वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.43.1
तत्रोपविष्टं राजानमुपासन्ते विचक्षणाः ।
कथानां बहुरूपाणां हास्यकाराः समन्ततः ॥ ७.४३.१ ॥
तेथे बसलेल्या राजाची, अनेक प्रकारच्या कथांनी हसवणारे चतुर लोक चोहोबाजूंनी सेवा करत असत.
7.43.2
विजयो मधुमत्तश्च काश्यपो मङ्गलः कुटः ।
सुराजः कालियो भद्रो दन्तवक्रः सुमागधः ॥ ७.४३.२ ॥
विजय, मधुमत्त, काश्यप, मंगल, कुट, सुराज, कालिय, भद्र, दन्तवक्र आणि सुमागध.
7.43.3
एते कथा बहुविधाः परिहाससमन्विताः ।
कथयन्ति स्म संहृष्टा राघवस्य महात्मनः ॥ ७.४३.३ ॥
हे परिहासाने भरलेल्या विविध कथा आनंदाने महात्मा राघवाला सांगत असत.
7.43.4
ततः कथायां कस्याञ्चिद्राघवः समभाषत ।
काः कथा नगरे भद्र वर्तन्ते विषयेषु च ॥ ७.४३.४ ॥
तेव्हा एका कथेच्या ओघात राघव म्हणाला, "भद्रा, नगरात आणि प्रदेशांत कोणत्या कथा चालू आहेत?"
7.43.5
मामाश्रितानि कान्याहुः पौरजानपदा जनाः ।
किं च सीतां समाश्रित्य भरतं किं च लक्ष्मणम् ॥ ७.४३.५ ॥
नगर आणि ग्रामीण जन माझ्याविषयी काय म्हणतात? सीतेविषयी, भरताविषयी आणि लक्ष्मणाविषयी काय म्हणतात?
7.43.6
किं नु शत्रुघ्नमुद्दिश्य कैकयीं किं नु मातरम् ।
वक्तव्यतां च राजानो वरे राज्ये व्रजन्ति च ॥ ७.४३.६ ॥
शत्रुघ्नाविषयी काय म्हटले जाते? माता कैकेयीविषयी काय म्हटले जाते? राजांचे वर आणि राज्य यांविषयी काय म्हटले जाते?
7.43.7
एवमुक्ते तु रामेण भद्रः प्राञ्जलिरब्रवीत् ।
स्थिताः कथा शुभाः राजन्वर्तन्ते पुरवासिनाम् ॥ ७.४३.७ ॥
रामाने असे म्हटल्यावर भद्र हात जोडून म्हणाला: हे राजन्, नगरवासीयांमध्ये शुभ बातम्या चालू आहेत.
7.43.8
अमुं तु विजयं सौम्य दशग्रीववधार्जितम् ।
भूयिष्ठं स्वपुरे पौरैः कथ्यन्ते पुरुषर्षभ ॥ ७.४३.८ ॥
हे सौम्या, दशग्रीवाच्या वधाने मिळालेल्या त्या विजयाची, हे पुरुषश्रेष्ठा, नगरवासी आपल्या नगरात खूप चर्चा करत आहेत.
7.43.9
एवमुक्तस्तु भद्रेण राघवो वाक्यमब्रवीत् ।
कथयस्व यथातत्त्वं सर्वं निरवशेषतः ॥ ७.४३.९ ॥
भद्राने असे म्हटल्यावर राघव म्हणाला: जसे आहे तसे, काहीही न वगळता सर्व सांग.
7.43.10
शुभाशुभानि वाक्यानि यान्याहुः पुरवासिनः ।
श्रुत्वेदानीं शुभं कुर्यां नकुर्यामशुभानि च ॥ ७.४३.१० ॥
नगरवासी जे शुभ-अशुभ बोलतात, ते आता ऐकून मी शुभ करीन आणि अशुभ करणार नाही.
7.43.11
कथयस्व च विस्रब्धो निर्भयं विगतज्वरः ।
कथयन्ति यथा पौराः पापा जनपदेषु च ॥ ७.४३.११ ॥
निर्भयपणे, काळजीविना, विश्वासाने सांग; नगरवासी आणि जनपदांतील पापी लोक कसे बोलतात ते.
7.43.12
राघवेणैवमुक्तस्तु भद्रः सुरुचिरं वचः ।
प्रत्युवाच महाबाहुं प्राञ्जलिः सुसमाहितः ॥ ७.४३.१२ ॥
राघवाने असे म्हटल्यावर भद्राने अतिशय मधुर शब्दांत, हात जोडून, एकाग्रचित्ताने त्या महाबाहूला उत्तर दिले.
7.43.13
शृणु राजन्यथा पौराः कथयन्ति शुभाशुभम् ।
चत्वरापणरथ्यासु वनेषूपवनेषु च ॥ ७.४३.१३ ॥
हे राजा, नगरातील लोक चौकात, बाजारात, रस्त्यांवर, वनांत आणि उपवनांत शुभ-अशुभाविषयी कसे बोलतात ते ऐका.
7.43.14
दुष्करं कृतवान्रामः समुद्रे सेतुबन्धनम् ।
अश्रुतं पूर्वकैः कैश्चिद्देवैरपि सदानवैः ॥ ७.४३.१४ ॥
रामाने समुद्रावर सेतू बांधण्याचे दुष्कर कार्य केले आहे, जे पूर्वजांनी कधी ऐकले नव्हते आणि दानवांसह देवांनीही केले नव्हते.
7.43.15
रावणश्च दुराधर्षो हतः सबलवाहनः ।
वानराश्च वशं नीता ऋक्षाश्च सह राक्षसैः ॥ ७.४३.१५ ॥
दुर्धर्ष रावण सैन्य आणि वाहनांसह मारला गेला; वानर आणि ऋक्ष राक्षसांसह वशात आणले गेले.
7.43.16
हत्वा च रावणं सङ्ख्ये सीतामाहृत्य राघवः ।
अमर्षं पृष्ठतः कृत्वा स्ववेश्म पुनरानयत् ॥ ७.४३.१६ ॥
युद्धात रावणाला मारून, सीतेला परत आणून, राघवाने राग मागे सारून तिला पुन्हा आपल्या घरी आणले.
7.43.17
कीदृशं हृदये तस्य सीतासम्भोगजं सुखम् ।
अङ्कमारोप्य तु पुरा रावणेन बलाद्धृताम् ॥ ७.४३.१७ ॥
पूर्वी रावणाने बलात्काराने मांडीवर घेऊन नेलेल्या सीतेच्या सहवासाने त्याच्या हृदयात कोणते सुख निर्माण झाले असेल?
7.43.18
लङ्कामपि पुरा नीतामशोकवनिकां गताम् ।
रक्षसां वशमापन्नां कथं रामो न कुत्सते ॥ ७.४३.१८ ॥
पूर्वी लंकेला नेली गेलेली, अशोकवनात राहिलेली आणि राक्षसांच्या वशात पडलेली सीता, रामाने तिची निंदा का करू नये?
7.43.19
अस्माकमपि दारेषु सहनीयं भविष्यति ।
यथा हि कुरुते राजा प्रजा तमनुवर्तते ॥ ७.४३.१९ ॥
आमच्या पत्नींबाबतही हे सहन करावे लागेल. राजा जे करतो, प्रजा त्याचेच अनुसरण करते.
7.43.20
एवं बहुविधा वाचो वदन्ति पुरवासिनः ।
नगरेषु च सर्वेषु राजञ्जनपदेषु च ॥ ७.४३.२० ॥
असे नगरवासी अनेक प्रकारे बोलतात—सर्व नगरांत आणि जनपदांतही, हे राजन्.
7.43.21
तस्यैवं भाषितं श्रुत्वा राघवः परमार्तवत् ।
उवाच सुहृदः सर्वान्कथमेतद्ब्रवीथ माम् ॥ ७.४३.२१ ॥
त्याचे असे बोलणे ऐकून राघव अत्यंत व्यथित झाला आणि सर्व मित्रांना म्हणाला—तुम्ही मला हे कसे सांगता?
7.43.22
सर्वे तु शिरसा भूमावभिवाद्य प्रणम्य च ।
प्रत्यूचू राघवं दीनमेवमेतन्न संशयः ॥ ७.४३.२२ ॥
सर्वांनी मस्तक भूमीवर ठेवून वंदन व नमस्कार करून दीन राघवाला उत्तर दिले—हे असेच आहे, यात संशय नाही.
7.43.23
श्रुत्वा तु वाक्यं काकुत्स्थः सर्वेषां समुदीरितम् ।
विसर्जयामास तदा वयस्याञ्छत्रुसूदनः ॥ ७.४३.२३ ॥
सर्वांचे बोलणे ऐकून, तेव्हा शत्रुसूदन काकुत्स्थाने आपल्या मित्रांना निरोप दिला.