ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.56.1
रामस्य भाषितं श्रुत्वा लक्ष्मणः परवीरहा ।
उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं राघवं दीप्ततेजसम् ॥ ७.५६.१ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇਜੱਸਵੀ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
7.56.2
निक्षिप्तदेहौ काकुत्स्य कथं तौ द्विजपार्थिवौ ।
पुनर्देहेन संयोगं जग्मतुर्देवसम्मतौ ॥ ७.५६.२ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ! ਦੇਹਾਂ ਤਿਆਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ — ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਰਾਜਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਨੇ ਹੋਏ — ਮੁੜ ਦੇਹ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜੇ?
7.56.3
लक्ष्मणेनैवमुक्तस्तु रामश्चेक्ष्वाकुनन्दनः ।
प्रत्युवाच महातेजा लक्ष्मणं पुरुषर्षभः ॥ ७.५६.३ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਅਨੰਦ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
7.56.4
तौ परस्परशापेन देहावुत्सृज्य धार्मिकौ ।
अभूतां नृपविप्रर्षी वायुभूतौ तपोधनौ ॥ ७.५६.४ ॥
ਆਪਸੀ ਸਰਾਪ ਨਾਲ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਧਰਮੀ ਦੇਹਾਂ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ, ਤਪੋਧਨ, ਵਾਯੂ ਰੂਪ ਹੋ ਗਏ।
7.56.5
अशरीरः शरीरस्य कृते ऽन्यस्य महामुनिः ।
वसिष्ठः सुमहातेजा जगाम पितुरन्तिकम् ॥ ७.५६.५ ॥
ਦੇਹ ਰਹਿਤ ਮਹਾਮੁਨੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ, ਬਹੁਤ ਤੇਜਸਵੀ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਗਏ।
7.56.6
सो ऽभिवाद्य ततः पादौ देवदेवस्य धर्मवित् ।
पितामहमथोवाच वायुभूत इदं वचः ॥ ७.५६.६ ॥
ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਵਾਯੂ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
7.56.7
भगवन्निमिशापेन विदेहत्वमुपागमम् ।
लोकनाथ महादेव अण्डजो ऽपि त्वमब्जजः ॥ ७.५६.७ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਨਿਮੀ ਦੇ ਸਰਾਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੇਹਹੀਣ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਲੋਕਨਾਥ ਮਹਾਦੇਵ, ਤੁਸੀਂ ਅੰਡਜ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਹੋ।
7.56.8
सर्वेषां देहहीनानां महद्दुःखं भविष्यति ।
लुप्यन्ते सर्वकार्यणि हीनदेहस्य वै प्रभो ।
देहस्यान्यस्य सद्भावे प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ ७.५६.८ ॥
ਦੇਹਹੀਣਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਹਹੀਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਹ ਦੇ ਹੋਣ ਲਈ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯੋਗ ਹੈ।
7.56.9
तमुवाच ततो ब्रह्मा स्वयम्भूरमितप्रभः ।
मित्रावरुणजं तेज प्रविश त्वं महायशः ॥ ७.५६.९ ॥
ਤਦ ਅਮਿਤ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ ਸਵੈਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ, ਮਿੱਤਰ-ਵਰੁਣ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ।
7.56.10
अयोनिजस्त्वं भविता तत्रापि द्विजसत्तम ।
धर्मेण महता युक्तः पुनरेष्यसि मे वशम् ॥ ७.५६.१० ॥
ਹੇ ਦਵਿਜ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਤੂੰ ਅਯੋਨਿਜ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਮਹਾਨ ਧਰਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਆਵੇਂਗਾ।
7.56.11
एवमुक्तस्तु देवेन चाभिवाद्य प्रदक्षिणम् ।
कृत्वा पितामहं तूर्णं प्रययौ वरुणालयम् ॥ ७.५६.११ ॥
ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਸਨੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਵਰੁਣਾਲਯ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
7.56.12
तमेव कालं मित्रो ऽपि वरुणत्वमकारयत् ।
क्षीरोदेन सहोपेतः पूज्यमानः सुरोत्तमैः ॥ ७.५६.१२ ॥
ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਵੀ ਵਰੁਣਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਵਰੁਣ ਦਾ ਪਦ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।
7.56.13
एतस्मिन्नेव काले तु उर्वशी परमाप्सराः ।
यदृच्छया तमुद्देशमाययौ सखिभिर्वृता ॥ ७.५६.१३ ॥
ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਪਰਮ ਅਪਸਰਾ ਉਰਵਸ਼ੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਉਸ ਥਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚੀ।
7.56.14
तां दृष्ट्वा रूपसम्पन्नां क्रीडन्तीं वरुणालये ।
आविशत्परमो हर्षो वरुणं चोर्वशीकृते ॥ ७.५६.१४ ॥
ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀ ਉਸ ਰੂਪਵਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਰੁਣ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਹਰਸ਼ ਸਮਾ ਗਿਆ।
7.56.15
स तां पद्मपलाशाक्षीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ।
वरुणो वरयामास मैथुनायाप्सरोवराम् ॥ ७.५६.१५ ॥
ਵਰੁਣ ਨੇ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲੀ ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਸੰਯੋਗ ਲਈ ਮੰਗਿਆ।
7.56.16
प्रत्युवाच ततः सा तु वरुणं प्राञ्जलिः स्थिता ।
मित्रेणाहं वृता साक्षात्पूर्वमेव सुरेश्वर ॥ ७.५६.१६ ॥
ਤਦ ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਕੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਬੋਲੀ— "ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ, ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਸਾਖਿਆਤ ਵਰ ਲਿਆ ਹੈ।"
7.56.17
वरुणस्त्वब्रवीद्वाक्यं कन्दर्पशरपीडितः ।
इदं तेजः समुत्स्रक्ष्ये कुम्भे ऽस्मिन्देवनिर्मिते ॥ ७.५६.१७ ॥
ਤਦ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵਰੁਣ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ— "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਣਾਏ ਇਸ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਜ ਛੱਡਾਂਗਾ।"
7.56.18
एवमुत्सृज्य सुश्रोणि त्वय्यहं वरवर्णिनि ।
कृतकामो भविष्यामि यदि नेच्छसि सङ्गमम् ॥ ७.५६.१८ ॥
"ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰੰਗ ਵਾਲੀ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੇ ਤੂੰ ਸੰਯੋਗ ਨਾ ਚਾਹੇਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤਕਾਮ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ।"
7.56.19
तस्य तल्लोकपालस्य वरुणस्य सुभाषितम् ।
उर्वशी परमप्रीता श्रुत्वा वाक्यमुवाच ह ॥ ७.५६.१९ ॥
ਲੋਕਪਾਲ ਵਰੁਣ ਦੀ ਉਸ ਸੁਭਾਸ਼ਿਤ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਹ ਬੋਲੀ।
7.56.20
काममेतद्भवत्वेवं हृदयं मे त्वयि स्थितम् ।
भावश्चाप्यधिकस्तुभ्यं देहो मित्रस्य तु प्रभो ॥ ७.५६.२० ॥
ਠੀਕ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ; ਪਰ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਹੈ।
7.56.21
उर्वश्या एवमुक्तस्तु रेतस्तन्महदद्भुतम् ।
ज्वलदग्निशिखाप्रख्यं तस्मिन्कुम्भे ह्यपासृजत् ॥ ७.५६.२१ ॥
ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਇਹ ਆਖਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲਾਟ ਵਰਗਾ ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਵੀਰਜ ਉਸ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
7.56.22
उर्वशी त्वगमत्तत्र मित्रो वै यत्र देवता ।
तां तु मित्रः सुसङ्क्रम्य उर्वशीमिदमब्रवीत् ॥ ७.५६.२२ ॥
ਉਰਵਸ਼ੀ ਉੱਥੇ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਮਿੱਤਰ ਸਨ। ਫਿਰ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖਿਆ।
7.56.23
मया निमन्त्रिता पूर्वं कस्मात्त्वमवसर्जिता ।
पतिमन्यं वृतवती तस्मात्त्वं दुष्टचारिणी ॥ ७.५६.२३ ॥
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਵਿਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ? ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਤੀ ਨੂੰ ਚੁਣ ਲਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਦੁਰਾਚਾਰਨੀ ਹੈਂ।
7.56.24
अनेन दुष्कृतेन त्वं मत्क्रोधकलुषीकृता ।
मनुष्यलोकमास्थाय कञ्चित्कालं निवत्स्यसि ॥ ७.५६.२४ ॥
ਇਸ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੈਲੀ ਹੋਈ, ਤੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਨੁੱਖ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹੇਂਗੀ।
7.56.25
बुधस्य पुत्रो राजर्षिः काशीराजः पुरूरवाः ।
तमद्य गच्छ दुर्बुद्धे स ते भर्ता भविष्यति ॥ ७.५६.२५ ॥
ਬੁਧ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਕਾਸ਼ੀਰਾਜ ਪੁਰੂਰਵਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਰਬੁੱਧੀ, ਹੁਣ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ; ਉਹੀ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ।
7.56.26
ततः सा शापदोषेण पुरूरवसमभ्यगात् ।
प्रतियाते पुरूरवं बुधस्यात्मजमौरसम् ॥ ७.५६.२६ ॥
ਫਿਰ ਸਰਾਪ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪੁਰੂਰਵਾ ਕੋਲ ਗਈ; ਬੁਧ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂਰਵਾ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ।
7.56.27
तस्य जज्ञे ततः श्रीमानायुः पुत्रो महाबलः ।
नहुषो यस्य पुत्रस्तु बभूवेन्द्रसमद्युतिः ॥ ७.५६.२७ ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਫਿਰ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਮਹਾਬਲੀ ਆਯੂ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ; ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਨਹੁਸ਼ ਸੀ।
7.56.28
वज्रमुत्सृज्य वृत्राय भ्रान्ते ऽथ त्रिदिवेश्वरे ।
शतं वर्षसहस्राणि येनेन्द्रत्वं प्रशासितम् ॥ ७.५६.२८ ॥
ਵਜ੍ਰ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਵਿਰੁੱਧ ਛੱਡ ਕੇ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਇੰਦਰ ਭਰਮਿਤ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ, ਜਿਸਨੇ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਇੰਦਰਪਦ ਚਲਾਇਆ।
7.56.29
सा तेन शापेन जगाम भूमिं तदोर्वशी चारुदती सुनेत्रा ।
बहूनि वर्षाण्यवसच्च सुभ्रूः शापक्षयादिन्द्रसदो ययौ च ॥ ७.५६.२९ ॥
ਉਸ ਸਰਾਪ ਕਾਰਨ ਸੁੰਦਰ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਉਰਵਸ਼ੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗਈ; ਸੁੰਦਰ ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਬਹੁਤ ਵਰ੍ਹੇ ਉੱਥੇ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਸਰਾਪ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ।