इव ।
काचिच्चिन्तयती तत्र किं नु मां भक्षयिष्यति ॥ ७.२४.११ ॥
ଦୀନ ମୁଖ ଓ ନୟନ ଥିବା, ସିଂହର ବଶରେ ପଡ଼ିଥିବା ହରିଣୀ ପରି ଯୁବତୀମାନେ। ସେଠାରେ ଜଣେ ଭାବୁଥିଲା — "ଏ କ'ଣ ମୋତେ ହିଁ ଖାଇଦେବ?"
7.24.12
काचिद्दध्यौ सुदुःखार्ता अपि मां मारयेदयम् ।
दुःखशोकसमाविष्टा विलेपुः सहिताः स्त्रियः ॥ ७.२४.१२ ॥
ଆଉ ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଭାବିଲା — "ଏ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ମାରିଦେବ।" ଦୁଃଖ-ଶୋକରେ ଘେରା ନାରୀମାନେ ସମସ୍ତେ ମିଳି ବିଳାପ କଲେ।
7.24.13
कथं नु खलु मे पुत्रो भविष्यति मया विना ।
कथं माता कथं भ्राता निमग्नाः शोकसागरे ॥ ७.२४.१३ ॥
ମୋ ବିନା ମୋ ପୁଅ କିପରି ରହିବ? ଶୋକସାଗରରେ ବୁଡ଼ିଥିବା ମାତା ଓ ଭାଇ କିପରି ରହିବେ?
7.24.14
।
हा कथं नु करिष्यामि भर्तुस्तस्मादहं विना ।
मृत्यो प्रसादयामि त्वां नय मां दुःखभागिनीम् ॥ ७.२४.१४ ॥
ଅହୋ! ସ୍ୱାମୀ ବିନା ମୁଁ କଣ କରିବି? ହେ ମୃତ୍ୟୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଛି, ଦୁଃଖଭାଗିନୀ ମୋତେ ନେଇଯାଅ।
7.24.15
किन्नु तद्दुष्कृतं कर्म पुरा देहान्तरे कृतम् ॥ ७.२४.१५ ॥
ପୂର୍ବ ଦେହରେ ଆମେ କେଉଁ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିଲୁ?
7.24.16
एवं स्म दुःखिताः सर्वाः पतिताः शोकसागरे ।
न खल्विदानीं पश्यामो दुःखस्यास्यान्तमात्मनः ॥ ७.२४.१६ ॥
ଏହିପରି ଦୁଃଖିତ ସମସ୍ତେ ଶୋକସାଗରରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମ ଏ ଦୁଃଖର ଅନ୍ତ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।
7.24.17
अहो धिङ्मानुषं लोकं नास्ति खल्वधमः परः ।
यद्दुर्बला बलवता भर्तारो रावणेन नः ॥ ७.२४.१७ ॥
ଅହୋ, ଏହି ମନୁଷ୍ୟଲୋକକୁ ଧିକ୍! ଏଥିରୁ ଅଧମ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ; ଯେଉଁଠି ଆମ ଦୁର୍ବଳ ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କୁ ବଳବାନ ରାବଣ ମାରିଦେଲା।
7.24.18
सूर्येणोदयता काले नक्षत्राणीव नाशिताः ।
अहो सुबलवद्रक्षो वधोपायेषु युज्यते ॥ ७.२४.१८ ॥
ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମୟରେ ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲା ପରି ଆମେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲୁ। ଅହୋ, ଅତି ବଳବାନ ରାକ୍ଷସ ବଧର ଉପାୟରେ ନିୟୋଜିତ।
7.24.19
अहो दुर्वृत्तमास्थाय नात्मानं वैजुगुप्सते ।
सर्वथा सदृशस्तावद्विक्रमो ऽस्य दुरात्मनः ॥ ७.२४.१९ ॥
ଆହା! ଦୁରାଚାର ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ନିଜକୁ ଘୃଣା କରୁ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁରାତ୍ମାର ପରାକ୍ରମ ମଧ୍ୟ ସର୍ବଥା ତାହା ସହିତ ଖାପ ଖାଉଛି।
7.24.20
इदं त्वसदृशं कर्म परदाराभिमर्शनम् ।
यस्मादेष परक्यासु रमते राक्षसाधमः ॥ ७.२४.२० ॥
ପରସ୍ତ୍ରୀକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଅଯୋଗ୍ୟ କର୍ମ। କାରଣ ଏହି ଅଧମ ରାକ୍ଷସ ଅନ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କଠାରେ ହିଁ ରମଣ କରେ।
7.24.21
तस्माद्वै स्त्रीकृतेनैव प्राप्स्यते दुर्मतिर्वधम् ।
सतीभिर्वरनारीभिरेवं वाक्ये ऽभ्युदीरिते ॥ ७.२४.२१ ॥
ତେଣୁ ଏହି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଯୋଗୁଁ ହିଁ ମୃତ୍ୟୁ ଲାଭ କରିବ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସତୀ ନାରୀମାନେ ଏହିପରି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
7.24.22
नेदुर्दुन्दुभयः खस्थाः पुष्पवृष्टिः पपात च ।
शप्तः स्त्रीभिः स तु समं हतौजा इव निष्प्रभः ॥ ७.२४.२२ ॥
ଆକାଶସ୍ଥ ଦୁନ୍ଦୁଭି ବାଜିଲା; ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା। ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶପିତ ହୋଇ ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଯେପରି ତେଜହୀନ ଓ ପ୍ରଭାହୀନ ହୋଇଗଲା।
7.24.23
पतिव्रताभिः साध्वीभिर्बभूव विमना इव ।
एवं विलपितं तासां शृण्वन्राक्षसपुङ्गवः ।
प्रविवेश पुरीं लङ्कां पूज्यमानो निशाचरैः ॥ ७.२४.२३ ॥
ପତିବ୍ରତା ସାଧ୍ଵୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ସେ ଯେପରି ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ଏହିପରି ସେହି ନାରୀମାନଙ୍କ ବିଳାପ ଶୁଣି ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଲଙ୍କା ନଗରୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
7.24.24
एतस्मिन्नन्तरे घोरा राक्षसी कामरूपिणी ।
सहसा पतिता भूमौ भगिनी रावणस्य सा ॥ ७.२४.२४ ॥
ଏହି ସମୟରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ଏକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀ ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ସେ ରାବଣର ଭଉଣୀ ଥିଲା।
7.24.25
तां स्वसारं समुत्थाप्य रावणः परिसान्त्वयन् ।
अब्रवीत्किमिदं भद्रे वक्तुकामा ऽसि मे द्रुतम् ॥ ७.२४.२५ ॥
ରାବଣ ସେଇ ଭଗିନୀଙ୍କୁ ଉଠାଇ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲା, "ହେ ଭଦ୍ରେ, ଏ କ'ଣ? ତୁ ମୋତେ ଶୀଘ୍ର କିଛି କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ କି?"
7.24.26
सा बाष्पपरिरुद्धाक्षी रक्ताक्षी वाक्यमब्रवीत् ।
कृता ऽस्मि विधवा राजंस्त्वया बलवता बलात् ॥ ७.२४.२६ ॥
ଲୁହରେ ରୁଦ୍ଧ ଆଖି ଓ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ନୟନରେ ସେ କହିଲା, "ହେ ରାଜନ, ବଳବାନ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ମୁଁ ବିଧବା ହୋଇଛି।"
7.24.27
एते राजंस्त्वया वीरा दैत्या विनिहता रणे ।
कालकेया इति ख्याताः सहस्राणि चतुर्दश ॥ ७.२४.२७ ॥
ହେ ରାଜନ, କାଳକେୟ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ଏହି ବୀର ଦୈତ୍ୟମାନେ ଚଉଦ ହଜାର ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଛନ୍ତି।
7.24.28
प्राणेभ्यो ऽपि गरीयान्मे तत्र भर्ता महाबलः ॥ ७.२४.२८ ॥
ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ସେଠାରେ ମହାବଳୀ ଥିଲେ।
7.24.29
सो ऽपि त्वया हतस्तात रिपुणा भ्रातृगृध्नुना ।
त्वया ऽस्मि निहता राजन्स्वयमेव हि बन्धुना ॥ ७.२४.२९ ॥
ସେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଭାଇର ଲୋଭୀ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା। ହେ ରାଜନ, ବନ୍ଧୁ ତୁମେ ନିଜେ ହିଁ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ହତ କରିଛ।
7.24.30
राजन्वैधव्यशब्दं च भोक्ष्यामि त्वत्कृते ह्यहम् ।
ननु नाम त्वया रक्ष्यो जामाता समरेष्वपि ।
स त्वया निहतो युद्धे स्वयमेव न लज्जसे ॥ ७.२४.३० ॥
ହେ ରାଜନ, ତୁମ ଯୋଗୁଁ ମୁଁ 'ବିଧବା' ଶବ୍ଦ ଭୋଗିବି। ଯୁଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱାଇଁଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ ନ ଥିଲା କି? ତାଙ୍କୁ ତୁମେ ନିଜେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କଲ, ତୁମକୁ ଲଜ୍ଜା ଲାଗୁନାହିଁ କି?
7.24.31
एवमुक्तो दशग्रीवो भगिन्या क्रोशमानया ।
अब्रवीत्सान्त्वयित्वा तां सामपूर्वमिदं वचः ॥ ७.२४.३१ ॥
ଭଉଣୀ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଏପରି କହିବାରୁ, ଦଶଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ମୃଦୁ ବାଣୀରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
7.24.32
अलं वत्से रुदित्वा ते न भेतव्यं च सर्वशः ।
दानमानप्रसादैस्त्वां तोषयिष्यामि यत्नतः ॥ ७.२४.३२ ॥
ଯଥେଷ୍ଟ ହେଲା ମା, କାନ୍ଦିଲେ କଣ ଲାଭ? ତୁମେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଭୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଦାନ, ସମ୍ମାନ ଓ କୃପାରେ ମୁଁ ଯତ୍ନ ସହିତ ତୁମକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବି।
7.24.33
युद्धप्रमत्तो व्याक्षिप्तो जयाकाङ्क्षी क्षिपञ्छरान् ।
नावगच्छामि युद्धेषु स्वान्परान्वाप्यहं शुभे ॥ ७.२४.३३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ଓ ବିଚଳିତ ହୋଇ, ବିଜୟ ଇଚ୍ଛାରେ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କରିବା ସମୟରେ, ହେ ଶୁଭେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ନିଜର କିମ୍ବା ପରର କାହାକୁ ବି ଚିହ୍ନେ ନାହିଁ।
7.24.34
जामातरं न जाने स्म प्रहरन्युद्धदुर्मदः ।
तेनासौ निहतः सङ्ख्ये मया भर्ता तव स्वसः ॥ ७.२४.३४ ॥
ଯୁଦ୍ଧ ମଦରେ ପ୍ରହାର କରୁଥିବା ସମୟରେ ମୁଁ ଜାମାତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ନ ଥିଲି। ଭଉଣୀ, ସେହି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି।
7.24.35
अस्मिन्काले तु यत्प्राप्तं तत्करिष्यामि ते हितम् ।
भ्रातुरैश्वर्ययुक्तस्य खरस्य वस पार्श्वतः ॥ ७.२४.३५ ॥
ଏହି ସମୟରେ ଯାହା ମିଳେ, ତାହାକୁ ହିଁ ମୁଁ ତୁମ ହିତ ପାଇଁ କରିବି। ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟବାନ ଭାଇ ଖରଙ୍କ ପାଖରେ ହିଁ ବାସ କର।
7.24.36
चतुर्दशानां भ्राता ते सहस्राणां भविष्यति ।
प्रभुः प्रयाणे दाने च राक्षसानां महाबलः ॥ ७.२४.३६ ॥
ତୁମ ଭାଇ ଚଉଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ହେବେ। ମହାବଳୀ ସେ ଯାତ୍ରା ଓ ଦାନରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ହେବେ।
7.24.37
तत्र मातृष्वसेयस्ते भ्राता ऽयं वै खरः प्रभुः ।
भविष्यति तवादेशं सदा कुर्वन्निशाचरः ॥ ७.२४.३७ ॥
ସେଠାରେ ତୁମ ଭଉଣୀ ପୁଅ, ଏହି ଭାଇ ଖର ପ୍ରଭୁ ହେବ; ସଦା ତୁମ ଆଦେଶ ପାଳନକାରୀ ସେ ନିଶାଚର।
7.24.38
शीघ्रं गच्छत्वयं वीरो दण्डकान्परिरक्षितुम् ।
दूषणो ऽस्य बलाध्यक्षो भविष्यति महाबलः ॥ ७.२४.३८ ॥
ଏହି ବୀର ଶୀଘ୍ର ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଯାଉ; ମହାବଳୀ ଦୂଷଣ ତାର ସେନାପତି ହେବ।
7.24.39
तत्र ते वचनं शूरः करिष्यति सदा खरः ।
रक्षसां कामरूपाणां प्रभुरेष भविष्यति ॥ ७.२४.३९ ॥
ସେଠାରେ ଏହି ଶୂର ଖର ସଦା ତୁମ ବଚନ ପାଳନ କରିବ; ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣକାରୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ସେ ହେବ।
7.24.40
एवमुक्त्वा दशग्रीवः सैन्यमस्यादिदेश ह ।
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां वीर्यशालिनाम् ॥ ७.२४.४० ॥
ଏପରି କହି ଦଶଗ୍ରୀବ ତାର ସୈନ୍ୟକୁ ଆଦେଶ ଦେଲା — ପରାକ୍ରମୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଚଉଦ ହଜାର।
7.24.41
स तैः परिवृतस्सर्वै राक्षसैर्घोरदर्शनैः ।
आगच्छत खरः शीघ्रं दण्डकानकुतोभयः ॥ ७.२४.४१ ॥
ସେହି ଭୟଙ୍କର ଦର୍ଶନ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ଖର ନିର୍ଭୟରେ ଶୀଘ୍ର ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଆସୁ।
7.24.42
स तत्र कारयामास राज्यं निहतकण्टकम् ।
सा च शूर्पणखा तत्र न्यवसद्दण्डकावने ॥ ७.२४.४२ ॥
ସେଠାରେ ସେ ନିଷ୍କଣ୍ଟକ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲା; ଏବଂ ଶୂର୍ପଣଖା ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ବାସ କଲା।