ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 7.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.53.1
लक्ष्मणस्य तु तद्वाक्यं निशम्य परमाद्भुतम् ।
सुप्रीतश्चाभवद्रामो वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.५३.१ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ସେହି ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
7.53.2
दुर्लभस्त्वीदृशो बन्धुरस्मिन्काले विशेषतः ।
यादृशस्त्वं महाबुद्धेर्मम सौम्य मनो ऽनुगः ॥ ७.५३.२ ॥
ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ସୌମ୍ୟ, ଏ ସମୟରେ ବିଶେଷତଃ ତୁମ ପରି ବନ୍ଧୁ ଦୁର୍ଲଭ; ତୁମେ ମୋ ମନର ଅନୁଗାମୀ।
7.53.3
यच्च मे हृदये किञ्चिद्वर्तते शुभलक्षण ।
तन्निशामय च श्रुत्वा कुरुष्व वचनं मम ॥ ७.५३.३ ॥
ହେ ଶୁଭଲକ୍ଷଣ, ମୋ ହୃଦୟରେ ଯାହା ଅଛି ତାହା ଶୁଣ; ଶୁଣି ମୋ ବାକ୍ୟ ପାଳନ କର।
7.53.4
चत्वारो दिवसाः सौम्य कार्यं पौरजनस्य वै ।
अकुर्वाणस्य सौमित्रे तन्मे मर्माणि कृन्तति ॥ ७.५३.४ ॥
ହେ ସୌମ୍ୟ, ହେ ସୌମିତ୍ରି, ଚାରି ଦିନ ହେଲା ନଗରବାସୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇ ନାହିଁ; ତାହା ମୋ ମର୍ମସ୍ଥଳକୁ କାଟୁଛି।
7.53.5
आहूयन्तां प्रकृतयः पुरोधा मन्त्रिणस्तथा ।
कार्यार्थिनश्च पुरुषाः स्त्रियश्च पुरुषर्षभ ॥ ७.५३.५ ॥
ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ, ପ୍ରଜାମାନେ, ପୁରୋହିତମାନେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟାର୍ଥୀ ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆହୂତ ହେଉନ୍ତୁ।
7.53.6
पौरकार्याणि यो राजा न करोति दिने दिने ।
संवृते नरके घोरे पतितो नात्र संशयः ॥ ७.५३.६ ॥
ଯେଉଁ ରାଜା ପ୍ରତିଦିନ ନଗରବାସୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ଘୋର ନରକରେ ପତିତ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
7.53.7
श्रूयते हि पुरा राजा नृगो नाम महायशाः ।
बभूव पृथिवीपालो ब्रह्मण्यः सत्यवाक् शुचिः ॥ ७.५३.७ ॥
ପୂର୍ବକାଳରେ ନୃଗ ନାମକ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ରାଜା ଥିଲେ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ। ସେ ପୃଥିବୀର ପାଳକ, ବ୍ରାହ୍ମଣଭକ୍ତ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ପବିତ୍ର ଥିଲେ।
7.53.8
स कदाचिद्गवां कोटीः सवत्साः स्वर्णभूषिताः ।
नृदेवो भूमिदेवेभ्यः पुष्करेषु ददौ नृपः ॥ ७.५३.८ ॥
ଥରେ ସେ ରାଜା ପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥରେ, ବାଛୁରି ସହିତ, ସୁନା ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ କୋଟି କୋଟି ଗାଈ ଭୂଦେବ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।
7.53.9
ततः सङ्गाद्गता धेनुः सवत्सा स्पर्शिता ऽनघ ।
ब्राह्मणस्याहिताग्नेश्च दरिद्रस्योञ्छवर्तिनः ॥ ७.५३.९ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଗାଈ ବାଛୁରି ସହିତ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ନ କରୁଥିବା, ଦରିଦ୍ର ଓ ଉଞ୍ଛବୃତ୍ତିରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରୁଥିବା ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସଂସର୍ଗରେ ଆସି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶିତ ହେଲା। ହେ ନିଷ୍ପାପ।
7.53.10
स नष्टां गां क्षुधार्तो वै अन्विषंस्तत्र तत्र च ।
नापश्यत्सर्वराज्येषु संवत्सरगणान्बहून् ॥ ७.५३.१० ॥
କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡ଼ିତ ସେ ରାଜା ହଜିଯାଇଥିବା ଗାଈକୁ ଏଣେତେଣେ ଖୋଜିଲେ; ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ଖୋଜିଲେ ବି ତାହାକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
7.53.11
ततः कनखलं गत्वा जीर्णवत्सां निरामयाम् ।
ददर्श गां स्वकां धेनुं ब्राह्मणस्य निवेशने ॥ ७.५३.११ ॥
ତା'ପରେ କନଖଳକୁ ଯାଇ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ନିଜର ସେହି ଗାଈକୁ ଦେଖିଲେ; ତାହାର ବାଛୁରି ବଡ଼ ହୋଇଥିଲା ଓ ସେ ସୁସ୍ଥ ଥିଲା।
7.53.12
अथ तां नामधेयेन स्वकेनोवाच स द्विजः ।
आगच्छ शबलेत्येवं सा तु शुश्राव गौः स्वरम् ॥ ७.५३.१२ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଦ୍ୱିଜ ନିଜ ଦିଆଯାଇଥିବା ନାମରେ ସେହି ଗାଈକୁ ଡାକିଲେ: "ଆ ଶବଲେ!" — ଗାଈ ସେହି ସ୍ୱର ଶୁଣିଲା।
7.53.13
तस्य तं स्वरमाज्ञाय क्षुधार्तस्य द्विजस्य वै ।
अन्वगात्पृष्ठतः सा गौर्गच्छन्तं पावकोपमम् ॥ ७.५३.१३ ॥
କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡ଼ିତ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସ୍ୱର ଚିହ୍ନି, ଅଗ୍ନିପରି ଚାଲୁଥିବା ତାଙ୍କ ପଛେ ସେ ଗାଈ ଅନୁସରଣ କଲା।
7.53.14
यो ऽपि पालयते विप्रः सो ऽपि गामन्वगाद्द्रुतम् ।
गत्वा तमृषिमाचष्ट मम गौरिति सत्वरम् ॥ ७.५३.१४ ॥
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେହି ଗାଈକୁ ପାଳୁଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଗାଈର ପଛେ ଗଲେ; ସେହି ଋଷିଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ସେ ତୁରନ୍ତ କହିଲେ, "ଏ ଗାଈ ମୋର।"
7.53.15
स्पर्शिता राजसिंहेन मम दत्ता नृगेण ह ।
तयोर्ब्राह्मणयोर्वादो महानासीद्विपश्चितोः ॥ ७.५३.१५ ॥
"ଏହାକୁ ରାଜସିଂହ ନୃଗ ସ୍ପର୍ଶ କରି ମୋତେ ଦାନ କରିଛନ୍ତି"; ସେହି ଦୁଇ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ବିବାଦ ଉପୁଜିଲା।
7.53.16
विवदन्तौ ततो ऽन्योन्यं दातारमभिजग्मतुः ।
तौ राजभवनद्वारि न प्राप्तौ नृगशासनम् ॥ ७.५३.१६ ॥
ପରସ୍ପର ସହ ବିବାଦ କରି ସେ ଦୁହେଁ ତା'ପରେ ଦାତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; କିନ୍ତୁ ରାଜଭବନ ଦ୍ୱାରରେ ପହଞ୍ଚି ମଧ୍ୟ ନୃଗଙ୍କ ଆଦେଶ ସେମାନେ ପାଇଲେ ନାହିଁ।
7.53.17
अहोरात्राण्यनेकानि वसन्तौ क्रोधमीयतुः ।
ऊचतुश्च महात्मानौ तावुभौ द्विजसत्तमौ ॥
क्रुद्धौ परमसम्प्राप्तौ वाक्यं घोराभिसंहितम् ॥ ७.५३.१७ ॥
ଅନେକ ଦିନ-ରାତି ସେଠାରେ ରହି ସେ ଦୁହେଁ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ; ସେତେବେଳେ ସେହି ମହାତ୍ମା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ କୁପିତ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
7.53.18
अर्थिनां कार्यसिद्ध्यर्थं यस्मात्त्वं नैषि दर्शनम् ।
अदृश्यः सर्वभूतानां कृकलासो भविष्यसि ॥ ७.५३.१८ ॥
"ଯାଚକମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ତୁମେ ଦର୍ଶନ ଦେଉନ ଥିବାରୁ, ତୁମେ ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଗିରଗିଟି ହେବ।"
7.53.19
बहुवर्षसहस्राणि बहुवर्षशतानि च ।
श्वभ्रे ऽस्मिन् कृकलासो वै दीर्घकालं वसिष्यसि ॥ ७.५३.१९ ॥
ବହୁ ହଜାର ବର୍ଷ ଓ ବହୁ ଶହେ ବର୍ଷ, ଏହି ଗର୍ତ୍ତରେ ତୁମେ ଗିରଗିଟି ହୋଇ ଦୀର୍ଘକାଳ ବାସ କରିବ।
7.53.20
उत्पत्स्यते हि लोके ऽस्मिन्यदूनां कीर्तिवर्धनः ।
वासुदेव इति ख्यातो विष्णुः पुरुषविग्रहः ॥ ७.५३.२० ॥
ଏହି ଜଗତରେ ଯଦୁବଂଶର ଗୌରବ ବଢ଼ାଇବାକୁ ବାସୁଦେବ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ପୁରୁଷରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ଜନ୍ମ ନେବେ।
7.53.21
स ते मोक्षयिता राजंस्तस्माच्छापाद्भविष्यसि ।
कृता च तेन कालेन निष्कृतिस्ते भविष्यति ॥ ७.५३.२१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେ ତୁମକୁ ଏହି ଅଭିଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ; ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବ।
7.53.22
भारावतरणार्थं हि नरनारायणावुभौ ।
उत्पत्स्येते महावीर्यौ कलौ युग उपस्थिते ॥ ७.५३.२२ ॥
ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବାକୁ, କଲିଯୁଗ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ ନର ଓ ନାରାୟଣ ଉଭୟେ ଜନ୍ମ ନେବେ।
7.53.23
एवं तौ शापमुत्सृज्य ब्राह्मणौ विगतज्वरौ ।
तां गां हि दुर्बलां वृद्धां ददतुर्ब्राह्मणाय वै ॥ ७.५३.२३ ॥
ଏପରି ସେହି ଦୁଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଭିଶାପ ତ୍ୟାଗ କରି କ୍ରୋଧରହିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେହି ଦୁର୍ବଳା, ବୃଦ୍ଧା ଗାଈକୁ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।
7.53.24
एवं स राजा तं शापमुपभुङ्क्ते सुदारुणम् ॥ ७.५३.२४ ॥
ଏପରି ସେହି ରାଜା ସେହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଅଭିଶାପ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
7.53.25
कार्यार्थिनां विमर्दो हि राज्ञां दोषाय कल्पते ।
तच्छीघ्रं दर्शनं मह्यमभिवर्तन्तु कार्यिणः ॥ ७.५३.२५ ॥
କାର୍ଯାର୍ଥୀଙ୍କ ଭିଡ଼ ରାଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୋଷର କାରଣ ହୁଏ। ଅତଏବ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ଲୋକେ ଶୀଘ୍ର ମୋର ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ।
7.53.26
सुकृतस्य हि कार्यस्य फलं नापैति पार्थिवः ।
तस्माद्गच्छ प्रतीक्षस्व सौमित्रे कार्यवाञ्जनः ॥ ७.५३.२६ ॥
ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ରାଜା ହରାନ୍ତି ନାହିଁ। ଅତଏବ ହେ ସୌମିତ୍ରି, ଯାଅ, ଅପେକ୍ଷା କର; କାର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ଲୋକ ଆସିବେ।