বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 7.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.59.1
श्रुत्वा तूशनसं क्रुद्धं तदा ऽ ऽर्तो नहुषात्मजः ।
जरां परमिकां प्राप्य यदुं वचनमब्रवीत् ॥ ७.५९.१ ॥
উশনস (শুক্র) ক্রুদ্ধ হয়েছেন শুনে তখন দুঃখিত নহুষপুত্র (যযাতি) অতিশয় জরা প্রাপ্ত হয়ে যদুকে এই কথা বললেন।
7.59.2
यदो त्वमसि धर्मज्ञो मदर्थं प्रतिगृह्यताम् ।
जरां परमिकां पुत्र भोगै रंस्ये महायशः ॥ ७.५९.२ ॥
হে যদু, তুমি ধর্মজ্ঞ; আমার জন্য এই অতিশয় জরা গ্রহণ করো। হে পুত্র, হে মহাযশা, আমি ভোগে রমণ করব।
7.59.3
न तावत्कृतकृत्यो ऽस्मि विषयेषु नरर्षभ ।
अनुभूय तदा कामं ततः प्राप्स्याम्यहं जराम् ॥ ७.५९.३ ॥
হে নরশ্রেষ্ঠ, বিষয়ে আমি এখনও কৃতকৃত্য হইনি। তখন কামনা ভোগ করে তারপর আমি জরা লাভ করব।
7.59.4
यदुस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रत्युवाच नरर्षभम् ।
पुत्रस्ते दयितः पूरुः प्रतिगृह्णातु वै जराम् ॥ ७.५९.४ ॥
যদু সেই কথা শুনে সেই নরশ্রেষ্ঠকে উত্তর দিলেন: তোমার প্রিয় পুত্র পূরু এই জরা গ্রহণ করুক।
7.59.5
बहिष्कृतो ऽहमर्थेषु सन्निकर्षाच्च पार्थिव ।
प्रतिगृह्णातु वै राजन्
क सहाश्नाति भोजनम् ॥ ७.५९.५ ॥
হে রাজন, আমি তোমার ঐশ্বর্য ও সান্নিধ্য থেকে বহিষ্কৃত। হে রাজন, সে-ই এটি গ্রহণ করুক — তার সঙ্গে কে ভোজন করবে?
7.59.6
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजा पूरुमथाब्रवीत् ।
इयं जरा महाबाहो मदर्थं प्रतिगृह्यताम् ॥ ७.५९.६ ॥
তার সেই কথা শুনে রাজা তখন পূরুকে বললেন: হে মহাবাহু, এই জরা আমার জন্য গ্রহণ করো।
7.59.7
नाहुषेणैवमुक्तस्तु पूरुः प्राञ्जलिरब्रवीत् ।
धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि शासने ऽस्मि तव स्थितः ॥ ७.५९.७ ॥
নহুষপুত্র এমন বললে পূরু করজোড়ে বললেন, "আমি ধন্য, আমি অনুগৃহীত; আমি আপনার আদেশে স্থিত আছি।"
7.59.8
पूरोर्वचनमाज्ञाय नाहुषः परया मुदा ।
प्रहर्षमतुलं लेभे जरां सङ्क्रामयच्च ताम् ॥ ७.५९.८ ॥
পূরুর বাক্য বুঝে নহুষপুত্র পরম আনন্দে অতুল হর্ষ লাভ করলেন এবং সেই জরা তাঁর উপর সঞ্চারিত করলেন।
7.59.9
ततः स राजा तरुणः प्राप्य यज्ञान्सहस्रशः ।
बहुवर्षसहस्राणि पालयामास मेदिनीम् ॥ ७.५९.९ ॥
তারপর সেই তরুণ রাজা সহস্র সহস্র যজ্ঞ করে বহু সহস্র বৎসর পৃথিবী পালন করলেন।
7.59.10
अथ दीर्घस्य कालस्य राजा पूरुमथाब्रवीत् ।
आनयस्व जरां पुत्र न्यासं निर्यातयस्व मे ॥ ७.५९.१० ॥
দীর্ঘকাল পর রাজা পূরুকে বললেন, "বৎস, জরা ফিরিয়ে আনো; আমার গচ্ছিত ধন আমাকে ফিরিয়ে দাও।"
7.59.11
न्यासभूता मया पुत्र त्वयि सङ्क्रामिता जरा ।
तस्मात्प्रतिग्रहीष्यामि तां जरां मा व्यथां कृथाः ॥ ७.५९.११ ॥
হে বৎস, গচ্ছিত ধনরূপে আমার জরা তোমার মধ্যে সঞ্চারিত হয়েছিল। অতএব আমি সেই জরা ফিরিয়ে নেব; তুমি ব্যথিত হয়ো না।
7.59.12
प्रीतश्चास्मि महाबाहो शासनस्य प्रतिग्रहात् ।
त्वां चाहमभिषेक्ष्यामि प्रीतियुक्तो नराधिपम् ॥ ७.५९.१२ ॥
হে মহাবাহু, তোমার আদেশ গ্রহণ করায় আমি প্রীত হয়েছি। প্রীতিতে পূর্ণ হয়ে আমি তোমাকে নরাধিপ রূপে অভিষিক্ত করব।
7.59.13
एवमुक्त्वा सुतं पूरुं ययातिर्नहुषात्मजः ।
देवयानीसुतं क्रुद्धो राजा वाक्यमुवाच ह ॥ ७.५९.१३ ॥
এই কথা বলে নহুষের পুত্র রাজা যযাতি ক্রুদ্ধ হয়ে দেবযানীর পুত্রকে এই কথাগুলি বললেন।
7.59.14
राक्षसस्त्वं मया जातः पुत्ररूपो दुरासदः ।
प्रतिहंसि ममाज्ञां यत् प्रजार्थे विफलो भव ॥ ७.५९.१४ ॥
তুমি আমার থেকে পুত্ররূপে জন্মানো রাক্ষস; কাছে যাওয়া কঠিন। যেহেতু তুমি আমার আজ্ঞা লঙ্ঘন করছ, তাই সন্তানের জন্য নিষ্ফল হও।
7.59.15
पितरं गुरुभूतं मां यस्मात्त्वमवमन्यसे ।
राक्षसान्यातुधानांस्त्वं जनयिष्यसि दारुणान् ॥ ७.५९.१५ ॥
যেহেতু তুমি পিতা ও গুরুস্থানীয় আমাকে অবমাননা করছ, তাই তুমি ভয়ংকর রাক্ষস ও যাতুধানদের জন্ম দেবে।
7.59.16
न तु सोमकुलोत्पन्ने वंशे स्थास्यति दुर्मतेः ।
वंशो ऽपि भवतस्तुल्यो दुर्विनीतो भविष्यति ॥ ७.५९.१६ ॥
কিন্তু সেই দুর্বুদ্ধির বংশ সোমকুলে জন্মা এই বংশে টিকবে না; তার বংশও তোমারই মতো উদ্ধত হবে।
7.59.17
तमेवमुक्त्वा राजर्षिः पूरुं राज्यविवर्धनम् ।
अभिषेकेण सम्पूज्य आश्रमं प्रविवेश ह ॥ ७.५९.१७ ॥
সেই রাজর্ষি এইভাবে বলে, রাজ্যবর্ধক পুরুকে অভিষেকের দ্বারা সম্মানিত করে আশ্রমে প্রবেশ করলেন।
7.59.18
ततः कालेन महता दिष्टान्तमुपजग्मिवान् ।
त्रिदिवं सङ्गतो राजा ययातिर्नहुषात्मजः ॥ ७.५९.१८ ॥
তারপর দীর্ঘ কাল পরে, নিয়তি নির্ধারিত অন্তে পৌঁছে, নহুষের পুত্র রাজা যযাতি স্বর্গে মিলিত হলেন।
7.59.19
पूरुश्चकार तद्राज्यं धर्मेण महता वृतः ।
प्रतिष्ठाने पुरवरे काशिराज्ये महायशाः ॥ ७.५९.१९ ॥
মহাধর্মে যুক্ত মহাযশস্বী পূরু সেই রাজ্য শাসন করলেন; শ্রেষ্ঠ নগরী প্রতিষ্ঠানে, কাশীরাজ্যে।
7.59.20
यदुस्तु जनयामास यातुधानान्सहस्रशः ।
पुरे क्रौञ्चवने दुर्गे राजवंशबहिष्कृतः ॥ ७.५९.२० ॥
যদু রাজবংশ থেকে বহিষ্কৃত সহস্র সহস্র যাতুধানকে ক্রৌঞ্চবনের দুর্গনগরে জন্ম দিলেন।
7.59.21
एष तूशनसा मुक्तः शापोत्सर्गो ययातिना ।
धारितः क्षत्रधर्मेण यन्निमिश्च न चक्षमे ॥ ७.५९.२१ ॥
উশনা যে শাপ মুক্ত করেছিলেন, ক্ষত্রধর্মের কারণে যযাতি তা ধারণ করলেন; নিমি তা সহ্য করতে পারলেন না।
7.59.22
एतत्ते सर्वमाख्यातं दर्शनं सर्वकारिणाम् ।
अनुवर्तामहे सौम्य दोषो न स्याद्यथा नृगे ॥ ७.५९.२२ ॥
হে সৌম্য, সর্বকর্মীদের দর্শন সম্পর্কে এসব তোমাকে বললাম; নৃগের মতো দোষ না হয় সেজন্য আমরা অনুসরণ করি।
7.59.23
अरुणकिरणरक्ता दिग्बभौ चैव पूर्वा कुसुमरसविमुक्तं वस्त्रमाकुण्ठितेव ॥ ७.५९.२३ ॥
অরুণের কিরণে রঞ্জিত পূর্বদিক যেন ফুলের রসে ভিজে ছেড়ে দেওয়া বস্ত্রের মতো উজ্জ্বল হল।