ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 7.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.36.1
ततः पितामहं दृष्ट्वा वायुः पुत्रवधार्दितः ।
शिशुकं तं समादाय उत्तस्थौ धातुरग्रतः ॥ ७.३६.१ ॥
ಆಗ ಮಗನ ಸಾವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ವಾಯು ಪಿತಾಮಹನನ್ನು ಕಂಡು, ಆ ಶಿಶುವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಧಾತೃವಿನ ಮುಂದೆ ಎದ್ದುನಿಂತನು.
7.36.2
चलकुण्डलमौलिस्रक्तपनीयविभूषणः ।
पादयोर्न्यपतद्वायुस्तिस्रोपस्थाय वेधसे ॥ ७.३६.२ ॥
ಚಲಿಸುವ ಕುಂಡಲ, ಕಿರೀಟ, ಹಾರ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ವಾಯು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಬಳಿ ಬಂದು ಅವನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದನು.
7.36.3
तं तु वेदविदा तेन लम्बाभरणशोभिना ।
वायुमुत्थाप्य हस्तेन शिशुं तं परिमृष्टवान् ॥ ७.३६.३ ॥
ಆದರೆ ವೇದಜ್ಞನಾದ ಅವನು, ತೂಗಾಡುವ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಾಯುವನ್ನು ಎತ್ತಿ, ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಆ ಶಿಶುವನ್ನು ಸವರಿದನು.
7.36.4
स्पृष्टमात्रस्ततः सो ऽथ सलीलं पद्मयोनिना ।
जलसिक्तं यथा सस्यं पुनर्जीवितमाप्तवान् ॥ ७.३६.४ ॥
ಮುಟ್ಟಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವನು, ಪದ್ಮಯೋನಿಯ ಲೀಲಾಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ, ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸಿದ ಬೆಳೆ ಮತ್ತೆ ಜೀವ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಮರಳಿ ಜೀವವನ್ನು ಪಡೆದನು.
7.36.5
प्राणवन्तमिमं दृष्ट्वा प्राणो गन्धवहो मुदा ।
चचार सर्वभूतेषु सन्निरुद्धं यथा पुरा ॥ ७.३६.५ ॥
ಇವನು ಜೀವಂತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಪರಿಮಳ ಹೊತ್ತ ಪ್ರಾಣವಾಯು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹಿಂದಿನಂತೆ, ಮೊದಲು ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿತು.
7.36.6
मरुद्रोधाद्विनिर्मुक्तास्ताः प्रजा मुदिता ऽभवन् ।
शीतदाहविनिर्मुक्ताः पद्मिन्य इव साम्बुजाः ॥ ७.३६.६ ॥
ವಾಯುವಿನ ತಡೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಆ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು; ಶೀತ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ತಾವರೆಗಳಿರುವ ಕೊಳಗಳಂತೆ.
7.36.7
ततस्त्रियुग्मस्त्रिककुत्ऺित्रधामा त्रिदशार्चितः ।
उवाच देवता ब्रह्मा मारुतप्रियकाम्यया ॥ ७.३६.७ ॥
ಆಗ ಮೂರು ಯುಗಗಳ ಒಡೆಯನೂ, ತ್ರಿಲೋಕಾಧಿಪತಿಯೂ, ಮೂರು ಆಶ್ರಯಗಳುಳ್ಳವನೂ, ಮೂವತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತನೂ ಆದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಾರುತನನ್ನು (ವಾಯುವನ್ನು) ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
7.36.8
भो महेन्द्रेशवरुणप्रजेश्वरधनेश्वराः ।
जानतामपि वः सर्वं वक्ष्यामि श्रूयतां हितम् ॥ ७.३६.८ ॥
ಓ ಮಹೇಂದ್ರ, ಈಶ, ವರುಣ, ಪ್ರಜೇಶ್ವರ, ಧನೇಶ್ವರರೇ! ನಿಮಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹಿತಕರವಾದದ್ದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಕೇಳಿ.
7.36.9
अनेन शिशुना कार्यं कर्तव्यं वो भविष्यति ।
तद्वदध्वं वरान्सर्वे मारुतस्यास्य तुष्टये ॥ ७.३६.९ ॥
ಈ ಶಿಶುವಿನಿಂದ ನಿಮಗೆ ಒಂದು ಕಾರ್ಯ ನೆರವೇರಬೇಕಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಈ ಮಾರುತನ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿರಿ.
7.36.10
ततः सहस्रनयनः प्रीतियुक्तः शुभाननः ।
कुशेशयमयीं मालामुत्क्षिप्येदं वचो ऽब्रवीत् ॥ ७.३६.१० ॥
ಆಗ ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಳ್ಳ ಇಂದ್ರನು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಪ್ರಸನ್ನ ಮುಖದಿಂದ, ತಾವರೆ ಹೂವಿನ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
7.36.11
मत्करोत्सृष्टवज्रेण हनुरस्य यथा हतः ।
नाम्ना वै कपिशार्दूलो भविता हनुमानिति ॥ ७.३६.११ ॥
ನನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಎಸೆದ ವಜ್ರದಿಂದ ಇವನ ದವಡೆಗೆ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಿತು; ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಇವನು 'ಹನುಮಾನ್' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುವನು.
7.36.12
अहमस्य प्रदास्यामि परमं वरमद्भुतम् ।
इतः प्रभृति वज्रस्य ममावध्यो भविष्यति ॥ ७.३६.१२ ॥
ನಾನು ಇವನಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವೂ ಅದ್ಭುತವೂ ಆದ ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಇಂದಿನಿಂದ ನನ್ನ ವಜ್ರದಿಂದ ಇವನು ವಧಿಸಲ್ಪಡದವನಾಗುವನು.
7.36.13
मार्तण्डस्त्वब्रवीत्तत्र भगवांस्तिमिरापहः ।
तेजसो ऽस्य मदीयस्य ददामि शतिकां कलाम् ॥ ७.३६.१३ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲನ್ನು ಓಡಿಸುವ ಭಗವಾನ್ ಮಾರ್ತಾಂಡನು ಹೇಳಿದನು: "ನನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ನೂರನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಇವನಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ."
7.36.14
यदा तु शास्त्राण्यध्येतुं शक्तिरस्य भविष्यति ।
तदास्य शास्त्रं दास्यामि येन वाग्ग्मी भविष्यति ॥ ७.३६.१४ ॥
ಇವನಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಓದುವ ಶಕ್ತಿ ಬಂದಾಗ, ಇವನು ವಾಗ್ಮಿಯಾಗುವ ಆ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನಾನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.
7.36.15
नचास्य भविता कश्चित्सदृशः शास्त्रदर्शने ।
वरुणश्च वरं प्रादान्नास्य मृत्युर्भविष्यति ।
वर्षायुतशतेनापि मत्पाशादुदकादपि ॥ ७.३६.१५ ॥
ಶಾಸ್ತ್ರ-ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ಸಮಾನನಾದವನು ಯಾರೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ವರುಣನೂ ವರ ನೀಡಿದನು: ನನ್ನ ಪಾಶದಿಂದಲೂ ನೀರಿನಿಂದಲೂ ಇವನಿಗೆ ಮರಣವಿಲ್ಲ, ನೂರಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಸಹ.
7.36.16
यमो दण्डादवध्यत्वमरोगत्वं च नित्यशः ।
वरं ददामि सन्तुष्ट अविषादं च संयुगे ॥ ७.३६.१६ ॥
ಯಮನ ವರ: "ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ನಿನಗೆ ವರ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ: ನನ್ನ ದಂಡದಿಂದ ನಿನಗೆ ವಧೆ ಇಲ್ಲ, ಸದಾ ರೋಗರಹಿತನಾಗಿರುವೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಷಾದವಿಲ್ಲ."
7.36.17
गदेयं मामिका नैनं संयुगेषु वधिष्यति ।
इत्येवं वरदः प्राह तदा ह्येकाक्षिपिङ्गलः ॥ ७.३६.१७ ॥
"ನನ್ನ ಈ ಗದೆ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಇವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ" — ಹೀಗೆ ವರದಾತನಾದ ಒಂಟಿಗಣ್ಣಿನ ಪಿಂಗಳನು ಆಗ ಹೇಳಿದನು.
7.36.18
मत्तो मदायुधानां च न वध्यो ऽयं भविष्यति ।
इत्येवं शङ्करेणापि दत्तो ऽस्य परमो वरः ॥ ७.३६.१८ ॥
"ನನ್ನಿಂದಲೂ, ನನ್ನ ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಆಯುಧಗಳಿಂದಲೂ ಇವನು ವಧಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ" — ಹೀಗೆ ಶಂಕರನೂ ಇವನಿಗೆ ಪರಮ ವರ ನೀಡಿದನು.
7.36.19
सर्वेषां ब्रह्मदण्डानामवध्यो ऽयं भविष्यति ।
दीर्घायुश्च महात्मा च इति ब्रह्माब्रवीद्वचः ॥ ७.३६.१९ ॥
ಇವನು ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಹ್ಮದಂಡಗಳಿಂದಲೂ ಅವಧ್ಯನಾಗುವನು, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯನೂ ಮಹಾತ್ಮನೂ ಆಗುವನು ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೀಗೆ ನುಡಿದನು.
7.36.20
विश्वकर्मा च दृष्ट्वैनं बालसूर्योपमं शिशुम् ।
शिल्पिनां प्रवरः प्रादाद्वरमस्य महामतिः ॥ ७.३६.२० ॥
ಬಾಲಸೂರ್ಯನಂತಿದ್ದ ಈ ಶಿಶುವನ್ನು ನೋಡಿ, ಶಿಲ್ಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾಮತಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಇವನಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು.
7.36.21
मत्कृतानि च शस्त्राणि यानि दिव्यानि संयुगे ।
तैरवध्यत्वमापन्नश्चिरजीवी भविष्यति ॥ ७.३६.२१ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ದಿವ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಅವಧ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು ಇವನು ಚಿರಂಜೀವಿಯಾಗುವನು.
7.36.22
ततः सुराणां तु वरैर्दृष्ट्वा ह्येनमलङ्कृतम् ।
चतुर्मुखस्तुष्टमना वायुमाह जगद्गुरुः ॥ ७.३६.२२ ॥
ಆಗ ದೇವತೆಗಳ ವರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾದ ಇವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಚತುರ್ಮುಖನೂ ಸಂತುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನೂ ಜಗದ್ಗುರುವೂ ಆದ ಬ್ರಹ್ಮನು ವಾಯುವಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
7.36.23
अमित्राणां भयकरो मित्राणामभयङ्करः ।
अजेयो भविता पुत्रस्तव मारुत मारुतिः ॥ ७.३६.२३ ॥
ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಭಯಂಕರನೂ ಮಿತ್ರರಿಗೆ ಅಭಯ ನೀಡುವವನೂ ಅಜೇಯನೂ ಆದ ನಿನ್ನ ಮಗ ಆಗುವನು, ಓ ಮಾರುತ — ಮಾರುತಿ.
7.36.24
कामरूपः कामचारी कामगः प्लवतां वरः ।
भवत्यव्याहतगतिः कीर्तिमांश्च भविष्यति ॥ ७.३६.२४ ॥
ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರೂಪ ಧರಿಸುವವನೂ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸುವವನೂ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಚಲಿಸುವವನೂ, ಜಿಗಿಯುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆಗುವನು; ಅವನ ಗತಿ ತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದು, ಅವನು ಕೀರ್ತಿವಂತನಾಗುವನು.
7.36.25
रावणोत्सादनार्थानि रामप्रियकरणि च ।
रोमहर्षकराण्येष कर्ता कर्माणि संयुगे ॥ ७.३६.२५ ॥
ರಾವಣನ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ, ರಾಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ, ರೋಮಾಂಚನಗೊಳಿಸುವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಇವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವನು.
7.36.26
एवमुक्त्वा तमामन्त्र्य मारुतं त्वमरैः सह ।
यथागतं ययुः सर्वे पितामहपुरोगमाः ॥ ७.३६.२६ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ವಾಯುದೇವನಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ, ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಎಲ್ಲರೂ ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಹೊರಟರು.
7.36.27
सो ऽपि गन्धवहः पुत्रं प्रगृह्य गृहमानयत् ।
अञ्जनायास्तमाचख्यौ वरदत्तं विनिर्गतः ॥ ७.३६.२७ ॥
ಆ ವಾಯುದೇವನೂ ಮಗನನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಮನೆಗೆ ತಂದನು; ವರದಿಂದ ದೊರೆತ ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಅಂಜನೆಗೆ ತಿಳಿಸಿ ಹೊರಟುಹೋದನು.
7.36.28
प्राप्य राम वरानेष वरदानसमन्वितः ।
बलेनात्मनि संस्थेन सो ऽपूर्यत यथा ऽर्णवः ॥ ७.३६.२८ ॥
ರಾಮ, ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ವರದಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇವನು, ತನ್ನೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿದ ಬಲದಿಂದ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ತುಂಬಿಕೊಂಡನು.
7.36.29
तरसा पूर्यमाणो ऽपि तदा वानरपुङ्गवः ।
आश्रमेषु महर्षीणामपराध्यति निर्भयः ॥ ७.३६.२९ ॥
ಆಗ ಆ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನು ಬಲದಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧ ಮಾಡತೊಡಗಿದನು.
7.36.30
स्रुग्भाण्डान्यग्निहोत्रं च वल्कलाजिनसञ्चयान् ।
भग्नविच्छिन्नविध्वस्तान्संशान्तानां करोत्ययम् ॥ ७.३६.३० ॥
ಸ್ರುಕ್ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ, ವಲ್ಕಲ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ರಾಶಿಗಳನ್ನು ಮುರಿದು, ತುಂಡು ತುಂಡು ಮಾಡಿ, ನಾಶಮಾಡಿ ಶಾಂತ ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗೆ ಇವನು ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
7.36.31
एवंविधानि कर्माणि प्रावर्तत महाबलः ।
सर्वेषां ब्रह्मदण्डानामवध्यः शम्भुना कृतः ॥ ७.३६.३१ ॥
ಮಹಾಬಲನು ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸಿದನು. ಶಂಭು (ಶಿವ) ಅವನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮದಂಡಗಳಿಂದ ಅವಧ್ಯನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದನು.
7.36.32
जानन्त ऋषयस्तं वै सहन्ते तस्य शक्तितः ॥ ७.३६.३२ ॥
ಋಷಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು; ಅವನ ಶಕ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡರು.
7.36.33
यथा केसरिणा त्वेष वायुना सो ऽञ्जनासुतः ।
प्रतिषिद्धो ऽपि मर्यादां लङ्घयत्येव वानरः ॥ ७.३६.३३ ॥
ಕೇಸರಿ ಮತ್ತು ವಾಯುವಿನ ಪುತ್ರ ಅಂಜನಾಸುತನು ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಮೀರಿದಂತೆ, ಆ ವಾನರನೂ ತಡೆದರೂ ಮಿತಿ ಮೀರುತ್ತಾನೆ.
7.36.34
ततो महर्षयः क्रुद्धा भृग्वङ्गिरसवंशजाः ।
शेपुरेनं रघुश्रेष्ठ नातिक्रुद्धातिमन्यवः ॥ ७.३६.३४ ॥
ಆಗ ಭೃಗು ಮತ್ತು ಅಂಗಿರಸ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಕುಪಿತರಾದರು. ಓ ರಘುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅವರು ಅತಿ ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ ಅವನನ್ನು ಶಪಿಸಿದರು.
7.36.35
बाधसे यत्समाश्रित्य बलमस्मान्प्लवङ्गम ।
तद्दीर्घकालं वेत्तासि नास्माकं शापमोहितः ।
यदा ते स्मार्यते कीर्तिस्तदा ते वर्धते बलम् ॥ ७.३६.३५ ॥
ಓ ವಾನರನೇ, ಯಾವ ಬಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತೀಯೋ ಆ ಬಲವನ್ನು ನೀನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ನಮ್ಮ ಶಾಪದಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿರುವೆ. ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದಾಗ ನಿನ್ನ ಬಲ ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.
7.36.36
ततस्स हृततेजौजा महर्षिवचनौजसा ।
एषोश्रमाणि तान्येव मृदुभावं गतो ऽचरत् ॥ ७.३६.३६ ॥
ಆಗ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಮಾತಿನ ಬಲದಿಂದ ಅವನ ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಓಜಸ್ಸು ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಿ ಮೃದು ಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದು ನಡೆದುಕೊಂಡನು.
7.36.37
अथर्क्षरजसो नाम वालिसुग्रीवयोः पिता ।
सर्ववानरराजा ऽ ऽसीत्तेजसा भास्करप्रभः ॥ ७.३६.३७ ॥
ಆಗ ವಾಲಿ ಮತ್ತು ಸುಗ್ರೀವರ ತಂದೆ ಋಕ್ಷರಜಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವನು ಎಲ್ಲಾ ವಾನರರಿಗೆ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು; ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವನು ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಭೆಯಂತಿದ್ದನು.
7.36.38
स तु राज्यं चिरं कृत्वा वानराणां हरीश्वरः ।
स च ऋक्षरजा नाम कालधर्मेण सङ्गतः ॥ ७.३६.३८ ॥
ವಾನರರ ಆ ಅಧಿಪತಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳಿ, ಆ ಋಕ್ಷರಜಸ್ ಕಾಲಧರ್ಮದಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದನು.
7.36.39
तस्मिन्नस्तमिते चाथ मन्त्रिभिर्मन्त्रकोविदैः ।
पित्र्ये पदे कृतो वाली सुग्रीवो वालिनः पदे ॥ ७.३६.३९ ॥
ಅವನು ಅಸ್ತಂಗತನಾದ ನಂತರ, ಮಂತ್ರಕೋವಿದರಾದ ಮಂತ್ರಿಗಳು ತಂದೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾಲಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು; ವಾಲಿಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು.
7.36.40
सुग्रीवेण समं त्वस्य अद्वैधं छिद्रवर्जितम् ।
आबाल्यं सख्यमभवदनिलस्याग्निना यथा ॥ ७.३६.४० ॥
ಸುಗ್ರೀವನೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಸ್ನೇಹ ದ್ವೈತವಿಲ್ಲದ, ದೋಷರಹಿತ ವಾಗಿತ್ತು; ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅದು ವಾಯು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ಸ್ನೇಹದಂತಿತ್ತು.
7.36.41
एष शापवशादेव न वेद बलमात्मनः ।
वालिसुग्रीवयोर्वैरं यदा राम समुत्थितम् ॥ ७.३६.४१ ॥
ಇವನು ಶಾಪದ ವಶದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಬಲವನ್ನು ತಿಳಿಯನು; ರಾಮ, ವಾಲಿ ಮತ್ತು ಸುಗ್ರೀವರ ನಡುವೆ ವೈರ ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗ ಹೀಗಾಯಿತು.
7.36.42
न ह्येष राम सुग्रीवो भ्राम्यमाणो ऽपि वालिना ॥ ७.३६.४२ ॥
ರಾಮ, ವಾಲಿಯಿಂದ ಓಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೂ ಈ ಸುಗ್ರೀವನು (ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಶಕ್ತನಾಗಲಿಲ್ಲ).
7.36.43
देव जानाति न ह्येष बलमात्मनि मारुतिः ।
ऋषिशापाहृतबलस्तदैष कपिसत्तमः ॥ ७.३६.४३ ॥
ದೇವ, ಈ ಮಾರುತಿ ತನ್ನ ಬಲವನ್ನು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ; ಋಷಿಶಾಪದಿಂದ ಅವನ ಬಲ ಆಗ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಈ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಆಗ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದನು.
7.36.44
सिंहः कुञ्जररुद्धो वा आस्थितः सहितो रणे ॥ ७.३६.४४ ॥
ಆನೆಯಿಂದ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸಿಂಹದಂತೆ, ಅಥವಾ ರಣದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತ ಸಿಂಹದಂತೆ.
7.36.45
पराक्रमोत्साहमतिप्रतापसौशील्यमाधुर्यनयानयैश्च ।
गाम्भीर्यचातुर्यसुवीर्यधैर्यैर्हनूमतः को ऽभ्यधिको ऽस्ति लोके ॥ ७.३६.४५ ॥
ಪರಾಕ್ರಮ, ಉತ್ಸಾಹ, ಬುದ್ಧಿ, ತೇಜಸ್ಸು, ಸೌಶೀಲ್ಯ, ಮಾಧುರ್ಯ, ನೀತಿ-ಅನೀತಿ, ಗಂಭೀರತೆ, ಚಾತುರ್ಯ, ಸುವೀರ್ಯ, ಧೈರ್ಯ — ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನಿಗಿಂತ ಅಧಿಕರು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರಿದ್ದಾರೆ?
7.36.46
असौ पुनर्व्याकरणं ग्रहीष्यन्सूर्योन्मुखः प्रष्टुमना कपीन्द्रः ।
उद्यद्गिरेरस्तगिरिं जगाम ग्रन्थं महद्धारयनप्रमेयः ॥ ७.३६.४६ ॥
ಅಪ್ರಮೇಯನಾದ ಆ ಕಪೀಂದ್ರನು ಮತ್ತೆ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಉದ್ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಸೂರ್ಯನ ಕಡೆ ಮುಖಮಾಡಿ, ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಉದಯಗಿರಿಯಿಂದ ಅಸ್ತಗಿರಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋದನು; ಮಹಾ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಧರಿಸಿ.
7.36.47
ससूत्रवृत्त्यर्थपदं महार्थं ससङ्ग्रहं साद्ध्यति वै कपीन्द्रः ।
नह्यस्य कश्चित्सदृशो ऽस्ति शास्त्रे वैशारदे च्छन्दगतौ तथैव ॥ ७.३६.४७ ॥
ಕಪೀಂದ್ರನು ಸೂತ್ರ, ವೃತ್ತಿ, ಅರ್ಥ, ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಹಾರ್ಥವುಳ್ಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ; ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ವೈಶಾರದ್ಯ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ, ಛಂದೋಗತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನರಾದವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.
7.36.48
सर्वासु विद्यासु तपोविधाने प्रस्पर्धते ऽयो हि गुरुं सुराणाम् ।
सो ऽयं नवव्याकरणार्थवेत्ता ब्रह्मा भविष्यत्यपि ते प्रसादात् ॥ ७.३६.४८ ॥
ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ತಪೋವಿಧಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ದೇವಗುರುವಿನೊಡನೆಯೂ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾನೆ; ಈ ನವ ವ್ಯಾಕರಣಾರ್ಥವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಆಗುವನು.
7.36.49
प्रवीविवक्षोरिव सागरस्य लोकान्दिधक्षोरिव पावकस्य
युगक्षये ह्येव यथान्तकस्य हनूमतः स्थास्यति कः पुरस्तात् ॥ ७.३६.४९ ॥
ಲೋಕಗಳನ್ನು ನುಂಗಲು ಬಯಸುವ ಸಾಗರದಂತೆ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸುಡಲು ಬಯಸುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ, ಯುಗಾಂತ್ಯದ ಯಮನಂತಿರುವ ಹನುಮಂತನ ಮುಂದೆ ಯಾರು ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲರು?
7.36.50
एषेव चान्ये च महाकपीन्द्राः सुग्रीवमैन्दद्विविदाः सनीलाः ।
सतारतारेयनलाः सरम्भास्त्वत्कारणाद्राम सुरैर्हि सृष्टाः ॥ ७.३६.५० ॥
ರಾಮ! ಇವನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇತರ ಮಹಾ ವಾನರ ಪ್ರಧಾನರು — ಸುಗ್ರೀವ, ಮೈಂದ, ದ್ವಿವಿದ, ನೀಲ, ತಾರ, ತಾರೇಯ, ನಳ — ಉತ್ಸಾಹಭರಿತರೂ ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು.
7.36.51
तदेत्कथितं सर्वं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
हनूमतो बालभावे कर्मैतत्कथितं मया ॥ ७.३६.५१ ॥
ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಹನುಮಂತನ ಬಾಲ್ಯದ ಈ ಕರ್ಮವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.
7.36.52
श्रुत्वा ऽगस्त्यस्य कथितं रामः सौमित्रिरेव च ।
विस्मयं परमं जग्मुर्वानरा राक्षसैः सह ॥ ७.३६.५२ ॥
ಅಗಸ್ತ್ಯರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಮ ಮತ್ತು ಸೌಮಿತ್ರಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ), ವಾನರರು ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗೆ ಬಹಳ ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡರು.
7.36.53
अगस्त्यस्त्वब्रवीद्रामं सर्वमेतछ्रुतं त्वया ।
दृष्टः सम्भाषितश्चासि राम गच्छामहे वयम् ॥ ७.३६.५३ ॥
ಆಗ ಅಗಸ್ತ್ಯರು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು — 'ರಾಮ! ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನೀನು ಕೇಳಿದೆ. ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಲಾಯಿತು, ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲಾಯಿತು. ಈಗ ನಾವು ಹೊರಡೋಣ.'
7.36.54
श्रुत्वैतद्राघवो वाक्यमगस्त्यस्योग्रतेजसः ।
प्राञ्जलिः प्रणतश्चापि महर्षिमिदमब्रवीत् ॥ ७.३६.५४ ॥
ಉಗ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಘವ (ರಾಮ) ಕೈಮುಗಿದು, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಆ ಮಹರ್ಷಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
7.36.55
अद्य मे देवता हृष्टाः पितरः प्रपितामहाः ।
युष्माकं दर्शनादेव नित्यं तुष्टाः सबान्धवाः ॥ ७.३६.५५ ॥
ಇಂದು ನನ್ನ ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಪ್ರಪಿತಾಮಹರು ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನದಿಂದಲೇ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸದಾ ತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
7.36.56
विज्ञाप्यं तु ममैतद्धि यद्वदाम्यागतस्पृहः ।
तद्भवद्भिर्मम कृते कर्तव्यमनुकम्पया ॥ ७.३६.५६ ॥
ನಾನು ಬಯಸಿ ಬಂದ ಈ ನನ್ನ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅನುಕಂಪದಿಂದ ಅದನ್ನು ನನಗಾಗಿ ನೀವು ಮಾಡಬೇಕು.
7.36.57
पौरजानपदान्स्थाप्य स्वकार्येष्वहमागतः ।
क्रतूनेव करिष्यामि प्रभावाद्भवतां सताम् ॥ ७.३६.५७ ॥
ಪಟ್ಟಣವಾಸಿಗಳನ್ನೂ ಗ್ರಾಮವಾಸಿಗಳನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ನಿಮ್ಮ ಸತ್ಪುರುಷರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಾನು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನೇ ಮಾಡುವೆನು.
7.36.58
सदस्या मम यज्ञेषु भवन्तो नित्यमेव तत् ।
भविष्यथ महावीर्या ममानुग्रहकाङ्क्षिणः ॥ ७.३६.५८ ॥
ನನ್ನ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ಸದಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವಿರಿ; ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಬಯಸುವ ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾಗುವಿರಿ.
7.36.59
अहं युष्मान्समाश्रित्य तपोनिर्धूतकल्मषान् ।
अनुग्रहीतः पितृभिर्भविष्यामि सुनिर्वृतः ॥ ७.३६.५९ ॥
ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಾಪ ತೊಳೆದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಪಿತೃಗಳ ಅನುಗ್ರಹ ಪಡೆದು ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ತೃಪ್ತನಾಗುವೆನು.
7.36.60
तदागन्तव्यमनिशं भवद्भिरिह सङ्गतैः ।
अगस्त्याद्यास्तु तच्छ्रुत्वा ऋषयः संशितव्रताः ॥ ७.३६.६० ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬರಬೇಕು.
7.36.61
एवमस्त्विति तं चोक्त्वा प्रयातुमुपचक्रमुः ॥ ७.३६.६१ ॥
"ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ" ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿ ಅವರು ಹೊರಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
7.36.62
एवमुक्त्वा गताः सर्वे ऋषयस्ते यथागतम् ।
राघवश्च तमेवार्थं चिन्तयामास विस्मितः ॥ ७.३६.६२ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಳು ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರಟುಹೋದರು. ರಾಘವನು ವಿಸ್ಮಿತನಾಗಿ ಅದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸತೊಡಗಿದನು.
7.36.63
ततो ऽस्तं भास्करे याते विसृज्य नृपवानरान् ।
सन्ध्यामुपास्य विधिवत्तदा नरवरोत्तमः ।
प्रवृत्तायां रजन्यां तु सो ऽन्तःपुरचरो ऽभवत् ॥ ७.३६.६३ ॥
ನಂತರ ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ತಮಿಸಿದಾಗ, ರಾಜರನ್ನೂ ವಾನರರನ್ನೂ ಕಳುಹಿಸಿ, ನರಶ್ರೇಷ್ಠನು ವಿಧಿಯಂತೆ ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆ ಮಾಡಿದನು. ರಾತ್ರಿ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಅವನು ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವನಾದನು.