વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.5.1
सुकेशं धार्मिकं दृष्ट्वा वरलब्धं च राक्षसम् ।
ग्रामणीर्नाम गन्धर्वो विश्वावसुसमप्रभः ॥ ७.५.१ ॥
ધાર્મિક સુકેશ અને વરદાન પામેલા રાક્ષસને જોઈને, વિશ્વાવસુ સમાન તેજવાળો ગ્રામણી નામનો ગંધર્વ.
7.5.2
तस्य देववती नाम द्वितीया श्रीरिवात्मजा ।
त्रिषु लोकेषु विख्याता रूपयौवनशालिनी ।
तां सुकेशाय धर्मेण ददौ रक्षःश्रियं यथा ॥ ७.५.२ ॥
તેની બીજી પુત્રી દેવવતી નામની હતી, જાણે સ્વયં શ્રી. ત્રણે લોકમાં વિખ્યાત, રૂપ અને યૌવનથી શોભતી. તેને તેણે ધર્મપૂર્વક સુકેશને આપી, જેમ રાક્ષસશ્રી આપવામાં આવે.
7.5.3
वरदानकृतैश्वर्यं सा तं प्राप्य पतिं प्रियम् ।
आसीद्देववती तुष्टा धनं प्राप्येव निर्धनः ॥ ७.५.३ ॥
વરદાનથી ઐશ્વર્ય મેળવેલા તે પ્રિય પતિને પામીને દેવવતી સંતુષ્ટ થઈ, જેમ નિર્ધન ધન પામીને.
7.5.4
स तया सह संयुक्तो रराज रजनीचरः ।
अञ्जनादभिनिष्क्रान्तः करेण्वेव महागजः ॥ ७.५.४ ॥
તેની સાથે જોડાયેલો તે રાત્રિચર અંજન પર્વતમાંથી નીકળેલા મહાગજ જેવો, હાથણી સાથે, શોભ્યો.
7.5.5
देववत्यां सुकेशस्तु जनयामास राघव ॥ ७.५.५ ॥
હે રાઘવ, સુકેશે દેવવતીમાં સંતાનો ઉત્પન્ન કર્યાં.
7.5.6
त्रीन् पुत्रान् जनयामास त्रेताग्निसमविग्रहान् ।
माल्यवन्तं सुमालिं च मालिं च बलिनां वरम् ।
त्रींस्त्रिनेत्रसमान्पुत्रान्राक्षसान्राक्षसाधिपः ॥ ७.५.६ ॥
ત્રેતાગ્નિ સમાન તેજસ્વી દેહવાળા ત્રણ પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા — માલ્યવાન, સુમાલી અને માલી, બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ. રાક્ષસાધિપતિએ ત્રિનેત્ર સમાન ત્રણ રાક્ષસપુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.
7.5.7
त्रयो लोका इवाव्यग्राः स्थितास्त्रय इवाग्नयः ।
त्रयो मन्त्रा इवात्युग्रास्त्रयो घोरा इवामयाः ॥ ७.५.७ ॥
ત્રણ લોકોની જેમ અચળ, ત્રણ અગ્નિઓની જેમ સ્થિત; ત્રણ અતિ ઉગ્ર મંત્રોની જેમ, ત્રણ ભયંકર રોગોની જેમ.
7.5.8
त्रयः सुकेशस्य सुतास्त्रेताग्निसमतेजसः ।
विवृद्धिमगमंस्तत्र व्याधयोपेक्षिता इव ॥ ७.५.८ ॥
સુકેશના ત્રણ પુત્રો, ત્રેતાગ્નિ સમાન તેજવાળા, ત્યાં અવગણાયેલા રોગોની જેમ વધ્યા.
7.5.9
वरप्राप्तिं पितुस्ते तु ज्ञात्वेश्वरतपोबलात् ।
तपस्तप्तुं गता मेरुं भ्रातरः कृतनिश्चयाः ॥ ७.५.९ ॥
પિતાને ઈશ્વરના તપોબળથી વર મળ્યો એ જાણીને, દૃઢનિશ્ચયી ભાઈઓ તપ કરવા મેરુ પર્વત પર ગયા.
7.5.10
प्रगृह्य नियमान्घोरान्राक्षसा नृपसत्तम ।
विचेरुस्ते तपो घोरं सर्वभूतभयावहम् ॥ ७.५.१० ॥
હે નૃપશ્રેષ્ઠ, રાક્ષસોએ ભયાનક નિયમો ધારણ કરીને, સર્વ પ્રાણીઓને ભય પમાડે એવું ઘોર તપ કરતાં વિચર્યા.
7.5.11
सत्यार्जवशमोपेतैस्तपोभिरतिदुष्करैः ।
सन्तापयन्तस्त्रील्लोँकान्सदेवासुरमानुषान् ॥ ७.५.११ ॥
સત્ય, સરળતા, શમથી યુક્ત અતિ દુષ્કર તપોથી તેઓ દેવ, અસુર, મનુષ્ય સહિત ત્રણે લોકોને સંતાપવા લાગ્યા.
7.5.12
ततो विभुश्चतुर्वक्त्रो विमानवरमास्थितः ।
सुकेशपुत्रानामन्त्र्य वरदो ऽस्मीत्यभाषत ॥ ७.५.१२ ॥
ત્યારે ચતુર્મુખ વિભુ, શ્રેષ્ઠ વિમાન પર આરૂઢ થઈ, સુકેશના પુત્રોને સંબોધીને બોલ્યા, "હું વરદાતા છું."
7.5.13
ब्रह्माणं वरदं ज्ञात्वा सेन्द्रैर्देवगणैर्वृतम् ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे वेपमाना इव द्रुमाः ॥ ७.५.१३ ॥
વરદાતા બ્રહ્માને જાણીને, ઇન્દ્ર સહિત દેવગણોથી ઘેરાયેલા, તેઓ સૌ હાથ જોડીને, પવનમાં કંપતાં વૃક્ષોની જેમ કાંપતા બોલ્યા.
7.5.14
तपसाराधितो देव यदि नो दिशसे वरम् ।
अजेयाः शत्रुहन्तारस्तथैव चिरजीविनः ॥ ७.५.१४ ॥
હે દેવ, તપથી આરાધિત તમે જો અમને વર આપો, તો અમે અજેય, શત્રુસંહારક અને દીર્ઘાયુ થઈએ.
7.5.15
प्रभविष्ण्वो भवामेति परस्परमनुव्रताः ॥ ७.५.१५ ॥
"અમે પ્રભાવશાળી થઈએ" એમ કહી તેઓ એકબીજાને વફાદાર રહ્યા.
7.5.16
एवं भविष्यतीत्युक्त्वा सुकेशतनयान्विभुः ।
स ययौ ब्रह्मलोकाय ब्रह्मा ब्राह्मणवत्सलः ॥ ७.५.१६ ॥
"એમ જ થશે" એમ સુકેશના પુત્રોને કહીને, બ્રાહ્મણપ્રિય તે વિભુ બ્રહ્મા બ્રહ્મલોક તરફ ગયા.
7.5.17
वरं लब्ध्वा तु ते सर्वे राम रात्रिञ्चरास्तदा ।
सुरासुरान्प्रबाधन्ते वरदानसुनिर्भयाः ॥ ७.५.१७ ॥
હે રામ, વર મેળવીને તે સર્વ નિશાચરો વરદાનથી અતિ નિર્ભય થઈને ત્યારે સુરો અને અસુરોને પીડવા લાગ્યા.
7.5.18
तैर्वध्यमानास्त्रिदशाः सर्षिसङ्घाः सचारणाः ।
त्रातारं नाधिगच्छन्ति निरयस्था यथा नराः ॥ ७.५.१८ ॥
તેમના વડે પીડાતા દેવો, ઋષિસમૂહો અને ચારણો સાથે, નરકમાં પડેલા મનુષ્યોની જેમ કોઈ રક્ષકને શોધી શકતા નથી.
7.5.19
अथ ते विश्वकर्माणं शिल्पिनां वरमव्ययम् ।
ऊचुः समेत्य संहृष्टा राक्षसा रघुसत्तम ॥ ७.५.१९ ॥
ત્યારે હર્ષિત રાક્ષસોએ એકત્ર થઈને શિલ્પીઓમાં શ્રેષ્ઠ, અવ્યય વિશ્વકર્માને કહ્યું, હે રઘુશ્રેષ્ઠ!
7.5.20
ओजस्तेजोबलवतां महतामात्मतेजसा ।
गृहकर्ता भवानेव देवानां हृदयेप्सितम् ॥ ७.५.२० ॥
ઓજ, તેજ અને બળવાળા મહાન જનોમાં, તમે જ તમારા પોતાના તેજથી દેવોના હૃદયની ઇચ્છા પૂરી કરનાર ગૃહનિર્માતા છો.
7.5.21
अस्माकमपि तावत्त्वं गृहं कुरु महामते ।
हिमवन्तमपाश्रित्य मेरुमन्दरमेव वा ।
महेश्वरगृहप्रख्यं गृहं नः क्रियतां महत् ॥ ७.५.२१ ॥
હે મહામતિ! પહેલાં અમારા માટે પણ એક ગૃહ બનાવો. હિમાલયનો આશરો લઈને અથવા મેરુ-મંદર પર્વત પર જ, મહેશ્વરના ગૃહ જેવું મહાન ગૃહ અમારા માટે બનાવવામાં આવે.
7.5.22
विश्वकर्मा ततस्तेषां राक्षसानां महाभुजः ।
निवासं कथयामास शक्रस्येवामरावतीम् ॥ ७.५.२२ ॥
ત્યારે મહાબાહુ વિશ્વકર્માએ તે રાક્ષસોને ઇન્દ્રની અમરાવતી જેવું નિવાસસ્થાન વર્ણવ્યું.
7.5.23
दक्षिणस्योदधेस्तीरे त्रिकूटो नाम पर्वतः ।
सुवेल इति चाप्यन्यो द्वितीयस्तत्र सत्तमाः ॥ ७.५.२३ ॥
દક્ષિણ સમુદ્રના કિનારે ત્રિકૂટ નામનો પર્વત છે; ત્યાં જ સુવેલ નામનો બીજો પર્વત પણ છે, હે સત્પુરુષો!
7.5.24
शिखरे तस्य शैलस्य मध्यमे ऽम्बुदसन्निभे ।
शकुनैरपि दुष्प्रापे टङ्कच्छिन्नचतुर्दिशि ॥ ७.५.२४ ॥
તે પર્વતના મધ્ય શિખર પર, મેઘ જેવું, પક્ષીઓને પણ દુર્ગમ, ટાંકણાથી ચારેય દિશાઓમાં કાપેલું.
7.5.25
त्रिंशद्योजनक्स्तीर्णा शतयोजनमायता ।
स्वर्णप्राकारसंवीता हेमतोरणसंवृता ॥ ७.५.२५ ॥
તે નગરી ત્રીસ યોજન પહોળી અને સો યોજન લાંબી હતી; સોનાના કિલ્લાથી ઘેરાયેલી અને સોનાના તોરણોથી શોભિત હતી.
7.5.26
मया लङ्केति नगरी शक्राज्ञप्तेन निर्मिता ।
तस्यां वसत दुर्धर्षा यूयं राक्षसपुङ्गवाः ॥ ७.५.२६ ॥
ઇન્દ્રની આજ્ઞાથી મેં લંકા નામની આ નગરી બનાવી છે; હે રાક્ષસશ્રેષ્ઠો, અજેય થઈને તમે તેમાં વસો.
7.5.27
अमरावतीं समासाद्य सेन्द्रा इव दिवौकसः ।
लङ्कादुर्गं समासाद्य राक्षसैर्बहुभिर्वृताः ॥ ७.५.२७ ॥
ઇન્દ્ર સાથે દેવતાઓ અમરાવતી પહોંચીને વસે છે, તેમ તમે લંકાના દુર્ગમાં પહોંચીને ઘણા રાક્ષસોથી ઘેરાયેલા રહેશો.
7.5.28
भविष्यथ दुराधर्षाः शत्रूणां शत्रुसूदनाः ॥ ७.५.२८ ॥
તમે શત્રુઓ માટે અજેય અને શત્રુઓનો સંહાર કરનારા થશો.
7.5.29
विश्वकर्मवचः श्रुत्वा ततस्ते राक्षसोत्तमाः ।
सहस्रानुचरा भूत्वा गत्वा तामवसन्पुरीम् ॥ ७.५.२९ ॥
વિશ્વકર્માનાં વચન સાંભળીને, તે શ્રેષ્ઠ રાક્ષસો હજાર-હજાર અનુચરો સાથે તે નગરીમાં જઈને વસ્યા.
7.5.30
दृढप्राकारपरिखां हैमैर्गृहशतैर्वृताम् ।
लङ्कामवाप्य ते हृष्टा न्यवसन्रजनीचराः ॥ ७.५.३० ॥
મજબૂત કિલ્લા અને ખાઈઓથી યુક્ત, સોનાનાં સેંકડો ઘરોથી ઘેરાયેલી લંકા પામીને તે રજનીચરો હર્ષિત થઈને ત્યાં વસ્યા.
7.5.31
एतस्मिन्नेव काले तु यथाकामं च राघव ।
नर्मदा नाम गन्धर्वी बभूव रघुनन्दन ॥ ७.५.३१ ॥
તે જ સમયે, હે રાઘવ, ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરી શકતી નર્મદા નામની એક ગંધર્વી થઈ, હે રઘુનંદન.
7.5.32
तस्याः कान्यात्रयं ह्यासीत् धीश्रीकिर्तिसमद्युति ।
ज्येष्ठक्रमेण सा तेषां राक्षसानामराक्षसी ॥ ७.५.३२ ॥
તેને બુદ્ધિ, શ્રી અને કીર્તિ સમાન તેજવાળી ત્રણ પુત્રીઓ હતી. જ્યેષ્ઠ ક્રમ મુજબ તે, રાક્ષસી ન હોવા છતાં, તે રાક્ષસોની (માતા બની).
7.5.33
कन्यास्ताः प्रददौ हृष्टा पूर्णचन्द्रनिभाननाः ।
त्रयाणां राक्षसेन्द्राणां तिस्रो गन्धर्वकन्यकाः ॥ ७.५.३३ ॥
પૂર્ણચંદ્ર સમાન મુખવાળી તે ત્રણ ગંધર્વ-કન્યાઓ તેણીએ આનંદપૂર્વક ત્રણ રાક્ષસ-રાજાઓને આપી.
7.5.34
दत्ता मात्रा महाभागा नक्षत्रे भगदैवते ।
कुतदारास्तु ते राम सुकेशतनयास्तदा ॥ ७.५.३४ ॥
માતાએ આપેલી તે મહાભાગ્યવતીઓ ભગદેવતાવાળા નક્ષત્રમાં (આપવામાં આવી). હે રામ, ત્યારે સુકેશના તે પુત્રોએ પત્નીઓ મેળવી.
7.5.35
चिक्रीडुः सह भार्याभिरप्सरोभिरिवामराः ।
ततो माल्यवतो भार्या सुन्दरी नाम सुन्दरी ॥ ७.५.३५ ॥
અપ્સરાઓ સાથે દેવતાઓની જેમ તેઓ પોતાની પત્નીઓ સાથે ક્રીડા કરવા લાગ્યા. પછી માલ્યવાનની પત્ની સુંદરી નામની સુંદર સ્ત્રી હતી.
7.5.36
स तस्यां जनयामास यदपत्यं निबोध तत् ।
वज्रमुष्टिर्विरूपाक्षोदुर्मुखश्चैव राक्षसः ॥ ७.५.३६ ॥
તેણીએ (સુંદરીએ) જન્માવેલી સંતતિ સાંભળો: વજ્રમુષ્ટિ, વિરૂપાક્ષ અને દુર્મુખ નામના રાક્ષસો.
7.5.37
सुप्तघ्नो यज्ञकोपश्च मत्तोन्मत्तौ तथैव च ।
अनला चाभवत्कन्या सुन्दर्यां राम सुन्दरी ॥ ७.५.३७ ॥
સુપ્તઘ્ન અને યજ્ઞકોપ, તેમજ મત્ત અને ઉન્મત્ત પણ એ જ રીતે જન્મ્યા; હે રામ, સુંદરીથી અનલા નામની સુંદર કન્યા થઈ.
7.5.38
सुमालिनो ऽपि भार्यासीत्पूर्णचद्रनिभानना ।
नाम्ना केतुमती राम प्राणेभ्यो ऽपि गरीयसी ॥ ७.५.३८ ॥
સુમાલીને પણ એક પત્ની હતી, પૂર્ણ ચંદ્ર જેવા મુખવાળી; તેનું નામ કેતુમતી હતું, હે રામ, જે પ્રાણ કરતાંય વધુ પ્રિય હતી.
7.5.39
सुमाली जनयामास यदपत्यं निशाचरः ।
केतुमत्यां महाराज तन्निबोधानुपूर्वशः ॥ ७.५.३९ ॥
નિશાચર સુમાલીએ કેતુમતીથી જે સંતાનો ઉત્પન્ન કર્યા, હે મહારાજ, તે ક્રમપૂર્વક સાંભળો.
7.5.40
प्रहस्तो ऽकम्पनश्चैव विकटः कालकार्मुखः ।
धूम्राक्षश्चैव दण्डश्च सुपार्श्वश्च महाबलः ॥ ७.५.४० ॥
પ્રહસ્ત અને અકમ્પન, વિકટ અને કાલકાર્મુક, ધૂમ્રાક્ષ અને દંડ, તથા મહાબલી સુપાર્શ્વ.
7.5.41
संह्रादिः प्रघसश्चैव भासकर्णश्च राक्षसः ।
राका पुष्पोत्कटा चैव कैकसी च शुचिस्मिता ॥
कुम्भीनसी च इत्येते सुमालेः प्रसवाः स्मृताः ॥ ७.५.४१ ॥
સંહ્રાદિ અને પ્રઘસ, રાક્ષસ ભાસકર્ણ; રાકા, પુષ્પોત્કટા, કૈકસી અને પવિત્ર સ્મિતવાળી કુંભીનસી — આ બધાં સુમાલીનાં સંતાનો સ્મરણમાં છે.
7.5.42
मालेस्तु वसुधा नाम गन्धर्वी रूपशालिनी ।
भार्यासीत्पद्मपत्राक्षी स्वक्षी यक्षीवरोपमा ॥ ७.५.४२ ॥
માલીની પત્ની વસુધા નામની ગંધર્વી હતી, રૂપવતી, કમળપત્ર જેવી આંખોવાળી, સુંદર નયનોવાળી અને શ્રેષ્ઠ યક્ષી સમાન.
7.5.43
सुमालेरनुजस्तस्यां जनयामास यत् प्रभो ।
अपत्यं कथ्यमानं तु मया त्वं शृणु राघव ॥ ७.५.४३ ॥
સુમાલીના નાના ભાઈએ તેનાથી જે સંતાનો ઉત્પન્ન કર્યાં, હે પ્રભો, તે હું કહું છું, હે રાઘવ, સાંભળો.
7.5.44
अनिलश्चानलश्चैव हरः सम्पातिरेव च ।
एते विभीषणामात्या मालेयास्तु निशाचरः ॥ ७.५.४४ ॥
અનિલ, અનલ, હર અને સંપાતિ—એ વિભીષણના મંત્રીઓ છે; એ માલીના પુત્ર નિશાચરો છે.
7.5.45
ततस्तु ते राक्षसपुङ्गवास्त्रयो निशाचरैः पुत्रशतैश्च संवृताः ।
सुरान्सहेन्द्रानृषिनागयक्षान्बबाधिरे तान्बहुवीर्यदर्पिताः ॥ ७.५.४५ ॥
ત્યારે એ ત્રણ શ્રેષ્ઠ રાક્ષસો, સેંકડો પુત્રો અને નિશાચરોથી ઘેરાયેલા, મહાબળના ગર્વથી ઇન્દ્ર સહિત દેવો, ઋષિઓ, નાગો અને યક્ષોને પીડવા લાગ્યા.
7.5.46
जगद्भ्रमन्तो ऽनिलवद्दुरासदा रणेषु मृत्युप्रतिमानतेजसः ।
वरप्रदानादतिगर्विता भृशं क्रतुक्रियाणां प्रशमङ्कराः सदा ॥ ७.५.४६ ॥
તેઓ પવનની જેમ જગતમાં ભમતા; યુદ્ધોમાં અજેય; મૃત્યુ સમાન તેજવાળા હતા. વરદાનથી અતિગર્વિત થઈને તેઓ સદા યજ્ઞકર્મોનો ભંગ કરતા.