Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 7.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.36.1
ततः पितामहं दृष्ट्वा वायुः पुत्रवधार्दितः ।
शिशुकं तं समादाय उत्तस्थौ धातुरग्रतः ॥ ७.३६.१ ॥
Entonces Vāyu, afligido por la muerte de su hijo, vio al abuelo; tomando a aquel infante, se levantó y se puso ante el creador.
7.36.2
चलकुण्डलमौलिस्रक्तपनीयविभूषणः ।
पादयोर्न्यपतद्वायुस्तिस्रोपस्थाय वेधसे ॥ ७.३६.२ ॥
Vāyu, adornado con pendientes oscilantes, corona, guirnalda y ornamentos de oro, se acercó al creador y cayó a sus pies.
7.36.3
तं तु वेदविदा तेन लम्बाभरणशोभिना ।
वायुमुत्थाप्य हस्तेन शिशुं तं परिमृष्टवान् ॥ ७.३६.३ ॥
Pero él, conocedor de los Vedas, levantó a Vāyu, resplandeciente de adornos colgantes, y con su mano acarició a aquel infante.
7.36.4
स्पृष्टमात्रस्ततः सो ऽथ सलीलं पद्मयोनिना ।
जलसिक्तं यथा सस्यं पुनर्जीवितमाप्तवान् ॥ ७.३६.४ ॥
Apenas tocado, recobró la vida, como una cosecha regada con agua revive, por el juguetón contacto del nacido del loto.
7.36.5
प्राणवन्तमिमं दृष्ट्वा प्राणो गन्धवहो मुदा ।
चचार सर्वभूतेषु सन्निरुद्धं यथा पुरा ॥ ७.३६.५ ॥
Al ver a este con vida, el aliento vital que porta el perfume, con alegría, recorrió de nuevo a todos los seres como antes, cuando había sido retenido.
7.36.6
मरुद्रोधाद्विनिर्मुक्तास्ताः प्रजा मुदिता ऽभवन् ।
शीतदाहविनिर्मुक्ताः पद्मिन्य इव साम्बुजाः ॥ ७.३६.६ ॥
Liberados de la obstrucción del viento, aquellos seres se alegraron, como los estanques de loto con sus flores libres de frío y calor.
7.36.7
ततस्त्रियुग्मस्त्रिककुत्ऺित्रधामा त्रिदशार्चितः ।
उवाच देवता ब्रह्मा मारुतप्रियकाम्यया ॥ ७.३६.७ ॥
Entonces Brahmā, señor de las tres edades, soberano de los tres mundos, de tres moradas, adorado por los treinta dioses, deseando agradar a Māruta, habló a los dioses.
7.36.8
भो महेन्द्रेशवरुणप्रजेश्वरधनेश्वराः ।
जानतामपि वः सर्वं वक्ष्यामि श्रूयतां हितम् ॥ ७.३६.८ ॥
¡Oh Mahendra, Īśa, Varuṇa, señor de las criaturas y señor de la riqueza! Aunque lo sabéis todo, os diré lo que es beneficioso; escuchad.
7.36.9
अनेन शिशुना कार्यं कर्तव्यं वो भविष्यति ।
तद्वदध्वं वरान्सर्वे मारुतस्यास्य तुष्टये ॥ ७.३६.९ ॥
Por medio de este niño debe cumplirse una tarea vuestra; por ello, otorgad todos vosotros dones para el agrado de este Māruta.
7.36.10
ततः सहस्रनयनः प्रीतियुक्तः शुभाननः ।
कुशेशयमयीं मालामुत्क्षिप्येदं वचो ऽब्रवीत् ॥ ७.३६.१० ॥
Entonces Indra de los mil ojos, lleno de alegría y con el rostro radiante, alzando una guirnalda de lotos, pronunció estas palabras.
7.36.11
मत्करोत्सृष्टवज्रेण हनुरस्य यथा हतः ।
नाम्ना वै कपिशार्दूलो भविता हनुमानिति ॥ ७.३६.११ ॥
Su mandíbula fue herida por el rayo lanzado de mi mano; el tigre entre los monos será conocido por el nombre de Hanumān.
7.36.12
अहमस्य प्रदास्यामि परमं वरमद्भुतम् ।
इतः प्रभृति वज्रस्य ममावध्यो भविष्यति ॥ ७.३६.१२ ॥
Le concederé un don supremo y maravilloso; desde ahora no será muerto por mi rayo.
7.36.13
मार्तण्डस्त्वब्रवीत्तत्र भगवांस्तिमिरापहः ।
तेजसो ऽस्य मदीयस्य ददामि शतिकां कलाम् ॥ ७.३६.१३ ॥
Allí el venerable Mārtaṇḍa, disipador de la oscuridad, dijo: "Le daré una centésima parte de mi propio resplandor."
7.36.14
यदा तु शास्त्राण्यध्येतुं शक्तिरस्य भविष्यति ।
तदास्य शास्त्रं दास्यामि येन वाग्ग्मी भविष्यति ॥ ७.३६.१४ ॥
Cuando tenga capacidad para estudiar las escrituras, le daré aquella enseñanza por la cual será elocuente.
7.36.15
नचास्य भविता कश्चित्सदृशः शास्त्रदर्शने ।
वरुणश्च वरं प्रादान्नास्य मृत्युर्भविष्यति ।
वर्षायुतशतेनापि मत्पाशादुदकादपि ॥ ७.३६.१५ ॥
Nadie será su igual en la comprensión de las escrituras. Y Varuṇa concedió un don: no morirá por mi lazo ni por el agua, ni siquiera tras cien mil años.
7.36.16
यमो दण्डादवध्यत्वमरोगत्वं च नित्यशः ।
वरं ददामि सन्तुष्ट अविषादं च संयुगे ॥ ७.३६.१६ ॥
Yama dijo: "Complacido, te concedo un don: no serás muerto por mi vara, estarás siempre libre de enfermedad y sin desaliento en la batalla."
7.36.17
गदेयं मामिका नैनं संयुगेषु वधिष्यति ।
इत्येवं वरदः प्राह तदा ह्येकाक्षिपिङ्गलः ॥ ७.३६.१७ ॥
"Esta mi maza no lo matará en las batallas" — así habló entonces el dador de dones, el tuerto de color bronceado.
7.36.18
मत्तो मदायुधानां च न वध्यो ऽयं भविष्यति ।
इत्येवं शङ्करेणापि दत्तो ऽस्य परमो वरः ॥ ७.३६.१८ ॥
"No será muerto por mí ni por mis armas embriagadas" — así también Śaṅkara le concedió el don supremo.
7.36.19
सर्वेषां ब्रह्मदण्डानामवध्यो ऽयं भविष्यति ।
दीर्घायुश्च महात्मा च इति ब्रह्माब्रवीद्वचः ॥ ७.३६.१९ ॥
Brahmā dijo: «Será invulnerable a todos los brahma-dandas; tendrá larga vida y será un gran espíritu».
7.36.20
विश्वकर्मा च दृष्ट्वैनं बालसूर्योपमं शिशुम् ।
शिल्पिनां प्रवरः प्रादाद्वरमस्य महामतिः ॥ ७.३६.२० ॥
Al ver a este niño, semejante al sol naciente, Viśvakarmā, el mejor de los artífices y de gran mente, le concedió un don.
7.36.21
मत्कृतानि च शस्त्राणि यानि दिव्यानि संयुगे ।
तैरवध्यत्वमापन्नश्चिरजीवी भविष्यति ॥ ७.३६.२१ ॥
Habiendo obtenido invulnerabilidad incluso frente a las armas divinas que he forjado para la batalla, vivirá largo tiempo.
7.36.22
ततः सुराणां तु वरैर्दृष्ट्वा ह्येनमलङ्कृतम् ।
चतुर्मुखस्तुष्टमना वायुमाह जगद्गुरुः ॥ ७.३६.२२ ॥
Entonces Brahmā, el de cuatro rostros, maestro de los mundos, con la mente complacida, al verlo adornado con los dones de los dioses, habló a Vāyu.
7.36.23
अमित्राणां भयकरो मित्राणामभयङ्करः ।
अजेयो भविता पुत्रस्तव मारुत मारुतिः ॥ ७.३६.२३ ॥
Tu hijo, oh Māruta — Māruti — será terror de los enemigos, dador de valor para los amigos, e invencible.
7.36.24
कामरूपः कामचारी कामगः प्लवतां वरः ।
भवत्यव्याहतगतिः कीर्तिमांश्च भविष्यति ॥ ७.३६.२४ ॥
Tomará cualquier forma a voluntad, se moverá a voluntad, irá adonde desee, y será el mejor de los saltadores; su curso no tendrá obstáculos, y será famoso.
7.36.25
रावणोत्सादनार्थानि रामप्रियकरणि च ।
रोमहर्षकराण्येष कर्ता कर्माणि संयुगे ॥ ७.३६.२५ ॥
Para la destrucción de Rāvaṇa, y hazañas agradables a Rāma que erizan el cabello, este las realizará en la batalla.
7.36.26
एवमुक्त्वा तमामन्त्र्य मारुतं त्वमरैः सह ।
यथागतं ययुः सर्वे पितामहपुरोगमाः ॥ ७.३६.२६ ॥
Habiendo dicho esto y despedido al dios del viento, todos, junto con los dioses y con el abuelo a la cabeza, regresaron por el camino por el que habían venido.
7.36.27
सो ऽपि गन्धवहः पुत्रं प्रगृह्य गृहमानयत् ।
अञ्जनायास्तमाचख्यौ वरदत्तं विनिर्गतः ॥ ७.३६.२७ ॥
Aquel dios del viento también tomó al hijo y lo llevó a casa; habló a Añjanā de él, el concedido por el don, y luego salió.
7.36.28
प्राप्य राम वरानेष वरदानसमन्वितः ।
बलेनात्मनि संस्थेन सो ऽपूर्यत यथा ऽर्णवः ॥ ७.३६.२८ ॥
Oh Rāma, habiendo obtenido los dones, dotado del don de los favores, se llenó con la fuerza firme en sí mismo, como el océano se llena.
7.36.29
तरसा पूर्यमाणो ऽपि तदा वानरपुङ्गवः ।
आश्रमेषु महर्षीणामपराध्यति निर्भयः ॥ ७.३६.२९ ॥
Entonces aquel mejor de los monos, aunque lleno de fuerza, sin miedo, comenzó a ofender en los ermitaños de los grandes sabios.
7.36.30
स्रुग्भाण्डान्यग्निहोत्रं च वल्कलाजिनसञ्चयान् ।
भग्नविच्छिन्नविध्वस्तान्संशान्तानां करोत्ययम् ॥ ७.३६.३० ॥
Rompe, despedaza y destruye los cucharones y vasijas, el sacrificio de fuego y los montones de corteza y pieles de ciervo, causando daño a los ascetas tranquilos.
7.36.31
एवंविधानि कर्माणि प्रावर्तत महाबलः ।
सर्वेषां ब्रह्मदण्डानामवध्यः शम्भुना कृतः ॥ ७.३६.३१ ॥
El poderoso continuó con tales acciones; Śambhu lo había hecho invulnerable a todos los brahmadaṇḍas, las maldiciones de los sabios.
7.36.32
जानन्त ऋषयस्तं वै सहन्ते तस्य शक्तितः ॥ ७.३६.३२ ॥
Los sabios, conociéndolo, lo soportaban por su poder.
7.36.33
यथा केसरिणा त्वेष वायुना सो ऽञ्जनासुतः ।
प्रतिषिद्धो ऽपि मर्यादां लङ्घयत्येव वानरः ॥ ७.३६.३३ ॥
Así como el hijo de Añjanā, aunque contenido por Kesarin y Vāyu, rompe los límites, así también este mono, aunque contenido, traspasa el límite.
7.36.34
ततो महर्षयः क्रुद्धा भृग्वङ्गिरसवंशजाः ।
शेपुरेनं रघुश्रेष्ठ नातिक्रुद्धातिमन्यवः ॥ ७.३६.३४ ॥
Entonces los grandes sabios nacidos de los linajes de Bhṛgu y Aṅgiras se enojaron y lo maldijeron, oh mejor de los Raghus, aunque no con ira ni indignación extremas.
7.36.35
बाधसे यत्समाश्रित्य बलमस्मान्प्लवङ्गम ।
तद्दीर्घकालं वेत्तासि नास्माकं शापमोहितः ।
यदा ते स्मार्यते कीर्तिस्तदा ते वर्धते बलम् ॥ ७.३६.३५ ॥
Oh mono, la fuerza en la que confías para molestarnos no la conocerás durante mucho tiempo, confundido por nuestra maldición. Cuando se recuerde tu gloria, entonces tu fuerza crecerá.
7.36.36
ततस्स हृततेजौजा महर्षिवचनौजसा ।
एषोश्रमाणि तान्येव मृदुभावं गतो ऽचरत् ॥ ७.३६.३६ ॥
Entonces, privado de su esplendor y su vigor por el poder de las palabras de los grandes sabios, abandonó aquellas mismas hazañas, adoptó una naturaleza suave y así se comportó.
7.36.37
अथर्क्षरजसो नाम वालिसुग्रीवयोः पिता ।
सर्ववानरराजा ऽ ऽसीत्तेजसा भास्करप्रभः ॥ ७.३६.३७ ॥
Entonces Ṛkṣarajas, padre de Vāli y Sugrīva, era rey de todos los vānaras; en esplendor era como la luz del sol.
7.36.38
स तु राज्यं चिरं कृत्वा वानराणां हरीश्वरः ।
स च ऋक्षरजा नाम कालधर्मेण सङ्गतः ॥ ७.३६.३८ ॥
Aquel señor de los monos gobernó el reino durante mucho tiempo; y este Ṛkṣarajas llegó a su fin por la ley del tiempo.
7.36.39
तस्मिन्नस्तमिते चाथ मन्त्रिभिर्मन्त्रकोविदैः ।
पित्र्ये पदे कृतो वाली सुग्रीवो वालिनः पदे ॥ ७.३६.३९ ॥
Cuando él hubo desaparecido, los ministros, diestros en el consejo, colocaron a Vāli en el puesto del padre, y a Sugrīva en el puesto de Vāli.
7.36.40
सुग्रीवेण समं त्वस्य अद्वैधं छिद्रवर्जितम् ।
आबाल्यं सख्यमभवदनिलस्याग्निना यथा ॥ ७.३६.४० ॥
Su amistad con Sugrīva era indivisa e intachable; desde la infancia fue como la amistad del viento y el fuego.
7.36.41
एष शापवशादेव न वेद बलमात्मनः ।
वालिसुग्रीवयोर्वैरं यदा राम समुत्थितम् ॥ ७.३६.४१ ॥
Por el poder de una maldición él no conocía su propia fuerza, oh Rāma, cuando surgió la enemistad entre Vāli y Sugrīva.
7.36.42
न ह्येष राम सुग्रीवो भ्राम्यमाणो ऽपि वालिना ॥ ७.३६.४२ ॥
Ciertamente, oh Rāma, este Sugrīva no pudo resistir a Vāli, aunque era perseguido por él.
7.36.43
देव जानाति न ह्येष बलमात्मनि मारुतिः ।
ऋषिशापाहृतबलस्तदैष कपिसत्तमः ॥ ७.३६.४३ ॥
Oh dios, Hanumān no conoce su propia fuerza; en aquel tiempo su fuerza le había sido arrebatada por la maldición de un sabio, y este mejor de los monos estaba así.
7.36.44
सिंहः कुञ्जररुद्धो वा आस्थितः सहितो रणे ॥ ७.३६.४४ ॥
Como un león rodeado por un elefante, o como un león firme en la batalla.
7.36.45
पराक्रमोत्साहमतिप्रतापसौशील्यमाधुर्यनयानयैश्च ।
गाम्भीर्यचातुर्यसुवीर्यधैर्यैर्हनूमतः को ऽभ्यधिको ऽस्ति लोके ॥ ७.३६.४५ ॥
En valor, celo, intelecto, majestad, gentileza, dulzura, buena y mala política, profundidad, habilidad, gran poder y firmeza, ¿quién en el mundo es superior a Hanumān?
7.36.46
असौ पुनर्व्याकरणं ग्रहीष्यन्सूर्योन्मुखः प्रष्टुमना कपीन्द्रः ।
उद्यद्गिरेरस्तगिरिं जगाम ग्रन्थं महद्धारयनप्रमेयः ॥ ७.३६.४६ ॥
Aquel inconmensurable señor de los monos, deseoso de recibir de nuevo la gramática y dispuesto a preguntar, con el rostro hacia el sol, fue desde la montaña naciente hasta la montaña poniente, portando un gran libro.
7.36.47
ससूत्रवृत्त्यर्थपदं महार्थं ससङ्ग्रहं साद्ध्यति वै कपीन्द्रः ।
नह्यस्य कश्चित्सदृशो ऽस्ति शास्त्रे वैशारदे च्छन्दगतौ तथैव ॥ ७.३६.४७ ॥
El señor de los monos domina los aforismos, su comentario, su sentido y sus palabras, y el gran compendio; y en los tratados, en el saber experto y en el movimiento del metro, nadie es igual a él.
7.36.48
सर्वासु विद्यासु तपोविधाने प्रस्पर्धते ऽयो हि गुरुं सुराणाम् ।
सो ऽयं नवव्याकरणार्थवेत्ता ब्रह्मा भविष्यत्यपि ते प्रसादात् ॥ ७.३६.४८ ॥
En todas las ciencias y en la práctica de la austeridad rivalizaría incluso con el maestro de los dioses; este conocedor del sentido de la nueva gramática, por tu gracia, llegará a ser incluso Brahmā.
7.36.49
प्रवीविवक्षोरिव सागरस्य लोकान्दिधक्षोरिव पावकस्य
युगक्षये ह्येव यथान्तकस्य हनूमतः स्थास्यति कः पुरस्तात् ॥ ७.३६.४९ ॥
¿Quién podrá erguirse ante Hanumān, como el océano a punto de tragarse los mundos, como el fuego a punto de consumirlos, como la Muerte misma al final de una edad?
7.36.50
एषेव चान्ये च महाकपीन्द्राः सुग्रीवमैन्दद्विविदाः सनीलाः ।
सतारतारेयनलाः सरम्भास्त्वत्कारणाद्राम सुरैर्हि सृष्टाः ॥ ७.३६.५० ॥
¡Oh Rāma! No solo él, sino también los otros grandes jefes de los monos —Sugrīva, Mainda, Dvivida, Nīla, Tāra, Tāreya y Nala, llenos de ardor— fueron creados por los dioses por tu causa.
7.36.51
तदेत्कथितं सर्वं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
हनूमतो बालभावे कर्मैतत्कथितं मया ॥ ७.३६.५१ ॥
Todo lo que me preguntaste ha sido contado así. Esta hazaña de Hanumān en su infancia te la he relatado.
7.36.52
श्रुत्वा ऽगस्त्यस्य कथितं रामः सौमित्रिरेव च ।
विस्मयं परमं जग्मुर्वानरा राक्षसैः सह ॥ ७.३६.५२ ॥
Al escuchar el relato de Agastya, Rāma y Saumitri (Lakṣmaṇa), junto con los monos y los rākṣasas, sintieron un gran asombro.
7.36.53
अगस्त्यस्त्वब्रवीद्रामं सर्वमेतछ्रुतं त्वया ।
दृष्टः सम्भाषितश्चासि राम गच्छामहे वयम् ॥ ७.३६.५३ ॥
Entonces Agastya dijo a Rāma: 'Rāma, has oído todo esto. Has sido visto y has sido hablado. Ahora nos vamos.'
7.36.54
श्रुत्वैतद्राघवो वाक्यमगस्त्यस्योग्रतेजसः ।
प्राञ्जलिः प्रणतश्चापि महर्षिमिदमब्रवीत् ॥ ७.३६.५४ ॥
Al oír estas palabras de Agastya, de fulgor ardiente, el Rāghava (Rāma), con las palmas juntas e inclinado, dijo esto al gran sabio.
7.36.55
अद्य मे देवता हृष्टाः पितरः प्रपितामहाः ।
युष्माकं दर्शनादेव नित्यं तुष्टाः सबान्धवाः ॥ ७.३६.५५ ॥
Hoy mis deidades, mis padres y mis bisabuelos se alegran con solo veros; junto con sus parientes están siempre satisfechos.
7.36.56
विज्ञाप्यं तु ममैतद्धि यद्वदाम्यागतस्पृहः ।
तद्भवद्भिर्मम कृते कर्तव्यमनुकम्पया ॥ ७.३६.५६ ॥
Esta es la petición que os hago, pues he venido con ese deseo: por compasión, debéis cumplirla por mí.
7.36.57
पौरजानपदान्स्थाप्य स्वकार्येष्वहमागतः ।
क्रतूनेव करिष्यामि प्रभावाद्भवतां सताम् ॥ ७.३६.५७ ॥
Tras dejar a los habitantes de la ciudad y del campo en sus asuntos, he venido; por el poder de vosotros, los virtuosos, realizaré los sacrificios.
7.36.58
सदस्या मम यज्ञेषु भवन्तो नित्यमेव तत् ।
भविष्यथ महावीर्या ममानुग्रहकाङ्क्षिणः ॥ ७.३६.५८ ॥
En mis sacrificios seréis siempre miembros de la asamblea, de gran valor, deseosos de mi favor.
7.36.59
अहं युष्मान्समाश्रित्य तपोनिर्धूतकल्मषान् ।
अनुग्रहीतः पितृभिर्भविष्यामि सुनिर्वृतः ॥ ७.३६.५९ ॥
Confiando en vosotros, purificados de pecado por la austeridad, seré favorecido por mis padres y quedaré plenamente satisfecho.
7.36.60
तदागन्तव्यमनिशं भवद्भिरिह सङ्गतैः ।
अगस्त्याद्यास्तु तच्छ्रुत्वा ऋषयः संशितव्रताः ॥ ७.३६.६० ॥
Por tanto, debéis venir aquí constantemente, reunidos." Al oír esto, los sabios encabezados por Agastya, firmes en sus votos, dijeron:
7.36.61
एवमस्त्विति तं चोक्त्वा प्रयातुमुपचक्रमुः ॥ ७.३६.६१ ॥
Diciéndole: «Que así sea», comenzaron a partir.
7.36.62
एवमुक्त्वा गताः सर्वे ऋषयस्ते यथागतम् ।
राघवश्च तमेवार्थं चिन्तयामास विस्मितः ॥ ७.३६.६२ ॥
Habiendo dicho esto, todos aquellos sabios partieron por el camino por donde habían venido, y Rāghava, asombrado, se puso a meditar sobre ese mismo asunto.
7.36.63
ततो ऽस्तं भास्करे याते विसृज्य नृपवानरान् ।
सन्ध्यामुपास्य विधिवत्तदा नरवरोत्तमः ।
प्रवृत्तायां रजन्यां तु सो ऽन्तःपुरचरो ऽभवत् ॥ ७.३६.६३ ॥
Entonces, puesto el sol y habiendo despedido a los reyes y a los monos, el mejor de los mejores hombres cumplió debidamente el rito del crepúsculo; y cuando la noche había comenzado, se retiró a los aposentos interiores.