ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 7.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.36.1
ततः पितामहं दृष्ट्वा वायुः पुत्रवधार्दितः ।
शिशुकं तं समादाय उत्तस्थौ धातुरग्रतः ॥ ७.३६.१ ॥
ଏବେ ପୁତ୍ରବଧରେ ପୀଡ଼ିତ ବାୟୁ ପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖି ସେହି ଶିଶୁକୁ ଧରି ଧାତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଠି ଠିଆ ହେଲେ।
7.36.2
चलकुण्डलमौलिस्रक्तपनीयविभूषणः ।
पादयोर्न्यपतद्वायुस्तिस्रोपस्थाय वेधसे ॥ ७.३६.२ ॥
ଦୋହଲୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ, ମୁକୁଟ, ମାଳା ଓ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ବାୟୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
7.36.3
तं तु वेदविदा तेन लम्बाभरणशोभिना ।
वायुमुत्थाप्य हस्तेन शिशुं तं परिमृष्टवान् ॥ ७.३६.३ ॥
କିନ୍ତୁ ବେଦଜ୍ଞ ସେ, ଝୁଲୁଥିବା ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ବାୟୁଙ୍କୁ ଉଠାଇ ହାତରେ ସେହି ଶିଶୁକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
7.36.4
स्पृष्टमात्रस्ततः सो ऽथ सलीलं पद्मयोनिना ।
जलसिक्तं यथा सस्यं पुनर्जीवितमाप्तवान् ॥ ७.३६.४ ॥
ସ୍ପର୍ଶ ମାତ୍ରେ ସେ, ପଦ୍ମଯୋନିଙ୍କ ଲୀଳାମୟ ସ୍ପର୍ଶରେ, ଜଳ ସିଞ୍ଚିତ ଶସ୍ୟ ପରି ପୁଣି ଜୀବନ ପାଇଲେ।
7.36.5
प्राणवन्तमिमं दृष्ट्वा प्राणो गन्धवहो मुदा ।
चचार सर्वभूतेषु सन्निरुद्धं यथा पुरा ॥ ७.३६.५ ॥
ଏହାକୁ ଜୀବିତ ଦେଖି ସୁଗନ୍ଧ ବହନକାରୀ ପ୍ରାଣବାୟୁ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ବପରି, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଅବରୁଦ୍ଧ ଥିଲା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣି ସଞ୍ଚରଣ କଲା।
7.36.6
मरुद्रोधाद्विनिर्मुक्तास्ताः प्रजा मुदिता ऽभवन् ।
शीतदाहविनिर्मुक्ताः पद्मिन्य इव साम्बुजाः ॥ ७.३६.६ ॥
ବାୟୁ ଅବରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେହି ପ୍ରଜାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ଶୀତ ଓ ତାପରୁ ମୁକ୍ତ ପଦ୍ମଯୁକ୍ତ ସରୋବର ପରି।
7.36.7
ततस्त्रियुग्मस्त्रिककुत्ऺित्रधामा त्रिदशार्चितः ।
उवाच देवता ब्रह्मा मारुतप्रियकाम्यया ॥ ७.३६.७ ॥
ତା'ପରେ ତିନି ଯୁଗର ସ୍ୱାମୀ, ତ୍ରିଲୋକର ଅଧିପତି, ତିନି ଧାମର ଅଧିକାରୀ, ତ୍ରିଶ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜିତ ବ୍ରହ୍ମା ମାରୁତ (ବାୟୁଦେବ)ଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
7.36.8
भो महेन्द्रेशवरुणप्रजेश्वरधनेश्वराः ।
जानतामपि वः सर्वं वक्ष्यामि श्रूयतां हितम् ॥ ७.३६.८ ॥
ହେ ମହେନ୍ଦ୍ର, ଈଶ, ବରୁଣ, ପ୍ରଜେଶ୍ୱର ଓ ଧନେଶ୍ୱର! ଆପଣମାନେ ସବୁ ଜାଣନ୍ତି ତଥାପି ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ହିତକର କଥା କହିବି; ଶୁଣନ୍ତୁ।
7.36.9
अनेन शिशुना कार्यं कर्तव्यं वो भविष्यति ।
तद्वदध्वं वरान्सर्वे मारुतस्यास्य तुष्टये ॥ ७.३६.९ ॥
ଏହି ଶିଶୁ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କର ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧିତ ହେବ; ତେଣୁ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ମାରୁତଙ୍କ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ ବର ଦିଅନ୍ତୁ।
7.36.10
ततः सहस्रनयनः प्रीतियुक्तः शुभाननः ।
कुशेशयमयीं मालामुत्क्षिप्येदं वचो ऽब्रवीत् ॥ ७.३६.१० ॥
ତା'ପରେ ସହସ୍ର ନୟନ ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ମୁଖରେ ପଦ୍ମମାଳା ଉଠାଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
7.36.11
मत्करोत्सृष्टवज्रेण हनुरस्य यथा हतः ।
नाम्ना वै कपिशार्दूलो भविता हनुमानिति ॥ ७.३६.११ ॥
ମୋ ହାତରୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ବଜ୍ରରେ ଏହାର ହନୁ ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା; ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏ 'ହନୁମାନ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।
7.36.12
अहमस्य प्रदास्यामि परमं वरमद्भुतम् ।
इतः प्रभृति वज्रस्य ममावध्यो भविष्यति ॥ ७.३६.१२ ॥
ମୁଁ ଏହାକୁ ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ବର ଦେବି; ଆଜିଠାରୁ ମୋ ବଜ୍ରରେ ଏ ଅବଧ୍ୟ ହେବ।
7.36.13
मार्तण्डस्त्वब्रवीत्तत्र भगवांस्तिमिरापहः ।
तेजसो ऽस्य मदीयस्य ददामि शतिकां कलाम् ॥ ७.३६.१३ ॥
ସେଠାରେ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରୁଥିବା ଭଗବାନ ମାର୍ତଣ୍ଡ କହିଲେ, "ମୋ ତେଜର ଶହେ ଭାଗରୁ ଏକ ଭାଗ ମୁଁ ଏହାକୁ ଦେବି।"
7.36.14
यदा तु शास्त्राण्यध्येतुं शक्तिरस्य भविष्यति ।
तदास्य शास्त्रं दास्यामि येन वाग्ग्मी भविष्यति ॥ ७.३६.१४ ॥
ଯେତେବେଳେ ଏହାର ଶାସ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବାର ଶକ୍ତି ହେବ, ସେତେବେଳେ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏ ବାଗ୍ମୀ ହେବ, ସେହି ଶାସ୍ତ୍ର ମୁଁ ଏହାକୁ ଦେବି।
7.36.15
नचास्य भविता कश्चित्सदृशः शास्त्रदर्शने ।
वरुणश्च वरं प्रादान्नास्य मृत्युर्भविष्यति ।
वर्षायुतशतेनापि मत्पाशादुदकादपि ॥ ७.३६.१५ ॥
ଶାସ୍ତ୍ର-ଦର୍ଶନରେ ଏହାର ସମାନ କେହି ହେବେ ନାହିଁ। ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ବର ଦେଲେ: ମୋ ପାଶ କିମ୍ବା ଜଳରେ ଏହାର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ ନାହିଁ, ଶହ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ।
7.36.16
यमो दण्डादवध्यत्वमरोगत्वं च नित्यशः ।
वरं ददामि सन्तुष्ट अविषादं च संयुगे ॥ ७.३६.१६ ॥
ଯମ କହିଲେ, "ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ମୁଁ ତୁମକୁ ବର ଦେଉଛି: ମୋ ଦଣ୍ଡରେ ତୁମର ବଧ ହେବ ନାହିଁ, ତୁମେ ସଦା ରୋଗମୁକ୍ତ ରହିବ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଷାଦ ହେବ ନାହିଁ।"
7.36.17
गदेयं मामिका नैनं संयुगेषु वधिष्यति ।
इत्येवं वरदः प्राह तदा ह्येकाक्षिपिङ्गलः ॥ ७.३६.१७ ॥
"ମୋ ଏହି ଗଦା ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହାକୁ ମାରିବ ନାହିଁ" — ଏହିପରି ବରଦାତା, ଏକଚକ୍ଷୁ ପିଙ୍ଗଳ ସେତେବେଳେ କହିଲେ।
7.36.18
मत्तो मदायुधानां च न वध्यो ऽयं भविष्यति ।
इत्येवं शङ्करेणापि दत्तो ऽस्य परमो वरः ॥ ७.३६.१८ ॥
"ମୋଠାରୁ ଏବଂ ମୋ ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରୁ ମଧ୍ୟ ଏ ବଧ ହେବ ନାହିଁ" — ଏହିପରି ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ପରମ ବର ଦେଲେ।
7.36.19
सर्वेषां ब्रह्मदण्डानामवध्यो ऽयं भविष्यति ।
दीर्घायुश्च महात्मा च इति ब्रह्माब्रवीद्वचः ॥ ७.३६.१९ ॥
ଏ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡରୁ ଅବଧ୍ୟ ହେବ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ମହାତ୍ମା ହେବ — ଏପରି ବାକ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ।
7.36.20
विश्वकर्मा च दृष्ट्वैनं बालसूर्योपमं शिशुम् ।
शिल्पिनां प्रवरः प्रादाद्वरमस्य महामतिः ॥ ७.३६.२० ॥
ବାଳସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଏହି ଶିଶୁକୁ ଦେଖି, ଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାମତି ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଏହାକୁ ବର ଦେଲେ।
7.36.21
मत्कृतानि च शस्त्राणि यानि दिव्यानि संयुगे ।
तैरवध्यत्वमापन्नश्चिरजीवी भविष्यति ॥ ७.३६.२१ ॥
ମୋ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଯେଉଁ ଦିବ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକରୁ ମଧ୍ୟ ଅବଧ୍ୟତା ପାଇ ସେ ଚିରଜୀବୀ ହେବ।
7.36.22
ततः सुराणां तु वरैर्दृष्ट्वा ह्येनमलङ्कृतम् ।
चतुर्मुखस्तुष्टमना वायुमाह जगद्गुरुः ॥ ७.३६.२२ ॥
ତା'ପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ବରରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଏହାକୁ ଦେଖି, ଚତୁର୍ମୁଖ ସନ୍ତୁଷ୍ଟମନା ଜଗଦ୍ଗୁରୁ ବ୍ରହ୍ମା ବାୟୁଙ୍କୁ କହିଲେ।
7.36.23
अमित्राणां भयकरो मित्राणामभयङ्करः ।
अजेयो भविता पुत्रस्तव मारुत मारुतिः ॥ ७.३६.२३ ॥
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଅଭୟଦାତା, ଅଜେୟ ତୁମ ପୁତ୍ର ହେବ, ହେ ମାରୁତ — ମାରୁତି।
7.36.24
कामरूपः कामचारी कामगः प्लवतां वरः ।
भवत्यव्याहतगतिः कीर्तिमांश्च भविष्यति ॥ ७.३६.२४ ॥
ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣକାରୀ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିଚରଣକାରୀ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଗମନକାରୀ, ଡେଇଁବାକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ; ତାହାର ଗତି ଅବରୋଧହୀନ ହେବ ଏବଂ ସେ କୀର୍ତ୍ତିମାନ ହେବ।
7.36.25
रावणोत्सादनार्थानि रामप्रियकरणि च ।
रोमहर्षकराण्येष कर्ता कर्माणि संयुगे ॥ ७.३६.२५ ॥
ରାବଣର ବିନାଶ ପାଇଁ ଏବଂ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ରୋମାଞ୍ଚକର କର୍ମ ଏ ଯୁଦ୍ଧରେ କରିବେ।
7.36.26
एवमुक्त्वा तमामन्त्र्य मारुतं त्वमरैः सह ।
यथागतं ययुः सर्वे पितामहपुरोगमाः ॥ ७.३६.२६ ॥
ଏହା କହି, ପବନଦେବଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅଗ୍ରରେ ରଖି ସମସ୍ତେ ଯେଉଁ ପଥରେ ଆସିଥିଲେ ସେହି ପଥରେ ଫେରିଗଲେ।
7.36.27
सो ऽपि गन्धवहः पुत्रं प्रगृह्य गृहमानयत् ।
अञ्जनायास्तमाचख्यौ वरदत्तं विनिर्गतः ॥ ७.३६.२७ ॥
ସେହି ପବନଦେବ ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ରକୁ ଧରି ଘରକୁ ଆଣିଲେ; ବରଦାନରେ ପ୍ରାପ୍ତ ସେହି ପୁତ୍ରଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅଞ୍ଜନାଙ୍କୁ କହି ସେ ବାହାରିଗଲେ।
7.36.28
प्राप्य राम वरानेष वरदानसमन्वितः ।
बलेनात्मनि संस्थेन सो ऽपूर्यत यथा ऽर्णवः ॥ ७.३६.२८ ॥
ହେ ରାମ, ବରସବୁ ପାଇ, ବରଦାନରେ ଯୁକ୍ତ ଏ, ନିଜ ଭିତରେ ସ୍ଥିର ବଳରେ ସମୁଦ୍ର ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
7.36.29
तरसा पूर्यमाणो ऽपि तदा वानरपुङ्गवः ।
आश्रमेषु महर्षीणामपराध्यति निर्भयः ॥ ७.३६.२९ ॥
ସେତେବେଳେ ସେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିର୍ଭୟରେ ମହର୍ଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଅପରାଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
7.36.30
स्रुग्भाण्डान्यग्निहोत्रं च वल्कलाजिनसञ्चयान् ।
भग्नविच्छिन्नविध्वस्तान्संशान्तानां करोत्ययम् ॥ ७.३६.३० ॥
ସ୍ରୁକ୍ ପାତ୍ର, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ବଲ୍କଳ ଓ ମୃଗଚର୍ମର ଗଦା ଭାଙ୍ଗି, ଟୁକୁରା କରି, ଧ୍ୱଂସ କରି ଏ ଶାନ୍ତ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେ।
7.36.31
एवंविधानि कर्माणि प्रावर्तत महाबलः ।
सर्वेषां ब्रह्मदण्डानामवध्यः शम्भुना कृतः ॥ ७.३६.३१ ॥
ମହାବଳ ଏପରି କର୍ମ ଚଳାଇଲେ। ଶମ୍ଭୁ (ଶିବ) ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡରୁ ଅବଧ୍ୟ କରିଥିଲେ।
7.36.32
जानन्त ऋषयस्तं वै सहन्ते तस्य शक्तितः ॥ ७.३६.३२ ॥
ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜାଣିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ହେତୁ ସେମାନେ ସହ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
7.36.33
यथा केसरिणा त्वेष वायुना सो ऽञ्जनासुतः ।
प्रतिषिद्धो ऽपि मर्यादां लङ्घयत्येव वानरः ॥ ७.३६.३३ ॥
କେସରୀ ଓ ବାୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଞ୍ଜନାସୁତ ବାରିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଲଙ୍ଘନ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ସେ ବାନରଟି ବାରିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସୀମା ଲଙ୍ଘେ।
7.36.34
ततो महर्षयः क्रुद्धा भृग्वङ्गिरसवंशजाः ।
शेपुरेनं रघुश्रेष्ठ नातिक्रुद्धातिमन्यवः ॥ ७.३६.३४ ॥
ତା'ପରେ ଭୃଗୁ ଓ ଅଙ୍ଗିରସ ବଂଶରେ ଜାତ ମହର୍ଷିମାନେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ। ହେ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ଅତି କ୍ରୋଧ ବିନା ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
7.36.35
बाधसे यत्समाश्रित्य बलमस्मान्प्लवङ्गम ।
तद्दीर्घकालं वेत्तासि नास्माकं शापमोहितः ।
यदा ते स्मार्यते कीर्तिस्तदा ते वर्धते बलम् ॥ ७.३६.३५ ॥
ହେ ବାନର, ଯେଉଁ ବଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ତୁମେ ଆମକୁ ପୀଡ଼ା ଦିଅ, ସେହି ବଳକୁ ତୁମେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଜାଣିବ ନାହିଁ; ଆମ ଶାପରେ ତୁମେ ମୋହିତ ହେବ। ଯେତେବେଳେ ତୁମ କୀର୍ତ୍ତି ସ୍ମରଣ ହେବ, ସେତେବେଳେ ତୁମ ବଳ ବଢ଼ିବ।
7.36.36
ततस्स हृततेजौजा महर्षिवचनौजसा ।
एषोश्रमाणि तान्येव मृदुभावं गतो ऽचरत् ॥ ७.३६.३६ ॥
ତା'ପରେ ମହର୍ଷିଙ୍କ ବଚନର ବଳରେ ତାଙ୍କ ତେଜ ଓ ଓଜ ହରଣ ହେଲା; ସେହି ପ୍ରୟାସଗୁଡ଼ିକ ଛାଡ଼ି ସେ ମୃଦୁ ସ୍ୱଭାବ ଧାରଣ କରି ଚଳିଲେ।
7.36.37
अथर्क्षरजसो नाम वालिसुग्रीवयोः पिता ।
सर्ववानरराजा ऽ ऽसीत्तेजसा भास्करप्रभः ॥ ७.३६.३७ ॥
ଏବେ ବାଳି ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପିତା ଋକ୍ଷରଜସ ନାମକ ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କ ରାଜା ଥିଲେ; ତେଜରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭା ପରି ଥିଲେ।
7.36.38
स तु राज्यं चिरं कृत्वा वानराणां हरीश्वरः ।
स च ऋक्षरजा नाम कालधर्मेण सङ्गतः ॥ ७.३६.३८ ॥
ବାନରମାନଙ୍କ ସେହି ପ୍ରଭୁ ବହୁକାଳ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିବା ପରେ, ଋକ୍ଷରଜସ କାଳଧର୍ମରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
7.36.39
तस्मिन्नस्तमिते चाथ मन्त्रिभिर्मन्त्रकोविदैः ।
पित्र्ये पदे कृतो वाली सुग्रीवो वालिनः पदे ॥ ७.३६.३९ ॥
ସେ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ ମନ୍ତ୍ରଣାରେ ନିପୁଣ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ପିତୃପଦରେ ବାଳିଙ୍କୁ ଏବଂ ବାଳିଙ୍କ ପଦରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
7.36.40
सुग्रीवेण समं त्वस्य अद्वैधं छिद्रवर्जितम् ।
आबाल्यं सख्यमभवदनिलस्याग्निना यथा ॥ ७.३६.४० ॥
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ସଖ୍ୟ ଅଦ୍ୱୈତ ଓ ଦୋଷରହିତ ଥିଲା; ବାଲ୍ୟକାଳରୁ ତାହା ପବନ ଓ ଅଗ୍ନିର ସଖ୍ୟ ପରି ଥିଲା।
7.36.41
एष शापवशादेव न वेद बलमात्मनः ।
वालिसुग्रीवयोर्वैरं यदा राम समुत्थितम् ॥ ७.३६.४१ ॥
ଏ ଅଭିଶାପ ବଶରୁ ହିଁ ନିଜର ବଳ ଜାଣିନଥିଲେ; ହେ ରାମ, ବାଳି ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା ଉଠିଲା ବେଳେ ଏହା ଘଟିଥିଲା।
7.36.42
न ह्येष राम सुग्रीवो भ्राम्यमाणो ऽपि वालिना ॥ ७.३६.४२ ॥
ହେ ରାମ, ବାଳିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଗାଯାଇ ବୁଲିଲା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସୁଗ୍ରୀବ (ତାଙ୍କୁ ମୁକାବିଲା କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ନ ଥିଲେ)।
7.36.43
देव जानाति न ह्येष बलमात्मनि मारुतिः ।
ऋषिशापाहृतबलस्तदैष कपिसत्तमः ॥ ७.३६.४३ ॥
ହେ ଦେବ, ଏହି ମାରୁତି ନିଜ ବଳ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ; ଋଷିଙ୍କ ଶାପରେ ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ବଳ ହରଣ ହୋଇଥିଲା; ଏହି କପିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେତେବେଳେ ସେପରି ଥିଲେ।
7.36.44
सिंहः कुञ्जररुद्धो वा आस्थितः सहितो रणे ॥ ७.३६.४४ ॥
ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଅବରୁଦ୍ଧ ସିଂହ ପରି, କିମ୍ବା ରଣରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସିଂହ ପରି।
7.36.45
पराक्रमोत्साहमतिप्रतापसौशील्यमाधुर्यनयानयैश्च ।
गाम्भीर्यचातुर्यसुवीर्यधैर्यैर्हनूमतः को ऽभ्यधिको ऽस्ति लोके ॥ ७.३६.४५ ॥
ପରାକ୍ରମ, ଉତ୍ସାହ, ବୁଦ୍ଧି, ପ୍ରତାପ, ସୌଶୀଲ୍ୟ, ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ, ନୀତି-ଅନୀତି, ଗାମ୍ଭୀର୍ଯ୍ୟ, ଚାତୁର୍ଯ୍ୟ, ସୁବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ହନୁମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ଜଗତରେ କିଏ ଅଛି?
7.36.46
असौ पुनर्व्याकरणं ग्रहीष्यन्सूर्योन्मुखः प्रष्टुमना कपीन्द्रः ।
उद्यद्गिरेरस्तगिरिं जगाम ग्रन्थं महद्धारयनप्रमेयः ॥ ७.३६.४६ ॥
ଅପ୍ରମେୟ ସେ କପୀନ୍ଦ୍ର ପୁଣି ବ୍ୟାକରଣ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ମୁଖ କରି, ପଚାରିବା ମନରେ, ଉଦୟଗିରିରୁ ଅସ୍ତଗିରି ଆଡ଼କୁ ଗଲେ; ମହାନ ଗ୍ରନ୍ଥ ଧାରଣ କରି।
7.36.47
ससूत्रवृत्त्यर्थपदं महार्थं ससङ्ग्रहं साद्ध्यति वै कपीन्द्रः ।
नह्यस्य कश्चित्सदृशो ऽस्ति शास्त्रे वैशारदे च्छन्दगतौ तथैव ॥ ७.३६.४७ ॥
କପୀନ୍ଦ୍ର ସୂତ୍ର, ବୃତ୍ତି, ଅର୍ଥ, ପଦ ସହିତ ମହାର୍ଥ ସଂଗ୍ରହ ସିଦ୍ଧ କରନ୍ତି; ଶାସ୍ତ୍ରରେ, ବୈଶାରଦ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ଓ ଛନ୍ଦର ଗତିରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି।
7.36.48
सर्वासु विद्यासु तपोविधाने प्रस्पर्धते ऽयो हि गुरुं सुराणाम् ।
सो ऽयं नवव्याकरणार्थवेत्ता ब्रह्मा भविष्यत्यपि ते प्रसादात् ॥ ७.३६.४८ ॥
ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟା ଓ ତପୋବିଧାନରେ ସେ ଦେବଗୁରୁଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରନ୍ତି; ଏହି ନବ ବ୍ୟାକରଣାର୍ଥବେତ୍ତା ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ହେବେ।
7.36.49
प्रवीविवक्षोरिव सागरस्य लोकान्दिधक्षोरिव पावकस्य
युगक्षये ह्येव यथान्तकस्य हनूमतः स्थास्यति कः पुरस्तात् ॥ ७.३६.४९ ॥
ଜଗତ ଗ୍ରାସ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସମୁଦ୍ର ପରି, ଜଗତ ଦଗ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଅଗ୍ନି ପରି, ଯୁଗାନ୍ତରେ ଆସୁଥିବା ଯମ ପରି ହନୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କିଏ ଠିଆ ହୋଇପାରିବ?
7.36.50
एषेव चान्ये च महाकपीन्द्राः सुग्रीवमैन्दद्विविदाः सनीलाः ।
सतारतारेयनलाः सरम्भास्त्वत्कारणाद्राम सुरैर्हि सृष्टाः ॥ ७.३६.५० ॥
ହେ ରାମ! ଏ ହିଁ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ ମହାନ ବାନର-ସେନାପତି — ସୁଗ୍ରୀବ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ନୀଳ, ତାର, ତାରେୟ, ନଳ — ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି।
7.36.51
तदेत्कथितं सर्वं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
हनूमतो बालभावे कर्मैतत्कथितं मया ॥ ७.३६.५१ ॥
ତୁମେ ମୋତେ ଯାହା ପଚାରିଲ, ସବୁ ଏହିପରି ମୁଁ କହିଲି। ହନୁମାନଙ୍କ ଶୈଶବର ଏହି କର୍ମ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି।
7.36.52
श्रुत्वा ऽगस्त्यस्य कथितं रामः सौमित्रिरेव च ।
विस्मयं परमं जग्मुर्वानरा राक्षसैः सह ॥ ७.३६.५२ ॥
ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାମ ଓ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ), ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।
7.36.53
अगस्त्यस्त्वब्रवीद्रामं सर्वमेतछ्रुतं त्वया ।
दृष्टः सम्भाषितश्चासि राम गच्छामहे वयम् ॥ ७.३६.५३ ॥
ତେବେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ରାମ! ଏ ସବୁ ତୁମେ ଶୁଣିଲ। ତୁମକୁ ଦେଖାଗଲା, ତୁମ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ହେଲା। ଏବେ ଆମେ ଯାଉଛୁ।'
7.36.54
श्रुत्वैतद्राघवो वाक्यमगस्त्यस्योग्रतेजसः ।
प्राञ्जलिः प्रणतश्चापि महर्षिमिदमब्रवीत् ॥ ७.३६.५४ ॥
ଉଗ୍ର ତେଜସ୍ୱୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ରାଘବ (ରାମ) କରଯୋଡ଼ି, ପ୍ରଣାମ କରି ସେହି ମହର୍ଷିଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ।
7.36.55
अद्य मे देवता हृष्टाः पितरः प्रपितामहाः ।
युष्माकं दर्शनादेव नित्यं तुष्टाः सबान्धवाः ॥ ७.३६.५५ ॥
ଆଜି ମୋ ଦେବତା, ପିତୃଗଣ ଓ ପ୍ରପିତାମହଗଣ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ହିଁ ହର୍ଷିତ ହୋଇଛନ୍ତି; ବନ୍ଧୁଗଣ ସହିତ ସେମାନେ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।
7.36.56
विज्ञाप्यं तु ममैतद्धि यद्वदाम्यागतस्पृहः ।
तद्भवद्भिर्मम कृते कर्तव्यमनुकम्पया ॥ ७.३६.५६ ॥
ମୁଁ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସିଛି ଯାହା ମୋର ଏହି ନିବେଦନ ତାହା କହୁଛି; ଅନୁକମ୍ପାରେ ତାହା ମୋ ପାଇଁ ଆପଣମାନେ ନିଶ୍ଚୟ କରନ୍ତୁ।
7.36.57
पौरजानपदान्स्थाप्य स्वकार्येष्वहमागतः ।
क्रतूनेव करिष्यामि प्रभावाद्भवतां सताम् ॥ ७.३६.५७ ॥
ନଗରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ କର୍ମରେ ସ୍ଥାପନ କରି ମୁଁ ଆସିଛି; ଆପଣ ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ମୁଁ ଯଜ୍ଞ ହିଁ କରିବି।
7.36.58
सदस्या मम यज्ञेषु भवन्तो नित्यमेव तत् ।
भविष्यथ महावीर्या ममानुग्रहकाङ्क्षिणः ॥ ७.३६.५८ ॥
ମୋ ଯଜ୍ଞରେ ଆପଣମାନେ ସଦା ସଦସ୍ୟ ହେବେ; ମୋ ଅନୁଗ୍ରହ ଇଚ୍ଛୁକ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ହେବେ।
7.36.59
अहं युष्मान्समाश्रित्य तपोनिर्धूतकल्मषान् ।
अनुग्रहीतः पितृभिर्भविष्यामि सुनिर्वृतः ॥ ७.३६.५९ ॥
ତପସ୍ୟାରେ ପାପମୁକ୍ତ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ପିତୃଗଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ମୁଁ ଅନୁଗୃହୀତ ଓ ଅତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବି।
7.36.60
तदागन्तव्यमनिशं भवद्भिरिह सङ्गतैः ।
अगस्त्याद्यास्तु तच्छ्रुत्वा ऋषयः संशितव्रताः ॥ ७.३६.६० ॥
ତେଣୁ ଆପଣମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ନିରନ୍ତର ଆସିବେ।” ଅଗସ୍ତ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ ଋଷିଗଣ ଏହା ଶୁଣି—
7.36.61
एवमस्त्विति तं चोक्त्वा प्रयातुमुपचक्रमुः ॥ ७.३६.६१ ॥
"ଏହିପରି ହେଉ" ବୋଲି ତାଙ୍କୁ କହି ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
7.36.62
एवमुक्त्वा गताः सर्वे ऋषयस्ते यथागतम् ।
राघवश्च तमेवार्थं चिन्तयामास विस्मितः ॥ ७.३६.६२ ॥
ଏହିପରି କହି ସେହି ଋଷିମାନେ ଆସିଥିବା ପଥରେ ଫେରିଗଲେ। ରାଘବ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ସେହି ବିଷୟ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
7.36.63
ततो ऽस्तं भास्करे याते विसृज्य नृपवानरान् ।
सन्ध्यामुपास्य विधिवत्तदा नरवरोत्तमः ।
प्रवृत्तायां रजन्यां तु सो ऽन्तःपुरचरो ऽभवत् ॥ ७.३६.६३ ॥
ତା'ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲେ, ରାଜା ଓ ବାନରମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଧି ଅନୁସାରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ଉପାସନା କଲେ। ରାତ୍ରି ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ସେ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।