વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.36.1
ततः पितामहं दृष्ट्वा वायुः पुत्रवधार्दितः ।
शिशुकं तं समादाय उत्तस्थौ धातुरग्रतः ॥ ७.३६.१ ॥
ત્યારે પુત્રના વધથી પીડિત વાયુએ પિતામહને જોયા, અને તે શિશુને લઈને ધાતાની સામે ઊભા થયા.
7.36.2
चलकुण्डलमौलिस्रक्तपनीयविभूषणः ।
पादयोर्न्यपतद्वायुस्तिस्रोपस्थाय वेधसे ॥ ७.३६.२ ॥
ડોલતાં કુંડળ, મુગટ, માળા અને સોનાનાં આભૂષણોથી શોભતા વાયુ સર્જકની પાસે જઈ તેમના ચરણોમાં પડ્યા.
7.36.3
तं तु वेदविदा तेन लम्बाभरणशोभिना ।
वायुमुत्थाप्य हस्तेन शिशुं तं परिमृष्टवान् ॥ ७.३६.३ ॥
પણ વેદજ્ઞ એવા તેમણે, લટકતાં આભૂષણોથી શોભતા વાયુને ઊભા કરી હાથથી તે શિશુને પસવાર્યું.
7.36.4
स्पृष्टमात्रस्ततः सो ऽथ सलीलं पद्मयोनिना ।
जलसिक्तं यथा सस्यं पुनर्जीवितमाप्तवान् ॥ ७.३६.४ ॥
સ્પર્શ થતાં જ તે, પદ્મયોનિના લીલામય સ્પર્શથી, પાણીથી સીંચાયેલા પાકની જેમ ફરી જીવન પામ્યો.
7.36.5
प्राणवन्तमिमं दृष्ट्वा प्राणो गन्धवहो मुदा ।
चचार सर्वभूतेषु सन्निरुद्धं यथा पुरा ॥ ७.३६.५ ॥
આને જીવંત જોઈને સુગંધ વહન કરનાર પ્રાણવાયુ આનંદથી પહેલાંની જેમ, જે પહેલાં રોકાયેલો હતો, સર્વ પ્રાણીઓમાં ફરી વિચરવા લાગ્યો.
7.36.6
मरुद्रोधाद्विनिर्मुक्तास्ताः प्रजा मुदिता ऽभवन् ।
शीतदाहविनिर्मुक्ताः पद्मिन्य इव साम्बुजाः ॥ ७.३६.६ ॥
વાયુના અવરોધથી મુક્ત થયેલી તે પ્રજા આનંદિત થઈ; ઠંડી અને ગરમીથી મુક્ત થયેલાં કમળવાળાં સરોવરોની જેમ.
7.36.7
ततस्त्रियुग्मस्त्रिककुत्ऺित्रधामा त्रिदशार्चितः ।
उवाच देवता ब्रह्मा मारुतप्रियकाम्यया ॥ ७.३६.७ ॥
ત્યારે ત્રણ યુગોના સ્વામી, ત્રિલોકાધિપતિ, ત્રણ ધામવાળા, ત્રીસ દેવોથી પૂજિત બ્રહ્માએ મારુત (વાયુદેવ)ને પ્રસન્ન કરવાની ઇચ્છાથી દેવતાઓને કહ્યું.
7.36.8
भो महेन्द्रेशवरुणप्रजेश्वरधनेश्वराः ।
जानतामपि वः सर्वं वक्ष्यामि श्रूयतां हितम् ॥ ७.३६.८ ॥
હે મહેન્દ્ર, ઈશ, વરુણ, પ્રજેશ્વર અને ધનેશ્વર! તમે બધું જાણો છો તોપણ હું તમને હિતની વાત કહીશ; સાંભળો.
7.36.9
अनेन शिशुना कार्यं कर्तव्यं वो भविष्यति ।
तद्वदध्वं वरान्सर्वे मारुतस्यास्य तुष्टये ॥ ७.३६.९ ॥
આ શિશુ દ્વારા તમારું એક કાર્ય કરવાનું થશે; તેથી તમે સૌ આ મારુતના સંતોષ માટે વરદાન આપો.
7.36.10
ततः सहस्रनयनः प्रीतियुक्तः शुभाननः ।
कुशेशयमयीं मालामुत्क्षिप्येदं वचो ऽब्रवीत् ॥ ७.३६.१० ॥
ત્યારે સહસ્ર નેત્રવાળા ઇન્દ્રે પ્રીતિથી યુક્ત, સુંદર મુખવાળા થઈને કમળની માળાને ઊંચી કરી આ વચન કહ્યું.
7.36.11
मत्करोत्सृष्टवज्रेण हनुरस्य यथा हतः ।
नाम्ना वै कपिशार्दूलो भविता हनुमानिति ॥ ७.३६.११ ॥
મારા હાથથી ફેંકાયેલા વજ્રથી એનો જડબો ઘવાયો; વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ આ 'હનુમાન' નામે પ્રસિદ્ધ થશે.
7.36.12
अहमस्य प्रदास्यामि परमं वरमद्भुतम् ।
इतः प्रभृति वज्रस्य ममावध्यो भविष्यति ॥ ७.३६.१२ ॥
હું એને પરમ અદ્ભુત વરદાન આપીશ; આજથી મારા વજ્રથી એ અવધ્ય રહેશે.
7.36.13
मार्तण्डस्त्वब्रवीत्तत्र भगवांस्तिमिरापहः ।
तेजसो ऽस्य मदीयस्य ददामि शतिकां कलाम् ॥ ७.३६.१३ ॥
ત્યાં અંધકાર હરનારા ભગવાન માર્તંડે કહ્યું, "મારા તેજનો સોમો ભાગ હું એને આપીશ."
7.36.14
यदा तु शास्त्राण्यध्येतुं शक्तिरस्य भविष्यति ।
तदास्य शास्त्रं दास्यामि येन वाग्ग्मी भविष्यति ॥ ७.३६.१४ ॥
જ્યારે એનામાં શાસ્ત્રો ભણવાની શક્તિ આવશે, ત્યારે જેનાથી એ વાગ્મી થશે તે શાસ્ત્ર હું એને આપીશ.
7.36.15
नचास्य भविता कश्चित्सदृशः शास्त्रदर्शने ।
वरुणश्च वरं प्रादान्नास्य मृत्युर्भविष्यति ।
वर्षायुतशतेनापि मत्पाशादुदकादपि ॥ ७.३६.१५ ॥
શાસ્ત્રદર્શનમાં એના જેવો કોઈ નહીં હોય. વરુણે પણ વર આપ્યો: મારા પાશથી કે પાણીથી એનું મૃત્યુ નહીં થાય, સો હજાર વર્ષ પછી પણ.
7.36.16
यमो दण्डादवध्यत्वमरोगत्वं च नित्यशः ।
वरं ददामि सन्तुष्ट अविषादं च संयुगे ॥ ७.३६.१६ ॥
યમે કહ્યું, "સંતુષ્ટ થઈને તને વર આપું છું: મારા દંડથી તારો વધ નહીં થાય, તું સદા રોગમુક્ત રહીશ, અને યુદ્ધમાં વિષાદ નહીં થાય."
7.36.17
गदेयं मामिका नैनं संयुगेषु वधिष्यति ।
इत्येवं वरदः प्राह तदा ह्येकाक्षिपिङ्गलः ॥ ७.३६.१७ ॥
"મારી આ ગદા યુદ્ધોમાં એને મારશે નહીં" — એ રીતે વરદાતા, એકાક્ષ પિંગળે ત્યારે કહ્યું.
7.36.18
मत्तो मदायुधानां च न वध्यो ऽयं भविष्यति ।
इत्येवं शङ्करेणापि दत्तो ऽस्य परमो वरः ॥ ७.३६.१८ ॥
"મારાથી અને મારા મદોન્મત્ત શસ્ત્રોથી પણ એ વધ નહીં પામે" — આ રીતે શંકરે પણ એને પરમ વર આપ્યો.
7.36.19
सर्वेषां ब्रह्मदण्डानामवध्यो ऽयं भविष्यति ।
दीर्घायुश्च महात्मा च इति ब्रह्माब्रवीद्वचः ॥ ७.३६.१९ ॥
આ બધા બ્રહ્મદંડોથી અવધ્ય રહેશે, દીર્ઘાયુ અને મહાત્મા થશે — એવાં વચન બ્રહ્માએ કહ્યાં.
7.36.20
विश्वकर्मा च दृष्ट्वैनं बालसूर्योपमं शिशुम् ।
शिल्पिनां प्रवरः प्रादाद्वरमस्य महामतिः ॥ ७.३६.२० ॥
બાલસૂર્ય જેવા આ શિશુને જોઈને શિલ્પીઓમાં શ્રેષ્ઠ મહામતિ વિશ્વકર્માએ તેને વરદાન આપ્યું.
7.36.21
मत्कृतानि च शस्त्राणि यानि दिव्यानि संयुगे ।
तैरवध्यत्वमापन्नश्चिरजीवी भविष्यति ॥ ७.३६.२१ ॥
યુદ્ધમાં મેં બનાવેલાં જે દિવ્ય શસ્ત્રો છે, તેમનાથી પણ અવધ્યતા પામીને તે ચિરંજીવી થશે.
7.36.22
ततः सुराणां तु वरैर्दृष्ट्वा ह्येनमलङ्कृतम् ।
चतुर्मुखस्तुष्टमना वायुमाह जगद्गुरुः ॥ ७.३६.२२ ॥
દેવોના વરદાનોથી અલંકૃત તેને જોઈને ચતુર્મુખ, સંતુષ્ટ મનવાળા જગદ્ગુરુ બ્રહ્માએ વાયુને કહ્યું.
7.36.23
अमित्राणां भयकरो मित्राणामभयङ्करः ।
अजेयो भविता पुत्रस्तव मारुत मारुतिः ॥ ७.३६.२३ ॥
શત્રુઓને ભયંકર અને મિત્રોને અભય આપનાર, અજેય એવો તારો પુત્ર થશે, હે મારુત — મારુતિ.
7.36.24
कामरूपः कामचारी कामगः प्लवतां वरः ।
भवत्यव्याहतगतिः कीर्तिमांश्च भविष्यति ॥ ७.३६.२४ ॥
ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરનાર, ઇચ્છા મુજબ વિહાર કરનાર, ઇચ્છા મુજબ ગમન કરનાર, કૂદનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ થશે; તેની ગતિ અવરોધ વિનાની રહેશે અને તે કીર્તિમાન થશે.
7.36.25
रावणोत्सादनार्थानि रामप्रियकरणि च ।
रोमहर्षकराण्येष कर्ता कर्माणि संयुगे ॥ ७.३६.२५ ॥
રાવણના નાશ માટે અને રામને પ્રિય, રોમાંચ ઉપજાવે એવાં કર્મો આ યુદ્ધમાં કરશે.
7.36.26
एवमुक्त्वा तमामन्त्र्य मारुतं त्वमरैः सह ।
यथागतं ययुः सर्वे पितामहपुरोगमाः ॥ ७.३६.२६ ॥
આમ કહીને, વાયુદેવની વિદાય લઈને, દેવો સાથે બ્રહ્માને આગળ રાખીને સૌ જે રીતે આવ્યા હતા તે રીતે પાછા ગયા.
7.36.27
सो ऽपि गन्धवहः पुत्रं प्रगृह्य गृहमानयत् ।
अञ्जनायास्तमाचख्यौ वरदत्तं विनिर्गतः ॥ ७.३६.२७ ॥
તે વાયુદેવ પણ પુત્રને ઉપાડીને ઘરે લાવ્યા; વરદાનથી મળેલા તે પુત્ર વિશે અંજનાને કહીને તેઓ બહાર ગયા.
7.36.28
प्राप्य राम वरानेष वरदानसमन्वितः ।
बलेनात्मनि संस्थेन सो ऽपूर्यत यथा ऽर्णवः ॥ ७.३६.२८ ॥
હે રામ, વરદાન પ્રાપ્ત કરીને, વરદાનથી યુક્ત આ, પોતાની અંદર સ્થિર બળથી સમુદ્રની જેમ ભરાઈ ગયો.
7.36.29
तरसा पूर्यमाणो ऽपि तदा वानरपुङ्गवः ।
आश्रमेषु महर्षीणामपराध्यति निर्भयः ॥ ७.३६.२९ ॥
ત્યારે તે વાનરશ્રેષ્ઠ બળથી ભરાયેલો હોવા છતાં નિર્ભય થઈને મહર્ષિઓના આશ્રમોમાં અપરાધ કરવા લાગ્યો.
7.36.30
स्रुग्भाण्डान्यग्निहोत्रं च वल्कलाजिनसञ्चयान् ।
भग्नविच्छिन्नविध्वस्तान्संशान्तानां करोत्ययम् ॥ ७.३६.३० ॥
સ્રુક્ પાત્રો, અગ્નિહોત્ર, વલ્કલ અને મૃગચર્મના ઢગલા તોડીને, ટુકડા કરીને, વિનાશ કરીને આ શાંત તપસ્વીઓને હાનિ પહોંચાડે છે.
7.36.31
एवंविधानि कर्माणि प्रावर्तत महाबलः ।
सर्वेषां ब्रह्मदण्डानामवध्यः शम्भुना कृतः ॥ ७.३६.३१ ॥
મહાબળી આવાં કર્મો કરતો રહ્યો. શંભુ (શિવ)એ તેને બ્રહ્મદંડોથી અવધ્ય બનાવ્યો હતો.
7.36.32
जानन्त ऋषयस्तं वै सहन्ते तस्य शक्तितः ॥ ७.३६.३२ ॥
ઋષિઓ તેને જાણતા હતા, તેથી તેની શક્તિને કારણે તેઓ તેને સહન કરતા.
7.36.33
यथा केसरिणा त्वेष वायुना सो ऽञ्जनासुतः ।
प्रतिषिद्धो ऽपि मर्यादां लङ्घयत्येव वानरः ॥ ७.३६.३३ ॥
કેસરી અને વાયુનો પુત્ર અંજનાસુત અટકાવાયા છતાં મર્યાદા ઓળંગે, તેમ એ વાનર પણ અટકાવાયા છતાં મર્યાદા ઓળંગે છે.
7.36.34
ततो महर्षयः क्रुद्धा भृग्वङ्गिरसवंशजाः ।
शेपुरेनं रघुश्रेष्ठ नातिक्रुद्धातिमन्यवः ॥ ७.३६.३४ ॥
ત્યારે ભૃગુ અને અંગિરસ વંશમાં જન્મેલા મહર્ષિઓ ક્રોધિત થયા. હે રઘુશ્રેષ્ઠ, તેઓએ અતિ ક્રોધ વિના તેને શાપ આપ્યો.
7.36.35
बाधसे यत्समाश्रित्य बलमस्मान्प्लवङ्गम ।
तद्दीर्घकालं वेत्तासि नास्माकं शापमोहितः ।
यदा ते स्मार्यते कीर्तिस्तदा ते वर्धते बलम् ॥ ७.३६.३५ ॥
હે વાનર, જે બળના આધારે તું અમને પીડે છે, તે બળને તું લાંબા સમય સુધી જાણીશ નહીં; અમારા શાપથી તું મોહિત રહીશ. જ્યારે તારી કીર્તિનું સ્મરણ થશે, ત્યારે તારું બળ વધશે.
7.36.36
ततस्स हृततेजौजा महर्षिवचनौजसा ।
एषोश्रमाणि तान्येव मृदुभावं गतो ऽचरत् ॥ ७.३६.३६ ॥
ત્યારે મહર્ષિઓના વચનના બળથી તેનું તેજ અને ઓજ હરાઈ ગયાં; એ પ્રયત્નો છોડીને તે મૃદુ સ્વભાવ ધારણ કરીને વર્તવા લાગ્યો.
7.36.37
अथर्क्षरजसो नाम वालिसुग्रीवयोः पिता ।
सर्ववानरराजा ऽ ऽसीत्तेजसा भास्करप्रभः ॥ ७.३६.३७ ॥
ત્યારે વાલી અને સુગ્રીવના પિતા ઋક્ષરજસ નામના બધા વાનરોના રાજા હતા; તેજમાં તેઓ સૂર્યની પ્રભા જેવા હતા.
7.36.38
स तु राज्यं चिरं कृत्वा वानराणां हरीश्वरः ।
स च ऋक्षरजा नाम कालधर्मेण सङ्गतः ॥ ७.३६.३८ ॥
વાનરોના તે સ્વામી લાંબા સમય સુધી રાજ્ય કરીને, કાળધર્મને વશ થઈ ઋક્ષરજસ મૃત્યુ પામ્યા.
7.36.39
तस्मिन्नस्तमिते चाथ मन्त्रिभिर्मन्त्रकोविदैः ।
पित्र्ये पदे कृतो वाली सुग्रीवो वालिनः पदे ॥ ७.३६.३९ ॥
તેઓ અસ્ત પામ્યા પછી, મંત્રણામાં કુશળ મંત્રીઓએ પિતાના પદે વાલીને અને વાલીના પદે સુગ્રીવને નિયુક્ત કર્યા.
7.36.40
सुग्रीवेण समं त्वस्य अद्वैधं छिद्रवर्जितम् ।
आबाल्यं सख्यमभवदनिलस्याग्निना यथा ॥ ७.३६.४० ॥
સુગ્રીવ સાથે તેમની મિત્રતા અદ્વૈત અને નિર્દોષ હતી; બાળપણથી જ તે વાયુ અને અગ્નિની મિત્રતા જેવી હતી.
7.36.41
एष शापवशादेव न वेद बलमात्मनः ।
वालिसुग्रीवयोर्वैरं यदा राम समुत्थितम् ॥ ७.३६.४१ ॥
શાપના વશથી જ તે પોતાનું બળ જાણતો ન હતો; હે રામ, વાલી અને સુગ્રીવ વચ્ચે વૈર ઉત્પન્ન થયું ત્યારે આમ થયું.
7.36.42
न ह्येष राम सुग्रीवो भ्राम्यमाणो ऽपि वालिना ॥ ७.३६.४२ ॥
હે રામ, વાલી દ્વારા પીછો કરાઈને ભટકતા છતાં પણ આ સુગ્રીવ (તેનો સામનો કરવા સમર્થ ન હતો).
7.36.43
देव जानाति न ह्येष बलमात्मनि मारुतिः ।
ऋषिशापाहृतबलस्तदैष कपिसत्तमः ॥ ७.३६.४३ ॥
હે દેવ, આ મારુતિ પોતાનું બળ જાણતા નથી; ઋષિના શાપથી ત્યારે તેમનું બળ હરાઈ ગયું હતું; આ શ્રેષ્ઠ કપિ ત્યારે એવા હતા.
7.36.44
सिंहः कुञ्जररुद्धो वा आस्थितः सहितो रणे ॥ ७.३६.४४ ॥
હાથીથી રોકાયેલા સિંહની જેમ, અથવા રણમાં દૃઢપણે ઊભેલા સિંહની જેમ.
7.36.45
पराक्रमोत्साहमतिप्रतापसौशील्यमाधुर्यनयानयैश्च ।
गाम्भीर्यचातुर्यसुवीर्यधैर्यैर्हनूमतः को ऽभ्यधिको ऽस्ति लोके ॥ ७.३६.४५ ॥
પરાક્રમ, ઉત્સાહ, બુદ્ધિ, પ્રતાપ, સૌશીલ્ય, માધુર્ય, નીતિ-અનીતિ, ગંભીરતા, ચાતુર્ય, સુવીર્ય અને ધૈર્યમાં હનુમાનથી અધિક જગતમાં કોણ છે?
7.36.46
असौ पुनर्व्याकरणं ग्रहीष्यन्सूर्योन्मुखः प्रष्टुमना कपीन्द्रः ।
उद्यद्गिरेरस्तगिरिं जगाम ग्रन्थं महद्धारयनप्रमेयः ॥ ७.३६.४६ ॥
અપ્રમેય એવા તે કપીન્દ્ર ફરી વ્યાકરણ ગ્રહણ કરવા ઉત્સુક થઈ, સૂર્ય તરફ મુખ રાખી, પૂછવાના મનથી, ઉદયાચલથી અસ્તાચલ તરફ ગયા; મહાન ગ્રંથ ધારણ કરીને.
7.36.47
ससूत्रवृत्त्यर्थपदं महार्थं ससङ्ग्रहं साद्ध्यति वै कपीन्द्रः ।
नह्यस्य कश्चित्सदृशो ऽस्ति शास्त्रे वैशारदे च्छन्दगतौ तथैव ॥ ७.३६.४७ ॥
કપીન્દ્ર સૂત્ર, વૃત્તિ, અર્થ, પદો સહિત મહાર્થ સંગ્રહ સિદ્ધ કરે છે; શાસ્ત્રમાં, વૈશારદ્ય જ્ઞાનમાં અને છંદની ગતિમાં પણ તેમની સમાન કોઈ નથી.
7.36.48
सर्वासु विद्यासु तपोविधाने प्रस्पर्धते ऽयो हि गुरुं सुराणाम् ।
सो ऽयं नवव्याकरणार्थवेत्ता ब्रह्मा भविष्यत्यपि ते प्रसादात् ॥ ७.३६.४८ ॥
બધી વિદ્યાઓમાં અને તપોવિધાનમાં તેઓ દેવગુરુ સાથે પણ સ્પર્ધા કરે છે; આ નવા વ્યાકરણાર્થના જ્ઞાતા તમારી કૃપાથી બ્રહ્મા પણ થશે.
7.36.49
प्रवीविवक्षोरिव सागरस्य लोकान्दिधक्षोरिव पावकस्य
युगक्षये ह्येव यथान्तकस्य हनूमतः स्थास्यति कः पुरस्तात् ॥ ७.३६.४९ ॥
વિશ્વને ગળી જવા ઇચ્છતા સાગર જેવા, વિશ્વને બાળવા ઇચ્છતા અગ્નિ જેવા, યુગાંતે આવતા યમ જેવા હનુમાનની સામે કોણ ઊભું રહી શકશે?
7.36.50
एषेव चान्ये च महाकपीन्द्राः सुग्रीवमैन्दद्विविदाः सनीलाः ।
सतारतारेयनलाः सरम्भास्त्वत्कारणाद्राम सुरैर्हि सृष्टाः ॥ ७.३६.५० ॥
હે રામ! આ એકલો જ નહીં, બીજા મહાન વાનર-સેનાપતિઓ — સુગ્રીવ, મૈંદ, દ્વિવિદ, નીલ, તાર, તારેય, નળ — જે ઉત્સાહથી ભરેલા છે, તે પણ તારા કારણે જ દેવોએ સર્જ્યા છે.
7.36.51
तदेत्कथितं सर्वं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
हनूमतो बालभावे कर्मैतत्कथितं मया ॥ ७.३६.५१ ॥
તેં મને જે પૂછ્યું તે બધું આમ મેં કહ્યું. હનુમાનના બાળપણનું આ કર્મ મેં તને કહ્યું.
7.36.52
श्रुत्वा ऽगस्त्यस्य कथितं रामः सौमित्रिरेव च ।
विस्मयं परमं जग्मुर्वानरा राक्षसैः सह ॥ ७.३६.५२ ॥
અગસ્ત્યનું કથન સાંભળીને રામ અને સૌમિત્રિ (લક્ષ્મણ), વાનરો તથા રાક્ષસો સાથે મહાન વિસ્મયમાં પડ્યા.
7.36.53
अगस्त्यस्त्वब्रवीद्रामं सर्वमेतछ्रुतं त्वया ।
दृष्टः सम्भाषितश्चासि राम गच्छामहे वयम् ॥ ७.३६.५३ ॥
ત્યારે અગસ્ત્યે રામને કહ્યું — 'રામ! આ બધું તેં સાંભળ્યું. તું જોવાયો, તારી સાથે વાત પણ થઈ. હવે અમે જઈએ છીએ.'
7.36.54
श्रुत्वैतद्राघवो वाक्यमगस्त्यस्योग्रतेजसः ।
प्राञ्जलिः प्रणतश्चापि महर्षिमिदमब्रवीत् ॥ ७.३६.५४ ॥
ઉગ્ર તેજસ્વી અગસ્ત્યનાં આ વચનો સાંભળીને રાઘવ (રામ) હાથ જોડીને, નમીને તે મહર્ષિને આ પ્રમાણે બોલ્યા.
7.36.55
अद्य मे देवता हृष्टाः पितरः प्रपितामहाः ।
युष्माकं दर्शनादेव नित्यं तुष्टाः सबान्धवाः ॥ ७.३६.५५ ॥
આજે મારા દેવતાઓ, પિતૃઓ અને પ્રપિતામહો તમારા દર્શનથી જ હર્ષિત થયા છે; બાંધવો સહિત તેઓ સદા સંતુષ્ટ છે.
7.36.56
विज्ञाप्यं तु ममैतद्धि यद्वदाम्यागतस्पृहः ।
तद्भवद्भिर्मम कृते कर्तव्यमनुकम्पया ॥ ७.३६.५६ ॥
હું જે ઇચ્છાથી આવ્યો છું તે મારી આ વિનંતી હું કહું છું; કૃપાથી તે તમારે મારા માટે કરવી જોઈએ.
7.36.57
पौरजानपदान्स्थाप्य स्वकार्येष्वहमागतः ।
क्रतूनेव करिष्यामि प्रभावाद्भवतां सताम् ॥ ७.३६.५७ ॥
નગરજનો અને ગ્રામજનોને પોતપોતાના કાર્યમાં સ્થાપી હું આવ્યો છું; તમ સત્પુરુષોના પ્રભાવથી હું યજ્ઞો જ કરીશ.
7.36.58
सदस्या मम यज्ञेषु भवन्तो नित्यमेव तत् ।
भविष्यथ महावीर्या ममानुग्रहकाङ्क्षिणः ॥ ७.३६.५८ ॥
મારા યજ્ઞોમાં તમે સદા સદસ્ય થશો; મારા અનુગ્રહની ઇચ્છા રાખતા મહાપરાક્રમી થશો.
7.36.59
अहं युष्मान्समाश्रित्य तपोनिर्धूतकल्मषान् ।
अनुग्रहीतः पितृभिर्भविष्यामि सुनिर्वृतः ॥ ७.३६.५९ ॥
તપથી પાપમુક્ત થયેલા તમારો આશ્રય લઈ, પિતૃઓની કૃપાથી હું અનુગૃહીત અને અત્યંત સંતુષ્ટ થઈશ.
7.36.60
तदागन्तव्यमनिशं भवद्भिरिह सङ्गतैः ।
अगस्त्याद्यास्तु तच्छ्रुत्वा ऋषयः संशितव्रताः ॥ ७.३६.६० ॥
તેથી તમારે અહીં એકત્ર થઈ સતત આવવું.” અગસ્ત્ય આદિ દૃઢવ્રતી ઋષિઓ આ સાંભળીને—
7.36.61
एवमस्त्विति तं चोक्त्वा प्रयातुमुपचक्रमुः ॥ ७.३६.६१ ॥
"એમ જ થાઓ" એમ તેમને કહીને તેઓ પ્રસ્થાન કરવા લાગ્યા.
7.36.62
एवमुक्त्वा गताः सर्वे ऋषयस्ते यथागतम् ।
राघवश्च तमेवार्थं चिन्तयामास विस्मितः ॥ ७.३६.६२ ॥
આમ કહીને તે સર્વ ઋષિઓ જે માર્ગે આવ્યા હતા તે જ માર્ગે ચાલ્યા ગયા. રાઘવ વિસ્મિત થઈને એ જ વિષયનો વિચાર કરવા લાગ્યા.
7.36.63
ततो ऽस्तं भास्करे याते विसृज्य नृपवानरान् ।
सन्ध्यामुपास्य विधिवत्तदा नरवरोत्तमः ।
प्रवृत्तायां रजन्यां तु सो ऽन्तःपुरचरो ऽभवत् ॥ ७.३६.६३ ॥
પછી સૂર્ય અસ્ત થતાં રાજાઓ અને વાનરોને વિદાય આપીને, નરશ્રેષ્ઠે વિધિપૂર્વક સંધ્યોપાસના કરી. રાત્રિ શરૂ થતાં તે અંતઃપુરમાં ગયા.