वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.42.1
स विसृज्य ततो रामः पुष्पकं हेमभूषितम् ।
प्रविवेश महाबाहुरशोकवनिकां तदा ॥ ७.४२.१ ॥
महाबाहू राम तेव्हा सोनेरी अलंकार असलेल्या पुष्पक विमानाला निरोप देऊन अशोकवनात प्रविष्ट झाले.
7.42.2
चन्दनागुरुचूतैश्च तुङ्गकालेयकैरपि ।
देवदारुवनैश्चापि समन्तादुपशोभिताम् ॥ ७.४२.२ ॥
चंदन, अगरू, आंबे, उंच कालेयक आणि देवदारूंच्या वनांनी ती सर्वत्र सुशोभित होती.
7.42.3
चम्पकाशोकपुन्नागमधूकपनसासनैः ।
शोभितां पारिजातैश्च विधूमज्वलनप्रभैः ॥ ७.४२.३ ॥
चंपक, अशोक, पुन्नाग, मधूक, फणस, आसन वृक्षांनी आणि धूररहित अग्नीच्या प्रभेसारख्या पारिजातांनी ती शोभत होती.
7.42.4
लोध्रनीपार्जुनैर्नागैः सप्तपर्णातिमुक्तकैः ।
मन्दारकदलीगुल्मलताजालसमावृताम् ॥ ७.४२.४ ॥
लोध्र, नीप, अर्जुन, नाग, सप्तपर्ण, अतिमुक्तक, तसेच मंदार, केळी, झुडपे आणि वेलींच्या जाळ्यांनी ती व्यापलेली होती.
7.42.5
प्रियङ्गुभिः कदम्बैश्च तथा च वकुलैरपि ।
जम्बूभिर्दाडिमैश्चैव कोविदारैश्च शोभिताम् ॥ ७.४२.५ ॥
प्रियंगू, कदंब, बकुळ, जांभूळ, डाळिंब आणि कोविदार वृक्षांनी ती शोभत होती.
7.42.6
सर्वदा कुसुमै रम्यैः फलवद्भिर्मनोरमैः ।
दिव्यगन्धरसोपेतैस्तरुणाङ्कुरपल्लवैः ॥ ७.४२.६ ॥
ती नेहमी सुंदर, फलसमृद्ध, मनोहर, दिव्य गंध व रसयुक्त फुलांनी आणि कोवळ्या अंकुर व पालवीने भरलेली असे.
7.42.7
तथैव तरुभिर्दिव्यैः शिल्पिभिः परिकल्पितैः ।
चारुपल्लवपुष्पाढ्यैर्मत्तभ्रमरसङ्कुलैः ॥ ७.४२.७ ॥
त्याचप्रमाणे तेथे दिव्य वृक्ष होते; जणू कारागिरांनी सजवलेले, सुंदर पालवी व फुलांनी समृद्ध, मदमत्त भुंग्यांनी भरलेले.
7.42.8
कोकिलैर्भृङ्गराजैश्च नानावर्णैश्च पक्षिभिः ।
शोभितां शतशश्चित्रां चूतवृक्षावतंसकैः ॥ ७.४२.८ ॥
कोकिळ, भृंगराज व नाना रंगांच्या पक्ष्यांनी शेकडो प्रकारे शोभित, आंब्याच्या वृक्षांच्या अलंकारांनी सजलेली, विचित्र होती.
7.42.9
शातकुम्भनिभाः केचित्केचिदग्निशिखोपमाः ।
नीलाञ्जननिभाश्चान्ये भान्ति तत्रत्यपादपाः ॥ ७.४२.९ ॥
तेथील काही वृक्ष सोन्यासारखे, काही अग्निज्वालेसारखे, तर काही निळ्या अंजनासारखे चमकत होते.
7.42.10
सुरभीणि च पुष्पाणि माल्यानि विविधानि च ।
दीर्घिका विविधाकाराः पूर्णाः परमवारिणा ॥ ७.४२.१० ॥
सुगंधी फुले आणि विविध प्रकारच्या माळा होत्या; विविध आकारांच्या दीर्घिका उत्तम पाण्याने भरलेल्या होत्या.
7.42.11
माणिक्यकृतसोपानाः स्फाटिकान्तरकुट्टिमाः ।
फुल्लपद्मोत्पलवनाश्चक्रवाकोपशोभिताः ॥ ७.४२.११ ॥
त्यांच्या पायऱ्या माणिकांच्या बनवलेल्या होत्या; जमिनींमध्ये स्फटिक बसवलेले होते; उमललेल्या कमळांची व नीलकमळांची वने होती; चक्रवाक पक्ष्यांनी शोभलेली होती.
7.42.12
दात्यूहशुकसङ्घुष्टा हंससारसनादिताः ।
तरुभिः पुष्पवद्भिश्च तीरजैरुपशोभिताः ॥ ७.४२.१२ ॥
दात्यूह व पोपटांच्या आवाजाने गुंजलेली, हंस व सारसांच्या निनादाने भरलेली, काठावर उगवलेल्या फुललेल्या वृक्षांनी शोभलेली होती.
7.42.13
प्राकारैर्विविधाकारैः शोभिताश्च शिलातलैः ।
तत्रैव च वनोद्देशे वैडूर्यमणिसन्निभैः ॥ ७.४२.१३ ॥
विविध आकारांच्या प्राकारांनी आणि शिलातलांनी शोभिवंत, आणि तिथेच वनप्रदेशात वैडूर्य मण्यांसारखे (चमकणारे).
7.42.14
शाद्वलैः परमोपेतां पुष्पितद्रुमकाननाम् ।
तत्र सङ्घर्षजातानां वृक्षाणां पुष्पशालिनाम् ॥ ७.४२.१४ ॥
हिरव्या गवताच्या माळरानांनी अत्यंत शोभिवंत, फुललेल्या वृक्षांचे अरण्य असलेली; तिथे घर्षणाने जन्मलेले, फुलांनी समृद्ध वृक्ष.
7.42.15
प्रस्तराः पुष्पशबला नभस्तारागणैरिव ।
नन्दनं हि यथेन्द्रस्य ब्राह्मं चैत्ररथं यथा ।
तथाभूतं हि रामस्य काननं सन्निवेशनम् ॥ ७.४२.१५ ॥
फुलांनी चितारलेले दगड, ताऱ्यांच्या समूहांसह आकाशासारखे; इंद्राचे नंदन, ब्रह्म्याचे वन, चैत्ररथासारखे — तसेच रामाचे हे अरण्य-निवासस्थान.
7.42.16
बह्वासनगृहोपेतां लतागृहसमावृताम् ।
अशोकवनिकां स्फीतां प्रविश्य रघुनन्दनः ॥ ७.४२.१६ ॥
अनेक आसने व गृहे असलेल्या, लतामंडपांनी वेढलेल्या समृद्ध अशोकवाटिकेत प्रवेश करून रघुनंदन (राम).
7.42.17
आसने च शुभाकारे पुष्पप्रकरभूषिते ।
कुशास्तरणसंस्तीर्णे रामः सन्निषसाद ह ॥ ७.४२.१७ ॥
शुभ आकाराच्या, फुलांच्या राशींनी सजवलेल्या, कुशगवताचे अंथरूण पसरलेल्या आसनावर राम बसले.
7.42.18
सीतामादायं हस्तेन मधुमैरेयकं शुचि ।
पाययामास काकुत्स्थः शचीमिव पुरन्दरः ॥ ७.४२.१८ ॥
सीतेला हाताने धरून शुद्ध मधु आणि मैरेयक (मद्य) प्यायला दिले; जसा पुरंदर (इंद्र) शचीला पाजतो, तसा काकुत्स्थ (राम).
7.42.19
मांसानि च समृष्टानि फलानि विविधानि च ।
रामस्याभ्यवहारार्थं किङ्करास्तूर्णमाहरन् ॥ ७.४२.१९ ॥
रामाच्या भोजनासाठी सेवकांनी त्वरित उत्तम सिद्ध केलेले मांस आणि विविध फळे आणली.
7.42.20
उपानृत्यंश्च राजानं नृत्यगीतविशारदाः ।
बालाश्च रूपवत्यश्च स्त्रियः पानवशानुगाः ॥ ७.४२.२० ॥
नृत्य आणि गीतात निपुण तरुण आणि सुंदर स्त्रिया, मद्यपानाच्या आधीन होऊन, राजासमोर नाचू लागल्या.
7.42.21
मनोभिरामा रामास्ता रामो रमयतां वरः ।
रमयामास धर्मात्मा नित्यं परमभूषितः ॥ ७.४२.२१ ॥
मनाला आनंद देणाऱ्या त्या स्त्रिया होत्या; आनंद देणाऱ्यांत श्रेष्ठ असा राम, धर्मात्मा, नेहमी परम अलंकृत, त्यांना रमवीत होता.
7.42.22
स तया सीतया सार्धमासीनो विरराज ह ।
अरुन्धत्या सहासीनो वसिष्ठ इव तेजसा ॥ ७.४२.२२ ॥
तो सीतेसह बसलेला असताना अरुंधतीसह बसलेल्या वसिष्ठांप्रमाणे तेजाने शोभला.
7.42.23
एवं रामो मुदा युक्तः सीतां सुरसुतोपमाम् ।
रमयामास वैदेहीमहन्यहनि देववत् ॥ ७.४२.२३ ॥
अशा प्रकारे आनंदाने युक्त राम, देवकन्येसारख्या सीतेला, वैदेहीला, दिवसेंदिवस देवाप्रमाणे रमवीत होता.
7.42.24
तथा तयोर्विहरतोः सीताराघवयोश्चिरम् ।
अत्यक्रामच्छुभः कालः शैशिरो भोगदः सदा ॥ ७.४२.२४ ॥
अशा प्रकारे सीता आणि राघव बराच काळ विहार करीत असताना, सदैव भोग देणारा शुभ शिशिर ऋतू निघून गेला.
7.42.25
दशवर्षसहस्राणि गतानि सुमहात्मनोः ।
प्राप्तयोर्विविधान्भोगानतीतः शिशिरागमः ॥ ७.४२.२५ ॥
महात्मा राम आणि सीता विविध सुखांचा उपभोग घेत असताना दहा हजार वर्षे उलटली; शिशिर ऋतूचे आगमन झाले.
7.42.26
पूर्वाह्णे धर्मकार्याणि कृत्वा धर्मेण धर्मवित् ।
शेषं दिवसभागार्धमन्तःपुरगतो ऽभवत् ॥ ७.४२.२६ ॥
धर्मज्ञ रामांनी पूर्वाह्नी धर्मानुसार धार्मिक कार्ये पार पाडून उरलेल्या दिवसाच्या अर्ध्या भागात अंतःपुरात प्रवेश केला.
7.42.27
सीतापि देवकार्याणि कृत्वा पौर्वाह्णिकानि वै ।
श्वश्रूणामकरोत्पूजां सर्वासामविशेषतः ॥ ७.४२.२७ ॥
सीतेनेही पूर्वाह्नीची देवकार्ये पूर्ण करून सर्व सासूंचा भेदभाव न करता सन्मान केला.
7.42.28
अभ्यगच्छत्ततो रामं विचित्राभरणाम्बरा ।
त्रिविष्टपे सहस्राक्षमुपविष्टं यथा शची ॥ ७.४२.२८ ॥
मग विचित्र अलंकार व वस्त्रे परिधान केलेली सीता रामांजवळ गेली, जसे स्वर्गात सहस्राक्ष इंद्र बसलेला असताना शची जाते.
7.42.29
दृष्ट्वा तु राघवः पत्नीं कल्याणेन समन्विताम् ।
प्रहर्षमतुलं लेभे साधु साध्विति चाब्रवीत् ॥ ७.४२.२९ ॥
शुभ अवस्थेत असलेल्या पत्नीला पाहून राघवांना अतुलनीय आनंद झाला आणि ते म्हणाले, "साधु, साधु!"
7.42.30
अब्रवीच्च वरारोहां सीतां सुरसुतोपमाम् ।
अपत्यलाभो वैदेहि त्वयि मे समुपस्थितः ॥ ७.४२.३० ॥
सुंदर कटी असलेल्या, देवकन्येसारख्या सीतेला ते म्हणाले, "हे वैदेही, तुझ्यामुळे मला संततीलाभ होणार आहे."
7.42.31
किमिच्छसि वरारोहे कामः किं क्रियतां तव ॥ ७.४२.३१ ॥
हे सुंदर कटी असलेले, तुला काय हवे आहे? तुझी कोणती इच्छा पूर्ण करू?
7.42.32
स्मितं कृत्वा तु वैदेही रामं वाक्यमथाब्रवीत् ।
तपोवनानि पुण्यानि द्रष्टुमिच्छामि राघव ॥ ७.४२.३२ ॥
सीता स्मित करून रामाला म्हणाली: हे राघवा! पवित्र तपोवने पाहण्याची माझी इच्छा आहे.
7.42.33
गङ्गातीरोपविष्टानामृषीणामुग्रतेजसाम् ।
फलमूलाशिनां देव पादमूलेषु वर्तितुम् ॥ ७.४२.३३ ॥
हे देवा! गंगा तटावर बसलेल्या, फळमूल खाणाऱ्या, उग्र तेजस्वी ऋषींच्या चरणांजवळ राहण्याची इच्छा आहे.
7.42.34
एष मे परमः कामो यन्मूलफलभोजिनाम् ।
अप्येकरात्रं काकुत्स्थ निवसेयं तपोवने ॥ ७.४२.३४ ॥
हे काकुत्स्था, फळमूल खाणाऱ्या तपस्व्यांसह तपोवनात एक रात्रही राहावे, हीच माझी परम इच्छा आहे.
7.42.35
तथेति च प्रतिज्ञातं रामेणाक्लिष्टकर्मणा ।
विस्रब्धा भव वैदेहि श्वो गमिष्यस्यसंशयम् ॥ ७.४२.३५ ॥
'ठीक आहे' असे म्हणून अनायास कर्म करणाऱ्या रामाने प्रतिज्ञा केली. हे वैदेही, निश्चिंत राहा; उद्या तू निःसंशय जाशील.
7.42.36
एवमुक्त्वा तु काकुत्स्थो मैथिलीं जनकात्मजाम् ।
मध्यकक्षान्तरं रामो निर्जगाम सुहृद्वृतः ॥ ७.४२.३६ ॥
असे बोलून काकुत्स्थ राम जनकाची कन्या मैथिलीला सोडून, मित्रांनी वेढलेला मध्य कक्षातून बाहेर गेला.