ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.46.1
ततो रजन्यां व्युष्टायां लक्ष्मणो दीनचेतनः ।
सुमन्त्रमब्रवीद्वाक्यं मुखेन परिशुष्यता ॥ ७.४६.१ ॥
ਫਿਰ ਰਾਤ ਬੀਤ ਕੇ ਸਵੇਰਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਦੁੱਖੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸੁੱਕੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਸੁਮੰਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
7.46.2
सारथे तुरगाञ्छीघ्रं योजयस्व रथोत्तमे ।
स्वास्तीर्णं राजभवनात्सीतायाश्चासनं कुरु ॥ ७.४६.२ ॥
ਸਾਰਥੀ! ਛੇਤੀ ਉੱਤਮ ਰਥ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਜੋੜ; ਰਾਜ ਭਵਨ ਤੋਂ ਸੀਤਾ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਛਿਆ ਆਸਨ ਲਿਆ।
7.46.3
सीता हि राजवचनादाश्रमं पुण्यकर्मणाम् ।
मया नेया महर्षीणां श्रीघ्रमानीयतां रथः ॥ ७.४६.३ ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪੁੰਨਕਰਮੀ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੱਕ ਲਿਜਾਣਾ ਹੈ; ਰਥ ਛੇਤੀ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ।
7.46.4
सुमन्त्रस्तु तथेत्युक्त्वा युक्तं परमवाजिभिः ।
रथं सुरुचिरप्रख्यं स्वास्तीर्णं सुखशय्यया ॥ ७.४६.४ ॥
ਸੁਮੰਤਰ ਨੇ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਸੁਖਦਾਈ ਸੇਜ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਛਿਆ ਰਥ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
7.46.5
आनीयोवाच सौमित्रिं मित्राणां मानवर्धनम् ।
रथो ऽयं समनुप्राप्तो यत्कार्यं क्रियतां प्रभो ॥ ७.४६.५ ॥
ਰਥ ਲਿਆ ਕੇ ਸੁਮੰਤਰ ਨੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਪ੍ਰਭੂ! ਇਹ ਰਥ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਰੋ।'
7.46.6
एवमुक्तः सुमन्त्रेण राजवेश्मनि लक्ष्मणः ।
प्रविश्य सीतामासाद्य व्याजहार नरर्षभः ॥ ७.४६.६ ॥
ਸੁਮੰਤਰ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਲਕਸ਼ਮਣ ਰਾਜ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਸੀਤਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।
7.46.7
त्वया किलैष नृपतिर्वरं वै याचितः प्रभुः ।
नृपेण च प्रतिज्ञातमाज्ञप्तश्चाश्रमं प्रति ॥ ७.४६.७ ॥
ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਕੋਲੋਂ ਇੱਕ ਵਰ ਮੰਗਿਆ ਸੀ; ਰਾਜੇ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਕਰਕੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
7.46.8
गङ्गीतीरे मया देवि ऋषीणामाश्रमाञ्छुभान् ।
शीघ्रं गत्वा तु वैदेहि शासनात्पार्थिवस्य नः ।
अरण्ये मुनिभिर्जुष्टे अपनेया भविष्यसि ॥ ७.४६.८ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਆਸ਼ਰਮ ਹਨ। ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ ਜਿੱਥੇ ਮੁਨੀ ਵਸਦੇ ਹਨ।
7.46.9
एवमुक्ता तु वैदेही लक्ष्मणेन महात्मना ।
प्रहर्षमतुलं लेभे गमनं चाप्यरोचयत् ॥ ७.४६.९ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ; ਉਸਨੇ ਜਾਣ ਦੀ ਵੀ ਹਾਮੀ ਭਰੀ।
7.46.10
वासांसि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च ।
गृहीत्वा तानि वैदेही गमनायोपचक्रमे ॥ ७.४६.१० ॥
ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਤਨ ਲੈ ਕੇ ਵੈਦੇਹੀ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
7.46.11
इमानि मुनिपत्नीनां दास्याम्याभरणान्हम् ।
वस्त्राणि च महार्हाणि धनानि विविधानि च ॥ ७.४६.११ ॥
ਇਹ ਗਹਿਣੇ ਮੈਂ ਮੁਨੀ-ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਆਂਗੀ; ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਵੀ ਦਿਆਂਗੀ।
7.46.12
सौमित्रिस्तु तथेत्युक्त्वा रथमारोप्य मैथिलीम् ।
प्रययौ शीघ्रतुरगै रामस्याज्ञामनुस्मरन् ॥ ७.४६.१२ ॥
ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਨੇ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਚੱਲ ਪਿਆ।
7.46.13
अब्रवीच्च तदा सीता लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम् ।
अशुभानि बहून्येव पश्यामि रघुनन्दन ॥ ७.४६.१३ ॥
ਤਦ ਸੀਤਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮੀਵਰਧਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ।
7.46.14
नयनं मे स्फुरत्यद्य गात्रोत्कम्पश्च जायते ।
हृदयं चैव सौमित्रे अस्वस्थमिव लक्षये ॥ ७.४६.१४ ॥
ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਅੱਖ ਫੜਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਅੰਗ ਕੰਬ ਰਹੇ ਹਨ; ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਜਿਵੇਂ ਬੇਚੈਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
7.46.15
औत्सुक्यं परमं चापि अधृतिश्च परा मम ।
शून्यामेव च पश्यामि पृथिवीं पृथुलोचन ॥ ७.४६.१५ ॥
ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਬੇਚੈਨੀ ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ; ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਧਰਤੀ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸੁੰਨੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
7.46.16
अपि स्वस्ति भवेत्तस्य भ्रातुस्ते भ्रातृवत्सल ।
श्वश्रूणां चैव मे वीर सर्वासामविशेषतः ॥ ७.४६.१६ ॥
ਹੇ ਭਰਾ-ਪਿਆਰੇ, ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ; ਹੇ ਵੀਰ, ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੱਸਾਂ ਦਾ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਭੇਦ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ।
7.46.17
पुरे जनपदे चैव कुशलं प्राणिनामपि ।
इत्यञ्जलिकृता सीता देवता अभ्ययाचत ॥ ७.४६.१७ ॥
ਨਗਰ ਅਤੇ ਜਨਪਦ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ।
7.46.18
लक्ष्मणो ऽर्थं ततः श्रुत्वा शिरसा वन्द्य मैथिलीम् ।
शिवमित्यब्रवीद्धृष्टो हृदयेन विशुष्यता ॥ ७.४६.१८ ॥
ਤਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸੁੱਕਦੇ ਹੋਏ ਦਿਲ ਨਾਲ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਸ਼ਿਵ ਹੋਵੇ।"
7.46.19
ततो वासमुपागम्य गोमतीतीर आश्रमे ।
प्रभाते पुनरुत्थाय सौमित्रिः सूतमब्रवीत् ॥ ७.४६.१९ ॥
ਗੋਮਤੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਠਹਿਰ ਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਫਿਰ ਉੱਠ ਕੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਨੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
7.46.20
योजयस्व रथं शीघ्रमद्य भागीरथीजलम् ।
शिरसा धारयिष्यामि त्र्यम्बकः पर्वते यथा ॥ ७.४६.२० ॥
ਛੇਤੀ ਰੱਥ ਜੋੜ; ਅੱਜ ਭਾਗੀਰਥੀ ਦਾ ਜਲ ਮੈਂ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਧਾਰਦੇ ਹਨ।
7.46.21
सो ऽश्वान् रज्वाथ चतुरो रथे युङ्क्त्वा मनोजवान् ।
आरोहस्वेति वैदेहीं सूतः प्राञ्जलिरब्रवीत् ॥ ७.४६.२१ ॥
ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਚਾਰ ਘੋੜੇ ਰੱਥ ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਚੜ੍ਹੋ।"
7.46.22
सा तु सूतस्य वचनादारुरोह रथोत्तमम् ।
सीता सौमित्रिणा सार्धं सुमन्त्रेण च धीमता ॥ ७.४६.२२ ॥
ਸਾਰਥੀ ਦੇ ਬੋਲ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀਤਾ ਉਸ ਉੱਤਮ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੀ; ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ।
7.46.23
आससाद विशालाक्षी गङ्गां पापविनाशिनीम् ।
अथार्धदिवसं गत्वा भागीरथ्या जलाशयम् ॥ ७.४६.२३ ॥
ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ। ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਚੱਲ ਕੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੇ ਜਲਾਸ਼ਯ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ।
7.46.24
निरीक्ष्य लक्ष्मणो दीनः प्ररुरोद महास्वनः ॥ ७.४६.२४ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਦੀਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋ ਪਿਆ।
7.46.25
सीता तु परमायत्ता दृष्ट्वा लक्ष्मणमातुरम् ।
उवाच वाक्यं धर्मज्ञा किमिदं रुद्यते त्वया ॥ ७.४६.२५ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵਿਆਕੁਲ ਵੇਖ ਕੇ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੀ, "ਤੂੰ ਇਹ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?"
7.46.26
जाह्नवीतीरमासाद्य चिराभिलषितं मम ।
हर्षकाले किमर्थं मां विषादयसि लक्ष्मण ॥ ७.४६.२६ ॥
ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਚਾਹੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਇਸ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਵੇਲੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
7.46.27
नित्यं त्वं रामपार्श्वेषु वर्तसे पुरुषर्षभ ।
कच्चिद्विनाकृतस्तेन द्विरात्रं शोकमागतः ॥ ७.४६.२७ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਕੀ ਤੂੰ ਇਸ ਕਰਕੇ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈਂ?
7.46.28
ममापि दयितो रामो जीवितादपि लक्ष्मण ।
न चाहमेवं शोचामि मैवं त्वं बालिशो भव ॥ ७.४६.२८ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਮ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਲਕ ਵਰਗਾ ਨਾ ਬਣ।
7.46.29
तारयस्व च मां गङ्गां दर्शयस्व च तापसान् ।
ततो मुनिभ्यो दास्यामि वांसास्याभरणानि च ॥ ७.४६.२९ ॥
ਮੈਨੂੰ ਗੰਗਾ ਪਾਰ ਕਰਾ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਦਿਆਂਗੀ।
7.46.30
ततः कृत्वा महर्षीणां यथार्हमभिवादनम् ।
तत्र चैकां निशामुष्य यास्यामस्तां पुरीं पुनः ॥ ७.४६.३० ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਰਹਿ ਕੇ ਅਸੀਂ ਫਿਰ ਉਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗੇ।
7.46.31
ममापि पद्मपत्राक्षं सिंहोरस्कं कृशोदरम् ।
त्वरते हि मनो द्रष्टुं रामं रमयतां वरम् ॥ ७.४६.३१ ॥
ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੀ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੇ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਬੇਚੈਨ ਹੈ।
7.46.32
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा प्रमृज्य नयने शुभे ।
नाविकानाह्वयामास लक्ष्मणः परवीरहा ॥ ७.४६.३२ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਮਲਾਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
7.46.33
इयं च सज्जा नौश्चेति दाशाः प्राञ्जलयो ऽब्रुवन् ॥ ७.४६.३३ ॥
"ਇਹ ਕਿਸ਼ਤੀ ਤਿਆਰ ਹੈ" ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਮਲਾਹਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ।
7.46.34
तितीर्षुर्लक्ष्मणो गङ्गां शुभां नावमुपारुहत् ।
गङ्गां सन्तारयामास लक्ष्मणस्तां समाहितः ॥ ७.४६.३४ ॥
ਗੰਗਾ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਕਿਸ਼ਤੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ; ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਵਾਇਆ।