વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.56.1
रामस्य भाषितं श्रुत्वा लक्ष्मणः परवीरहा ।
उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं राघवं दीप्ततेजसम् ॥ ७.५६.१ ॥
રામના વચન સાંભળીને શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર લક્ષ્મણે હાથ જોડીને દીપ્ત તેજવાળા રાઘવને આ વચન કહ્યું.
7.56.2
निक्षिप्तदेहौ काकुत्स्य कथं तौ द्विजपार्थिवौ ।
पुनर्देहेन संयोगं जग्मतुर्देवसम्मतौ ॥ ७.५६.२ ॥
હે કાકુત્સ્થ! દેહ ત્યજી દીધા પછી તે બંને — દ્વિજ અને રાજા, દેવોએ માન્ય કરેલા — ફરીથી દેહ સાથે કેવી રીતે જોડાયા?
7.56.3
लक्ष्मणेनैवमुक्तस्तु रामश्चेक्ष्वाकुनन्दनः ।
प्रत्युवाच महातेजा लक्ष्मणं पुरुषर्षभः ॥ ७.५६.३ ॥
લક્ષ્મણે આમ કહ્યું ત્યારે, ઇક્ષ્વાકુવંશના આનંદરૂપ, મહાતેજસ્વી, પુરુષશ્રેષ્ઠ રામે લક્ષ્મણને ઉત્તર આપ્યો.
7.56.4
तौ परस्परशापेन देहावुत्सृज्य धार्मिकौ ।
अभूतां नृपविप्रर्षी वायुभूतौ तपोधनौ ॥ ७.५६.४ ॥
પરસ્પરના શાપથી તે બંને ધાર્મિક જનો દેહ ત્યજીને, રાજા અને વિપ્રર્ષિ, તપોધન, વાયુરૂપ બની ગયા.
7.56.5
अशरीरः शरीरस्य कृते ऽन्यस्य महामुनिः ।
वसिष्ठः सुमहातेजा जगाम पितुरन्तिकम् ॥ ७.५६.५ ॥
દેહરહિત મહામુનિ વસિષ્ઠ, અતિ તેજસ્વી, બીજાના દેહ માટે પિતાની પાસે ગયા.
7.56.6
सो ऽभिवाद्य ततः पादौ देवदेवस्य धर्मवित् ।
पितामहमथोवाच वायुभूत इदं वचः ॥ ७.५६.६ ॥
ધર્મજ્ઞ તેમણે દેવદેવના ચરણોમાં વંદન કરીને, પછી વાયુરૂપ થઈને પિતામહને આ વચન કહ્યું.
7.56.7
भगवन्निमिशापेन विदेहत्वमुपागमम् ।
लोकनाथ महादेव अण्डजो ऽपि त्वमब्जजः ॥ ७.५६.७ ॥
હે ભગવાન, નિમિના શાપથી હું દેહરહિત થયો છું. હે લોકનાથ મહાદેવ, તમે અંડજ હોવા છતાં અબ્જજ છો.
7.56.8
सर्वेषां देहहीनानां महद्दुःखं भविष्यति ।
लुप्यन्ते सर्वकार्यणि हीनदेहस्य वै प्रभो ।
देहस्यान्यस्य सद्भावे प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ ७.५६.८ ॥
દેહહીન સૌને મોટું દુઃખ થશે. હે પ્રભો, દેહહીનનાં સર્વ કાર્યો લુપ્ત થાય છે. બીજા દેહના સદ્ભાવમાં કૃપા કરવી તમને યોગ્ય છે.
7.56.9
तमुवाच ततो ब्रह्मा स्वयम्भूरमितप्रभः ।
मित्रावरुणजं तेज प्रविश त्वं महायशः ॥ ७.५६.९ ॥
ત્યારે અમિતપ્રભ સ્વયંભૂ બ્રહ્માએ તેને કહ્યું: હે મહાયશસ્વી, મિત્ર-વરુણથી જન્મેલા તેજમાં તું પ્રવેશ કર.
7.56.10
अयोनिजस्त्वं भविता तत्रापि द्विजसत्तम ।
धर्मेण महता युक्तः पुनरेष्यसि मे वशम् ॥ ७.५६.१० ॥
હે દ્વિજોત્તમ, ત્યાં પણ તું અયોનિજ થઈશ. મહાન ધર્મથી યુક્ત થઈને તું ફરી મારા વશમાં આવીશ.
7.56.11
एवमुक्तस्तु देवेन चाभिवाद्य प्रदक्षिणम् ।
कृत्वा पितामहं तूर्णं प्रययौ वरुणालयम् ॥ ७.५६.११ ॥
દેવે આમ કહેતાં તેણે પિતામહને પ્રણામ કર્યા, પ્રદક્ષિણા કરી અને ત્વરાથી વરુણાલય તરફ ગયો.
7.56.12
तमेव कालं मित्रो ऽपि वरुणत्वमकारयत् ।
क्षीरोदेन सहोपेतः पूज्यमानः सुरोत्तमैः ॥ ७.५६.१२ ॥
તે જ સમયે મિત્રે પણ વરુણત્વ પ્રાપ્ત કર્યું. ક્ષીરસાગર સાથે, શ્રેષ્ઠ દેવોથી પૂજાતા તેણે વરુણપદ ધારણ કર્યું.
7.56.13
एतस्मिन्नेव काले तु उर्वशी परमाप्सराः ।
यदृच्छया तमुद्देशमाययौ सखिभिर्वृता ॥ ७.५६.१३ ॥
તે જ સમયે પરમ અપ્સરા ઉર્વશી પોતાની સખીઓથી ઘેરાયેલી સંયોગવશ તે સ્થાને આવી પહોંચી.
7.56.14
तां दृष्ट्वा रूपसम्पन्नां क्रीडन्तीं वरुणालये ।
आविशत्परमो हर्षो वरुणं चोर्वशीकृते ॥ ७.५६.१४ ॥
વરુણના નિવાસસ્થાનમાં રમતી તે રૂપવતીને જોઈને ઉર્વશીને કારણે વરુણના હૃદયમાં પરમ હર્ષ ઊભરાયો.
7.56.15
स तां पद्मपलाशाक्षीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ।
वरुणो वरयामास मैथुनायाप्सरोवराम् ॥ ७.५६.१५ ॥
વરુણે કમળની પાંખડી જેવી આંખોવાળી, પૂર્ણચંદ્ર સમાન મુખવાળી તે શ્રેષ્ઠ અપ્સરાને સંયોગ માટે માગણી કરી.
7.56.16
प्रत्युवाच ततः सा तु वरुणं प्राञ्जलिः स्थिता ।
मित्रेणाहं वृता साक्षात्पूर्वमेव सुरेश्वर ॥ ७.५६.१६ ॥
ત્યારે તે હાથ જોડીને ઊભી રહી વરુણને બોલી— "હે સુરેશ્વર, મને પહેલેથી જ મિત્રે સાક્ષાત્ વરી છે."
7.56.17
वरुणस्त्वब्रवीद्वाक्यं कन्दर्पशरपीडितः ।
इदं तेजः समुत्स्रक्ष्ये कुम्भे ऽस्मिन्देवनिर्मिते ॥ ७.५६.१७ ॥
ત્યારે કામદેવના બાણોથી પીડિત વરુણે આ વચન કહ્યું— "દેવોએ બનાવેલા આ કુંભમાં હું આ તેજ છોડીશ."
7.56.18
एवमुत्सृज्य सुश्रोणि त्वय्यहं वरवर्णिनि ।
कृतकामो भविष्यामि यदि नेच्छसि सङ्गमम् ॥ ७.५६.१८ ॥
"હે સુંદર કટિવાળી, હે શ્રેષ્ઠ વર્ણવાળી! આ રીતે તારામાં આને છોડીને, જો તું સંગમ ન ઇચ્છે તોપણ હું કૃતકામ થઈશ."
7.56.19
तस्य तल्लोकपालस्य वरुणस्य सुभाषितम् ।
उर्वशी परमप्रीता श्रुत्वा वाक्यमुवाच ह ॥ ७.५६.१९ ॥
લોકપાલ વરુણનું એ સુભાષિત સાંભળીને ઉર્વશી અત્યંત પ્રસન્ન થઈ અને બોલી.
7.56.20
काममेतद्भवत्वेवं हृदयं मे त्वयि स्थितम् ।
भावश्चाप्यधिकस्तुभ्यं देहो मित्रस्य तु प्रभो ॥ ७.५६.२० ॥
ઠીક છે, એમ જ થાઓ. મારું હૃદય તમારામાં જ સ્થિર છે, અને તમારા પ્રત્યે મારો સ્નેહ પણ અધિક છે; પરંતુ હે પ્રભુ, મારો દેહ તો મિત્રનો છે.
7.56.21
उर्वश्या एवमुक्तस्तु रेतस्तन्महदद्भुतम् ।
ज्वलदग्निशिखाप्रख्यं तस्मिन्कुम्भे ह्यपासृजत् ॥ ७.५६.२१ ॥
ઉર્વશીએ એમ કહેતાં તેણે જ્વલંત અગ્નિજ્વાળા સમાન એ મહાન અને અદ્ભુત વીર્ય તે કુંભમાં જ છોડ્યું.
7.56.22
उर्वशी त्वगमत्तत्र मित्रो वै यत्र देवता ।
तां तु मित्रः सुसङ्क्रम्य उर्वशीमिदमब्रवीत् ॥ ७.५६.२२ ॥
ઉર્વશી ત્યાં ગઈ જ્યાં દેવતા મિત્ર હતા. ત્યારે મિત્ર તેની પાસે જઈને ઉર્વશીને આમ બોલ્યા.
7.56.23
मया निमन्त्रिता पूर्वं कस्मात्त्वमवसर्जिता ।
पतिमन्यं वृतवती तस्मात्त्वं दुष्टचारिणी ॥ ७.५६.२३ ॥
મેં પહેલાં જ તને નિમંત્રી હતી; તો પછી તું કેમ વિદાય કરાઈ? તેં બીજો પતિ વર્યો છે, તેથી તું દુરાચારિણી છે.
7.56.24
अनेन दुष्कृतेन त्वं मत्क्रोधकलुषीकृता ।
मनुष्यलोकमास्थाय कञ्चित्कालं निवत्स्यसि ॥ ७.५६.२४ ॥
આ દુષ્કૃત્યથી, મારા ક્રોધથી કલુષિત થઈને, તું થોડા સમય માટે મનુષ્યલોકમાં નિવાસ કરીશ.
7.56.25
बुधस्य पुत्रो राजर्षिः काशीराजः पुरूरवाः ।
तमद्य गच्छ दुर्बुद्धे स ते भर्ता भविष्यति ॥ ७.५६.२५ ॥
બુધનો પુત્ર, રાજર્ષિ કાશીરાજ પુરૂરવા. હે દુર્બુદ્ધિ, હવે તેની પાસે જા; તે જ તારો પતિ થશે.
7.56.26
ततः सा शापदोषेण पुरूरवसमभ्यगात् ।
प्रतियाते पुरूरवं बुधस्यात्मजमौरसम् ॥ ७.५६.२६ ॥
ત્યારે શાપના દોષથી તે પુરૂરવા પાસે ગઈ; બુધનો ઔરસ પુત્ર પુરૂરવા પાછો ફર્યા પછી.
7.56.27
तस्य जज्ञे ततः श्रीमानायुः पुत्रो महाबलः ।
नहुषो यस्य पुत्रस्तु बभूवेन्द्रसमद्युतिः ॥ ७.५६.२७ ॥
તેમનાથી પછી શ્રીમાન, મહાબલી આયુ નામનો પુત્ર જન્મ્યો; જેનો પુત્ર ઇન્દ્ર સમાન તેજસ્વી નહુષ થયો.
7.56.28
वज्रमुत्सृज्य वृत्राय भ्रान्ते ऽथ त्रिदिवेश्वरे ।
शतं वर्षसहस्राणि येनेन्द्रत्वं प्रशासितम् ॥ ७.५६.२८ ॥
વૃત્ર સામે વજ્ર છોડીને ત્રિદિવેશ્વર ઇન્દ્ર ભ્રાંત થયા પછી, જેણે સો હજાર વર્ષ ઇન્દ્રપદ પર શાસન કર્યું.
7.56.29
सा तेन शापेन जगाम भूमिं तदोर्वशी चारुदती सुनेत्रा ।
बहूनि वर्षाण्यवसच्च सुभ्रूः शापक्षयादिन्द्रसदो ययौ च ॥ ७.५६.२९ ॥
તે શાપથી સુંદર દાંત અને સુંદર નેત્રવાળી ઉર્વશી ત્યારે પૃથ્વી પર ગઈ; સુંદર ભ્રમરવાળી તે ઘણાં વર્ષો ત્યાં રહી અને શાપ પૂરો થતાં ઇન્દ્રસભામાં ગઈ.