વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.42.1
स विसृज्य ततो रामः पुष्पकं हेमभूषितम् ।
प्रविवेश महाबाहुरशोकवनिकां तदा ॥ ७.४२.१ ॥
મહાબાહુ રામે ત્યારે સોનાથી શણગારેલા પુષ્પક વિમાનને વિદાય આપીને અશોકવનમાં પ્રવેશ કર્યો.
7.42.2
चन्दनागुरुचूतैश्च तुङ्गकालेयकैरपि ।
देवदारुवनैश्चापि समन्तादुपशोभिताम् ॥ ७.४२.२ ॥
ચંદન, અગરુ, આંબા, ઊંચા કાલેયક અને દેવદારના વનોથી તે ચારે બાજુ શોભતી હતી.
7.42.3
चम्पकाशोकपुन्नागमधूकपनसासनैः ।
शोभितां पारिजातैश्च विधूमज्वलनप्रभैः ॥ ७.४२.३ ॥
ચંપક, અશોક, પુન્નાગ, મધૂક, ફણસ, આસન વૃક્ષોથી અને ધુમાડા વિનાની અગ્નિની પ્રભા જેવા પારિજાતોથી તે શોભતી હતી.
7.42.4
लोध्रनीपार्जुनैर्नागैः सप्तपर्णातिमुक्तकैः ।
मन्दारकदलीगुल्मलताजालसमावृताम् ॥ ७.४२.४ ॥
લોધ્ર, નીપ, અર્જુન, નાગ, સપ્તપર્ણ, અતિમુક્તક તેમજ મંદાર, કેળાં, ઝાડીઓ અને વેલાઓની જાળથી તે ઢંકાયેલી હતી.
7.42.5
प्रियङ्गुभिः कदम्बैश्च तथा च वकुलैरपि ।
जम्बूभिर्दाडिमैश्चैव कोविदारैश्च शोभिताम् ॥ ७.४२.५ ॥
પ્રિયંગુ, કદંબ, બકુલ, જાંબુ, દાડમ અને કોવિદાર વૃક્ષોથી તે શોભતી હતી.
7.42.6
सर्वदा कुसुमै रम्यैः फलवद्भिर्मनोरमैः ।
दिव्यगन्धरसोपेतैस्तरुणाङ्कुरपल्लवैः ॥ ७.४२.६ ॥
તે હંમેશાં સુંદર, ફળયુક્ત, મનોહર, દિવ્ય સુગંધ અને રસવાળાં ફૂલો તથા કોમળ અંકુર અને પલ્લવોથી ભરેલી રહેતી.
7.42.7
तथैव तरुभिर्दिव्यैः शिल्पिभिः परिकल्पितैः ।
चारुपल्लवपुष्पाढ्यैर्मत्तभ्रमरसङ्कुलैः ॥ ७.४२.७ ॥
એ જ રીતે ત્યાં દિવ્ય વૃક્ષો હતાં; જાણે શિલ્પીઓએ સજાવ્યાં હોય, સુંદર પલ્લવ અને પુષ્પોથી સમૃદ્ધ, મદમસ્ત ભમરાઓથી ભરેલાં.
7.42.8
कोकिलैर्भृङ्गराजैश्च नानावर्णैश्च पक्षिभिः ।
शोभितां शतशश्चित्रां चूतवृक्षावतंसकैः ॥ ७.४२.८ ॥
કોયલ, ભૃંગરાજ અને અનેક રંગી પક્ષીઓથી સેંકડો પ્રકારે શોભિત, આંબાનાં વૃક્ષોને આભૂષણ રૂપે ધારણ કરીને વિચિત્ર હતી.
7.42.9
शातकुम्भनिभाः केचित्केचिदग्निशिखोपमाः ।
नीलाञ्जननिभाश्चान्ये भान्ति तत्रत्यपादपाः ॥ ७.४२.९ ॥
ત્યાંનાં કેટલાંક વૃક્ષો સોના જેવાં, કેટલાંક અગ્નિજ્વાળા જેવાં અને બીજાં નીલાંજન જેવાં ઝળહળતાં હતાં.
7.42.10
सुरभीणि च पुष्पाणि माल्यानि विविधानि च ।
दीर्घिका विविधाकाराः पूर्णाः परमवारिणा ॥ ७.४२.१० ॥
સુગંધિત ફૂલો અને વિવિધ પ્રકારની માળાઓ હતી; વિવિધ આકારનાં સરોવરો ઉત્તમ જળથી ભરેલાં હતાં.
7.42.11
माणिक्यकृतसोपानाः स्फाटिकान्तरकुट्टिमाः ।
फुल्लपद्मोत्पलवनाश्चक्रवाकोपशोभिताः ॥ ७.४२.११ ॥
તેમનાં પગથિયાં માણેકથી બનેલાં; ભોંય વચ્ચે સ્ફટિક જડેલું; ખીલેલાં કમળ અને કમળના વન હતાં; ચક્રવાક પક્ષીઓથી શોભિત હતાં.
7.42.12
दात्यूहशुकसङ्घुष्टा हंससारसनादिताः ।
तरुभिः पुष्पवद्भिश्च तीरजैरुपशोभिताः ॥ ७.४२.१२ ॥
દાત્યૂહ અને પોપટના અવાજથી ગુંજતી, હંસ અને સારસના નાદથી ભરેલી, કિનારે ઊગેલાં ફૂલેલાં વૃક્ષોથી શોભિત હતી.
7.42.13
प्राकारैर्विविधाकारैः शोभिताश्च शिलातलैः ।
तत्रैव च वनोद्देशे वैडूर्यमणिसन्निभैः ॥ ७.४२.१३ ॥
વિવિધ આકારની દીવાલો અને શિલાતળોથી શોભતું, અને ત્યાં જ વનપ્રદેશમાં વૈડૂર્ય મણિ જેવું ચમકતું.
7.42.14
शाद्वलैः परमोपेतां पुष्पितद्रुमकाननाम् ।
तत्र सङ्घर्षजातानां वृक्षाणां पुष्पशालिनाम् ॥ ७.४२.१४ ॥
લીલા ઘાસના મેદાનોથી અત્યંત શોભિત, ખીલેલાં વૃક્ષોવાળું વન; ત્યાં ઘર્ષણથી ઉત્પન્ન થયેલાં, પુષ્પોથી સમૃદ્ધ વૃક્ષો.
7.42.15
प्रस्तराः पुष्पशबला नभस्तारागणैरिव ।
नन्दनं हि यथेन्द्रस्य ब्राह्मं चैत्ररथं यथा ।
तथाभूतं हि रामस्य काननं सन्निवेशनम् ॥ ७.४२.१५ ॥
ફૂલોથી ચિત્રિત ખડકો, તારાગણોથી ભરેલા આકાશ જેવા; ઇન્દ્રનું નંદન, બ્રહ્માનું વન, ચૈત્રરથ જેવું — એવું જ રામનું આ વનનિવાસ.
7.42.16
बह्वासनगृहोपेतां लतागृहसमावृताम् ।
अशोकवनिकां स्फीतां प्रविश्य रघुनन्दनः ॥ ७.४२.१६ ॥
ઘણાં આસનો અને ગૃહોથી યુક્ત, લતામંડપોથી ઘેરાયેલી, સમૃદ્ધ અશોકવાટિકામાં પ્રવેશીને રઘુનંદન (રામ).
7.42.17
आसने च शुभाकारे पुष्पप्रकरभूषिते ।
कुशास्तरणसंस्तीर्णे रामः सन्निषसाद ह ॥ ७.४२.१७ ॥
શુભ આકારના, ફૂલોના ઢગલાથી શોભિત, દર્ભના પાથરણાથી પાથરેલા આસન પર રામ બેઠા.
7.42.18
सीतामादायं हस्तेन मधुमैरेयकं शुचि ।
पाययामास काकुत्स्थः शचीमिव पुरन्दरः ॥ ७.४२.१८ ॥
સીતાને હાથથી પકડીને શુદ્ધ મધ અને મૈરેયક (મદિરા) પીવડાવ્યાં; જેમ પુરંદર (ઇન્દ્ર) શચીને પીવડાવે, તેમ કાકુત્સ્થ (રામ).
7.42.19
मांसानि च समृष्टानि फलानि विविधानि च ।
रामस्याभ्यवहारार्थं किङ्करास्तूर्णमाहरन् ॥ ७.४२.१९ ॥
રામના ભોજન માટે સેવકોએ તરત જ સારી રીતે તૈયાર કરેલું માંસ અને વિવિધ ફળો લાવ્યા.
7.42.20
उपानृत्यंश्च राजानं नृत्यगीतविशारदाः ।
बालाश्च रूपवत्यश्च स्त्रियः पानवशानुगाः ॥ ७.४२.२० ॥
નૃત્ય અને ગીતમાં નિપુણ યુવાનો અને રૂપવતી સ્ત્રીઓ, મદ્યપાનને વશ થઈને, રાજાની સામે નાચ્યાં.
7.42.21
मनोभिरामा रामास्ता रामो रमयतां वरः ।
रमयामास धर्मात्मा नित्यं परमभूषितः ॥ ७.४२.२१ ॥
મનને આનંદ આપનારી તે સ્ત્રીઓ હતી; આનંદ આપનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ રામ, ધર્માત્મા, સદા પરમ અલંકૃત, તેમને આનંદિત કરતા હતા.
7.42.22
स तया सीतया सार्धमासीनो विरराज ह ।
अरुन्धत्या सहासीनो वसिष्ठ इव तेजसा ॥ ७.४२.२२ ॥
તે સીતા સાથે બેઠા, અને અરુંધતી સાથે બેઠેલા વસિષ્ઠની જેમ તેજથી શોભ્યા.
7.42.23
एवं रामो मुदा युक्तः सीतां सुरसुतोपमाम् ।
रमयामास वैदेहीमहन्यहनि देववत् ॥ ७.४२.२३ ॥
આ રીતે આનંદથી યુક્ત રામ, દેવકન્યા સમાન સીતા, વૈદેહીને દિવસે દિવસે દેવની જેમ આનંદિત કરતા હતા.
7.42.24
तथा तयोर्विहरतोः सीताराघवयोश्चिरम् ।
अत्यक्रामच्छुभः कालः शैशिरो भोगदः सदा ॥ ७.४२.२४ ॥
આ રીતે સીતા અને રાઘવ લાંબો સમય વિહાર કરતા હતા, ત્યારે સદા ભોગ આપનારો શુભ શિશિર ઋતુ પસાર થઈ ગયો.
7.42.25
दशवर्षसहस्राणि गतानि सुमहात्मनोः ।
प्राप्तयोर्विविधान्भोगानतीतः शिशिरागमः ॥ ७.४२.२५ ॥
મહાત્મા રામ અને સીતાને વિવિધ ભોગો ભોગવતાં દસ હજાર વર્ષ વીતી ગયાં; શિશિર ઋતુનું આગમન થયું.
7.42.26
पूर्वाह्णे धर्मकार्याणि कृत्वा धर्मेण धर्मवित् ।
शेषं दिवसभागार्धमन्तःपुरगतो ऽभवत् ॥ ७.४२.२६ ॥
ધર્મજ્ઞ રામે પૂર્વાહ્નમાં ધર્મ અનુસાર ધર્મકાર્યો કરીને બાકીના દિવસનો અર્ધો ભાગ અંતઃપુરમાં વિતાવ્યો.
7.42.27
सीतापि देवकार्याणि कृत्वा पौर्वाह्णिकानि वै ।
श्वश्रूणामकरोत्पूजां सर्वासामविशेषतः ॥ ७.४२.२७ ॥
સીતાએ પણ પૂર્વાહ્નના દેવકાર્યો કરીને બધી સાસુઓનો ભેદભાવ વિના સત્કાર કર્યો.
7.42.28
अभ्यगच्छत्ततो रामं विचित्राभरणाम्बरा ।
त्रिविष्टपे सहस्राक्षमुपविष्टं यथा शची ॥ ७.४२.२८ ॥
પછી વિચિત્ર આભૂષણો અને વસ્ત્રો પહેરેલી સીતા રામ પાસે આવી, જેમ સ્વર્ગમાં સહસ્રાક્ષ બેઠા હોય ત્યારે શચી આવે.
7.42.29
दृष्ट्वा तु राघवः पत्नीं कल्याणेन समन्विताम् ।
प्रहर्षमतुलं लेभे साधु साध्विति चाब्रवीत् ॥ ७.४२.२९ ॥
રાઘવે કલ્યાણકારી અવસ્થામાં રહેલી પત્નીને જોઈને અતુલ્ય હર્ષ પામ્યા અને કહ્યું, "સાધુ, સાધુ!"
7.42.30
अब्रवीच्च वरारोहां सीतां सुरसुतोपमाम् ।
अपत्यलाभो वैदेहि त्वयि मे समुपस्थितः ॥ ७.४२.३० ॥
સુંદર કટિવાળી, દેવકન્યા સમાન સીતાને તેમણે કહ્યું: "હે વૈદેહી, તારા દ્વારા મને સંતાનલાભ પ્રાપ્ત થવાનો છે."
7.42.31
किमिच्छसि वरारोहे कामः किं क्रियतां तव ॥ ७.४२.३१ ॥
હે સુંદર કટિવાળી, તું શું ઇચ્છે છે? તારી કઈ ઇચ્છા પૂર્ણ કરવી?
7.42.32
स्मितं कृत्वा तु वैदेही रामं वाक्यमथाब्रवीत् ।
तपोवनानि पुण्यानि द्रष्टुमिच्छामि राघव ॥ ७.४२.३२ ॥
સીતાએ સ્મિત કરીને રામને કહ્યું: હે રાઘવ! હું પવિત્ર તપોવનો જોવા ઇચ્છું છું.
7.42.33
गङ्गातीरोपविष्टानामृषीणामुग्रतेजसाम् ।
फलमूलाशिनां देव पादमूलेषु वर्तितुम् ॥ ७.४२.३३ ॥
હે દેવ! ગંગાના તટે બેઠેલા, ફળમૂળ ખાતા, ઉગ્ર તેજવાળા ઋષિઓના ચરણોમાં વસવાની ઇચ્છા છે.
7.42.34
एष मे परमः कामो यन्मूलफलभोजिनाम् ।
अप्येकरात्रं काकुत्स्थ निवसेयं तपोवने ॥ ७.४२.३४ ॥
હે કાકુત્સ્થ! ફળમૂળ ખાનારા તપસ્વીઓ વચ્ચે તપોવનમાં એક રાત્રિ પણ રહું, એ જ મારી પરમ ઇચ્છા છે.
7.42.35
तथेति च प्रतिज्ञातं रामेणाक्लिष्टकर्मणा ।
विस्रब्धा भव वैदेहि श्वो गमिष्यस्यसंशयम् ॥ ७.४२.३५ ॥
'ઠીક છે' એમ કહીને અનાયાસ કર્મ કરનાર રામે પ્રતિજ્ઞા કરી. હે વૈદેહી, નિશ્ચિંત રહે; આવતીકાલે તું નિઃસંદેહ જઈશ.
7.42.36
एवमुक्त्वा तु काकुत्स्थो मैथिलीं जनकात्मजाम् ।
मध्यकक्षान्तरं रामो निर्जगाम सुहृद्वृतः ॥ ७.४२.३६ ॥
એમ કહીને કાકુત્સ્થ રામ જનકપુત્રી મૈથિલીને છોડીને, મિત્રોથી ઘેરાયેલા મધ્ય ખંડમાંથી બહાર ગયા.