ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.50.1
दृष्ट्वा तु मैथिलीं सीतामाश्रमे सम्प्रवेशिताम् ।
सन्तापमगमद्घोरं लक्ष्मणो दीनचेतनः ॥ ७.५०.१ ॥
ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਛੱਡਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਸੰਤਾਪ ਹੋਇਆ।
7.50.2
अब्रवीच्च महातेजाः सुमन्त्रं मन्त्रसारथिम् ।
सीतासन्तापजं दुःखं पश्य रामस्य सारथे ॥ ७.५०.२ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਮੰਤਰਸਾਰਥੀ ਸੁਮੰਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਸਾਰਥੀ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਸੰਤਾਪ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਰਾਮ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖ।"
7.50.3
ततो दुःखतरं किं नु राघवस्य भविष्यति ।
पत्नीं शुद्धसमाचारां विसृज्य जनकात्मजाम् ॥ ७.५०.३ ॥
ਸ਼ੁੱਧ ਆਚਰਣ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਮਗਰੋਂ ਰਾਘਵ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
7.50.4
व्यक्तं दैवादहं मन्ये राघवस्य विना भवम् ।
वैदेह्या सारथे नित्यं दैवं हि दुरतिक्रमम् ॥ ७.५०.४ ॥
ਹੇ ਸਾਰਥੀ, ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੀਤਾ ਬਿਨਾਂ ਰਾਘਵ ਦਾ ਜੀਵਨ ਦੈਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਦੈਵ ਨੂੰ ਕਦੇ ਲੰਘਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
7.50.5
यो हि देवान्सगन्धर्वानसुरान्सह राक्षसैः ।
निहन्याद्राघवः क्रुद्धः स दैवमनुवर्तते ॥ ७.५०.५ ॥
ਜਿਹੜਾ ਰਾਘਵ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੈਵ ਦੇ ਅਧੀਨ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
7.50.6
पुरा रामः पितुर्वाक्याद्दण्डके विजने वने ।
उषित्वा नव वर्षाणि पञ्च चैव महावने ॥ ७.५०.६ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਕਾਰਨ ਦੰਡਕ ਦੇ ਸੁੰਨਸਾਨ ਬਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਂਬਨ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਸਾਲ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਰਹੇ ਸਨ।
7.50.7
ततो दुःखतरं भूयः सीताया विप्रवासनम् ।
पौराणां वचनं श्रुत्वा नृशंसं प्रतिभाति मे ॥ ७.५०.७ ॥
ਫਿਰ ਸੀਤਾ ਦਾ ਨਿਕਾਲਾ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਖਦਾਈ ਸੀ। ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਠੋਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
7.50.8
को नु धर्माश्रयः सूत कर्मण्यस्मिन्यशोहरे ।
मैथिलीं प्रतिसम्प्राप्तः पौरैर्हीनार्थवादिभिः ॥ ७.५०.८ ॥
ਹੇ ਸੂਤ, ਇਸ ਯਸ਼ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਵਿਅਰਥ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਥਿਲੀ ਤੱਕ ਕੌਣ ਪਹੁੰਚਿਆ?
7.50.9
एता वाचो बहुविधाः श्रुत्वा लक्ष्मणभाषिताः ।
सुमन्त्रः श्रद्धया प्राज्ञो वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.५०.९ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੁਆਰਾ ਕਹੇ ਗਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
7.50.10
न सन्तापस्त्वया कार्यः सौमित्रे मैथिलीं प्रति ।
दृष्टमेतत्पुरा विप्रैः पितुस्ते लक्ष्मणाग्रतः ॥ ७.५०.१० ॥
ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਮੈਥਿਲੀ ਬਾਰੇ ਤੈਨੂੰ ਸੰਤਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਸੀ।
7.50.11
भविष्यति दृढं रामो दुःखप्रायो ऽपि सौख्यभाक् ।
प्राप्स्यते च महाबाहुर्विप्रयोगं प्रियैर्ध्रुवम् ॥ ७.५०.११ ॥
ਰਾਮ ਜ਼ਰੂਰ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੁੱਖ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹੋਣਗੇ। ਮਹਾਬਾਹੂ ਰਾਮ ਪਿਆਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਉਣਗੇ।
7.50.12
त्वां चैव मैथिलीं चैव शत्रुघ्नभरतावुभौ ।
सन्त्यजिष्यति धर्मात्मा कालेन महता महान् ॥ ७.५०.१२ ॥
ਤੈਨੂੰ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਤੇ ਭਰਤ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇਗਾ।
7.50.13
इदं त्वयि न वक्तव्यं सौमित्रे भरते ऽपि वा ।
राज्ञा वो व्याहृतं वाक्यं दुर्वासा यदुवाच ह ॥ ७.५०.१३ ॥
ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ ਜਾਂ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੋ ਬਚਨ ਕਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਇਹ ਬਚਨ ਹੈ।
7.50.14
महाजनसमीपे च मम चैव नरर्षभ ।
ऋषिणा व्याहृतं वाक्यं वसिष्ठस्य च सन्निधौ ॥ ७.५०.१४ ॥
ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਜਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਤੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜੋ ਬਚਨ ਕਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ।
7.50.15
ऋषेस्तु वचनं श्रुत्वा मामाह पुरुषर्षभः ।
सूत न क्वचिदेवं ते वक्तव्यं जनसन्निधौ ॥ ७.५०.१५ ॥
ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਸੂਤ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਹੀਂ।'
7.50.16
तस्याहं लोकपालस्य वाक्यं तत्सुसमाहितः ।
नैव जात्वनृतं कार्यमिति मे सौम्य दर्शनम् ॥ ७.५०.१६ ॥
ਉਸ ਲੋਕਪਾਲ ਦਾ ਬਚਨ ਮੈਂ ਬੜੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ। ਹੇ ਸੌਮਯ, ਝੂਠ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ।
7.50.17
सर्वथैव न वक्तव्यं मया सौम्य तवाग्रतः ।
यदि ते श्रवणे श्रद्धा श्रूयतां रघुनन्दन ॥ ७.५०.१७ ॥
ਹੇ ਸੌਮਯ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੁਣ।
7.50.18
यद्यप्यहं नरेन्द्रेण रहस्यं श्रावितः पुरा ।
तथाप्युदाहरिष्यामि दैवं हि दुरतिक्रमम् ॥ ७.५०.१८ ॥
ਭਾਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਭੇਤ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੈਵ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਟੱਲ ਹੈ।
7.50.19
येनेदमीदृशं प्राप्तं दुःखं शोकसमन्वितम् ।
न त्वया भरते वाच्यं शत्रुघ्नस्यापि सन्निधौ ॥ ७.५०.१९ ॥
ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸ਼ੋਕ ਭਰਿਆ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਤੂੰ ਭਰਤ ਨੂੰ ਨਾ ਕਹੀਂ; ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਨਾ ਕਹੀਂ।
7.50.20
तच्छ्रुत्वा भाषितं तस्य गम्भीरार्थपदं महत् ।
तथ्यं ब्रूहीति सौमित्रिः सूतं वाक्यमथाब्रवीत् ॥ ७.५०.२० ॥
ਉਸ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਨੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਸੱਚ ਦੱਸੋ।"