वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.49.1
सीतां तु रुदतीं दृष्ट्वा ते तत्र मुनिदारकाः ।
प्राद्रवन्यत्र भगवानास्ते वाल्मीकिरुग्रधीः ॥ ७.४९.१ ॥
रडणाऱ्या सीतेला पाहून ते मुनिकुमार तिथून धावत गेले, जिथे कठोर बुद्धीचे भगवान वाल्मीकी बसले होते.
7.49.2
अभिवाद्य मुनेः पादौ मुनिपुत्रा महर्षये ।
सर्वं निवेदयामासुस्तस्यास्तु रुदितस्वनम् ॥ ७.४९.२ ॥
मुनींच्या चरणांना वंदन करून मुनिकुमारांनी त्या महर्षींना सर्व सांगितले — तिच्या रडण्याच्या आवाजाबद्दलही.
7.49.3
अदृष्टपूर्वा भगवन्कस्याप्येषा महात्मनः ।
पत्नी श्रीरिव सम्मोहाद्विरौति विकृतानना ॥ ७.४९.३ ॥
हे भगवन्, हिला यापूर्वी कधी पाहिले नव्हते; कोणा महात्म्याची पत्नी आहे, श्रीसारखी; मोहाने विकृत मुखाने ती आक्रोश करत आहे.
7.49.4
भगवन्साधु पश्य त्वं देवतामिव खाच्च्युताम् ।
नद्यास्तु तीरे भगवन्वरस्त्री कापि दुःखिता ॥ ७.४९.४ ॥
हे भगवन्, आपण नीट पाहा — आकाशातून पडलेल्या देवतेसारखी; हे भगवन्, नदीच्या तीरावर कोणी श्रेष्ठ स्त्री दुःखी आहे.
7.49.5
दृष्टास्माभिः प्ररुदिता दृढं शोकपरायणा ।
अनर्हा दुःखशोकाभ्यामेकां दीनां ह्यनाथवत् ॥ ७.४९.५ ॥
आम्ही तिला पाहिले — अत्यंत रडत, शोकात बुडालेली; दुःख-शोकाला अपात्र असूनही, एकटी, दीन, अनाथेसारखी.
7.49.6
न ह्येनां मानुषीं विद्मः सत्क्रिया ऽस्याः प्रयुज्यताम् ।
आश्रमस्याविदूरे च त्वामियं शरणं गता ॥ ७.४९.६ ॥
हिला आम्ही मानवी स्त्री मानत नाही; हिचा सत्कार करावा. आश्रमाजवळच ती आपल्या शरणी आली आहे.
7.49.7
त्रातारमिच्छते साध्वी भगवंस्त्रातुमर्हसि ।
तेषां तु वचनं श्रुत्वा बुद्ध्या निश्चित्य धर्मवित् ।
तपसा लब्धचक्षुष्मान् प्राद्रवद्यत्र मैथिली ॥ ७.४९.७ ॥
साध्वी सीता रक्षणकर्ता इच्छिते; हे भगवन्, तुम्ही तिचे रक्षण करण्यास योग्य आहात. त्यांचे बोल ऐकून बुद्धीने निश्चय करून धर्मज्ञ मुनी, तपश्चर्येने प्राप्त झालेल्या दृष्टीने, जिथे मैथिली होती तिकडे धावले.
7.49.8
तं प्रयान्तमभिप्रेत्य शिष्या ह्येनं महामतिम् ।
तं तु देशमभि प्रेत्य किञ्चित्पद्भ्यां महामतिः ॥ ७.४९.८ ॥
ते महामती जाताना पाहून त्यांचे शिष्यही त्यांच्या मागे गेले. ते महामती त्या ठिकाणी पायी थोडे अंतर पोहोचले.
7.49.9
अर्घ्यमादाय रुचिरं जाह्नवीतीरमागमत् ।
ददर्श राघवस्येष्टां सीतां पत्नीमनाथवत् ॥ ७.४९.९ ॥
सुंदर अर्घ्य घेऊन ते गंगेच्या तीरी आले. राघवाची प्रिय पत्नी सीता अनाथासारखी असलेली त्यांनी पाहिली.
7.49.10
तां सीतां शोकभारार्तां वाल्मीकिर्मुनिपुङ्गवः ।
उवाच मधुरां वाणीं ह्लादयन्निव तेजसा ॥ ७.४९.१० ॥
शोकभाराने पीडित त्या सीतेशी मुनिश्रेष्ठ वाल्मीकींनी मधुर वाणीने बोलले; जणू आपल्या तेजाने तिला आनंदित करत होते.
7.49.11
स्नुषा दशरथस्य त्वं रामस्य महिषी प्रिया ।
जनकस्य सुता राज्ञः स्वागतं ते पतिव्रते ॥ ७.४९.११ ॥
तू दशरथाची सून, रामाची प्रिय राणी, जनक राजाची कन्या आहेस. हे पतिव्रते, तुझे स्वागत असो.
7.49.12
आयान्ती चासि विज्ञाता मया धर्मसमाधिना ।
कारणं चैव सर्वं मे हृदयेनोपलक्षितम् ॥ ७.४९.१२ ॥
तू येत असतानाच माझ्या धर्मसमाधीने मी तुला ओळखले. या सर्वांचे कारणही माझ्या हृदयाने जाणले आहे.
7.49.13
तव चैव महाभागे विदितं मम तत्त्वतः ।
सर्वं च विदितं मह्यं त्रैलोक्ये यद्धि वर्तते ॥ ७.४९.१३ ॥
हे महाभागे, तुझे सर्व काही मला यथार्थपणे ज्ञात आहे; त्रैलोक्यात जे काही आहे ते सर्व मला ठाऊक आहे.
7.49.14
अपापां वेद्मि सीते त्वां तपोलब्धेन चक्षुषा ।
विस्रब्धा भव वैदेहि साम्प्रतं मयि वर्तसे ॥ ७.४९.१४ ॥
हे सीते, मी तुला निष्पाप जाणतो; तपाने प्राप्त झालेल्या दृष्टीने मी ते जाणले आहे. हे वैदेही, आता निश्चिंत रहा; तू माझ्या आश्रयात आहेस.
7.49.15
आश्रमस्याविदूरे मे तापस्यस्तपसि स्थिताः ।
तास्त्वां वत्से यथा वत्सं पालयिष्यन्ति नित्यशः ॥ ७.४९.१५ ॥
माझ्या आश्रमाजवळच तपात स्थिर असलेल्या तापसी आहेत; हे वत्से, गाय जशी वासराचे रक्षण करते तसे त्या नित्य तुझे रक्षण करतील.
7.49.16
इदमर्ध्यं प्रतीच्छ त्वं विस्रब्धा विगतज्वरा ।
यथा स्वगृहमभ्येत्य विषादं चैव मा कृथाः ॥ ७.४९.१६ ॥
हा अर्घ्य स्वीकार कर; निश्चिंत आणि तापरहित राहा; आपल्या घरी पोहोचल्यावरही विषाद करू नकोस.
7.49.17
श्रुत्वा तु भाषितं सीता मुनेः परममद्भुतम् ।
शिरसा ऽ ऽवन्द्य चरणौ तथेत्याह कृताञ्जलिः ॥ ७.४९.१७ ॥
मुनींचे ते परम अद्भुत बोलणे ऐकून सीतेने मस्तक नमवून त्यांच्या चरणांना वंदन केले आणि हात जोडून म्हणाली, "तसेच होवो."
7.49.18
तं प्रयान्तं मुनिं सीता प्राञ्जलिः पृष्ठतो ऽन्वगात् ॥ ७.४९.१८ ॥
ते मुनी निघून जात असताना सीता हात जोडून त्यांच्या मागोमाग गेली.
7.49.19
तं दृष्ट्वा मुनिमायान्तं वैदेह्या मुनिपत्नयः ।
उपाजग्मुर्मुदा युक्ता वचनं चेदमब्रुवन् ॥ ७.४९.१९ ॥
मुनींना येताना पाहून वैदेहीसह मुनिपत्न्या आनंदाने जवळ आल्या आणि हे वचन बोलल्या.
7.49.20
स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ चिरस्यागमनं च ते ।
अभिवादयामस्त्वां सर्वा उच्यतां कि च कुर्महे ॥ ७.४९.२० ॥
हे मुनिश्रेष्ठा, आपले स्वागत असो; इतक्या दीर्घकाळानंतर आपले येणेही शुभ आहे. आम्ही सर्वजणी आपल्याला वंदन करतो; सांगा, आम्ही काय करावे.
7.49.21
तासां तद्वचनं श्रुत्वा वाल्मीकिरिदमब्रवीत् ।
सीतेयं समनुप्राप्ता पत्नी रामस्य धीमतः ॥ ७.४९.२१ ॥
त्यांचे ते बोलणे ऐकून वाल्मीकी म्हणाले: "ही सीता आहे, बुद्धिमान रामाची पत्नी, येथे आली आहे."
7.49.22
स्नुषा दशरथस्यैषा जनकस्य सुता सती ।
अपापा पतिना त्यक्ता परिपाल्या मया सदा ॥ ७.४९.२२ ॥
ही दशरथाची सून आहे, जनकाची सती कन्या; निष्पाप आहे, पतीने त्यागलेली आहे; मी सदैव हिचे रक्षण करायला हवे.
7.49.23
इमां भवन्त्यः पश्यन्तु स्नेहेन परमेण हि ।
गौरवान्मम वाक्याच्च पूज्या वो ऽस्तु विशेषतः ॥ ७.४९.२३ ॥
तुम्ही सर्वजणींनी हिला अत्यंत प्रेमाने पाहावे; माझ्याबद्दलच्या आदरामुळे आणि माझ्या शब्दाखातर, हिला विशेषतः पूज्य माना.
7.49.24
मुहुर्मुहुश्च वैदेहीं प्रणिधाय महायशाः ।
स्वमाश्रमं शिष्यवृतः पुनरायान्महातपाः ॥ ७.४९.२४ ॥
महायशस्वी, महातपस्वी मुनी वैदेहीला वारंवार त्यांच्या स्वाधीन करून, शिष्यांनी वेढलेले असे आपल्या आश्रमाकडे परत गेले.