वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.59.1
श्रुत्वा तूशनसं क्रुद्धं तदा ऽ ऽर्तो नहुषात्मजः ।
जरां परमिकां प्राप्य यदुं वचनमब्रवीत् ॥ ७.५९.१ ॥
उशनस (शुक्र) क्रुद्ध झाले हे ऐकून तेव्हा दुःखी झालेला नहुषपुत्र (ययाति) अत्यधिक जरा प्राप्त होऊन यदूला हे वचन म्हणाला.
7.59.2
यदो त्वमसि धर्मज्ञो मदर्थं प्रतिगृह्यताम् ।
जरां परमिकां पुत्र भोगै रंस्ये महायशः ॥ ७.५९.२ ॥
हे यदू, तू धर्मज्ञ आहेस; माझ्यासाठी ही अत्यधिक जरा स्वीकार. हे पुत्रा, हे महायशस्वी, मी भोगांनी रमेन.
7.59.3
न तावत्कृतकृत्यो ऽस्मि विषयेषु नरर्षभ ।
अनुभूय तदा कामं ततः प्राप्स्याम्यहं जराम् ॥ ७.५९.३ ॥
हे नरश्रेष्ठा, विषयांमध्ये मी अजून कृतकृत्य झालो नाही. तेव्हा कामाचा अनुभव घेऊन नंतर मी जरा प्राप्त करीन.
7.59.4
यदुस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रत्युवाच नरर्षभम् ।
पुत्रस्ते दयितः पूरुः प्रतिगृह्णातु वै जराम् ॥ ७.५९.४ ॥
यदूने ते वचन ऐकून त्या नरश्रेष्ठाला उत्तर दिले: तुझा प्रिय पुत्र पूरू ही जरा स्वीकारो.
7.59.5
बहिष्कृतो ऽहमर्थेषु सन्निकर्षाच्च पार्थिव ।
प्रतिगृह्णातु वै राजन्
क सहाश्नाति भोजनम् ॥ ७.५९.५ ॥
हे राजा, मी तुझ्या संपत्ती आणि सान्निध्यातून बहिष्कृत आहे. हे राजा, तोच हे स्वीकारो — त्याच्याबरोबर कोण भोजन करील?
7.59.6
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजा पूरुमथाब्रवीत् ।
इयं जरा महाबाहो मदर्थं प्रतिगृह्यताम् ॥ ७.५९.६ ॥
त्याचे ते वचन ऐकून राजाने पूरूला सांगितले: हे महाबाहू, ही जरा माझ्यासाठी स्वीकार.
7.59.7
नाहुषेणैवमुक्तस्तु पूरुः प्राञ्जलिरब्रवीत् ।
धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि शासने ऽस्मि तव स्थितः ॥ ७.५९.७ ॥
नहुषपुत्राने असे सांगितल्यावर पूरु हात जोडून म्हणाला, "मी धन्य आहे, मजवर कृपा झाली; मी आपल्या आज्ञेत आहे."
7.59.8
पूरोर्वचनमाज्ञाय नाहुषः परया मुदा ।
प्रहर्षमतुलं लेभे जरां सङ्क्रामयच्च ताम् ॥ ७.५९.८ ॥
पूरूचे बोल जाणून नहुषपुत्राला अत्यंत आनंद झाला, अतुलनीय हर्ष प्राप्त झाला आणि ती जरा त्याच्याकडे संक्रमित केली.
7.59.9
ततः स राजा तरुणः प्राप्य यज्ञान्सहस्रशः ।
बहुवर्षसहस्राणि पालयामास मेदिनीम् ॥ ७.५९.९ ॥
मग तो तरुण राजा हजारो यज्ञ करून अनेक हजार वर्षे पृथ्वीचे पालन करीत राहिला.
7.59.10
अथ दीर्घस्य कालस्य राजा पूरुमथाब्रवीत् ।
आनयस्व जरां पुत्र न्यासं निर्यातयस्व मे ॥ ७.५९.१० ॥
बराच काळ लोटल्यावर राजा पूरूला म्हणाला, "पुत्रा, जरा परत आण; माझी ठेव मला परत दे."
7.59.11
न्यासभूता मया पुत्र त्वयि सङ्क्रामिता जरा ।
तस्मात्प्रतिग्रहीष्यामि तां जरां मा व्यथां कृथाः ॥ ७.५९.११ ॥
पुत्रा, ठेवी म्हणून माझी जरा तुझ्याकडे संक्रमित झाली होती. म्हणून ती जरा मी परत घेईन; तू दुःख करू नकोस.
7.59.12
प्रीतश्चास्मि महाबाहो शासनस्य प्रतिग्रहात् ।
त्वां चाहमभिषेक्ष्यामि प्रीतियुक्तो नराधिपम् ॥ ७.५९.१२ ॥
हे महाबाहो, तुझी आज्ञा स्वीकारल्यामुळे मी प्रसन्न झालो आहे. प्रेमाने भरून मी तुला नरांचा अधिपती म्हणून अभिषिक्त करीन.
7.59.13
एवमुक्त्वा सुतं पूरुं ययातिर्नहुषात्मजः ।
देवयानीसुतं क्रुद्धो राजा वाक्यमुवाच ह ॥ ७.५९.१३ ॥
असे बोलून नहुषाचा पुत्र राजा ययाती क्रुद्ध होऊन देवयानीच्या पुत्राला म्हणाला.
7.59.14
राक्षसस्त्वं मया जातः पुत्ररूपो दुरासदः ।
प्रतिहंसि ममाज्ञां यत् प्रजार्थे विफलो भव ॥ ७.५९.१४ ॥
तू माझ्यापासून पुत्ररूपाने जन्मलेला राक्षस आहेस; जवळ जाण्यास कठीण. माझ्या आज्ञेचा तू अवमान करतोस, म्हणून संततीसाठी निष्फळ हो.
7.59.15
पितरं गुरुभूतं मां यस्मात्त्वमवमन्यसे ।
राक्षसान्यातुधानांस्त्वं जनयिष्यसि दारुणान् ॥ ७.५९.१५ ॥
तू पिता आणि गुरू अशा मला अवमानतोस, म्हणून तू भयंकर राक्षस आणि यातुधानांना जन्म देशील.
7.59.16
न तु सोमकुलोत्पन्ने वंशे स्थास्यति दुर्मतेः ।
वंशो ऽपि भवतस्तुल्यो दुर्विनीतो भविष्यति ॥ ७.५९.१६ ॥
परंतु त्या दुर्बुद्धीचा वंश सोमकुलात जन्मलेल्या या वंशात टिकणार नाही; त्याचा वंशही तुझ्यासारखाच उद्धट होईल.
7.59.17
तमेवमुक्त्वा राजर्षिः पूरुं राज्यविवर्धनम् ।
अभिषेकेण सम्पूज्य आश्रमं प्रविवेश ह ॥ ७.५९.१७ ॥
त्या राजर्षीने असे बोलून, राज्यवृद्धी करणाऱ्या पूरूचा अभिषेकाने सन्मान करून आश्रमात प्रवेश केला.
7.59.18
ततः कालेन महता दिष्टान्तमुपजग्मिवान् ।
त्रिदिवं सङ्गतो राजा ययातिर्नहुषात्मजः ॥ ७.५९.१८ ॥
नंतर बऱ्याच काळाने, दैवाने ठरवलेल्या अंताला पोहोचून, नहुषाचा पुत्र राजा ययाती स्वर्गाशी संलग्न झाला.
7.59.19
पूरुश्चकार तद्राज्यं धर्मेण महता वृतः ।
प्रतिष्ठाने पुरवरे काशिराज्ये महायशाः ॥ ७.५९.१९ ॥
महाधर्माने युक्त असलेल्या महायशस्वी पूरूने ते राज्य चालवले; श्रेष्ठ नगरी प्रतिष्ठानात, काशी राज्यात.
7.59.20
यदुस्तु जनयामास यातुधानान्सहस्रशः ।
पुरे क्रौञ्चवने दुर्गे राजवंशबहिष्कृतः ॥ ७.५९.२० ॥
यदूने मात्र राजवंशातून बहिष्कृत झालेले हजारो यातुधान क्रौञ्चवनातील दुर्ग नगरात निर्माण केले.
7.59.21
एष तूशनसा मुक्तः शापोत्सर्गो ययातिना ।
धारितः क्षत्रधर्मेण यन्निमिश्च न चक्षमे ॥ ७.५९.२१ ॥
उशनसांनी सोडलेला हा शाप क्षत्रधर्मामुळे ययातीने धारण केला; निमीला ते सहन झाले नाही.
7.59.22
एतत्ते सर्वमाख्यातं दर्शनं सर्वकारिणाम् ।
अनुवर्तामहे सौम्य दोषो न स्याद्यथा नृगे ॥ ७.५९.२२ ॥
हे सौम्य, सर्वकर्मींचे दर्शन म्हणजे हे सर्व मी तुला सांगितले; नृगाप्रमाणे दोष होऊ नये म्हणून आपण अनुसरू.
7.59.23
अरुणकिरणरक्ता दिग्बभौ चैव पूर्वा कुसुमरसविमुक्तं वस्त्रमाकुण्ठितेव ॥ ७.५९.२३ ॥
अरुणाच्या किरणांनी लाल झालेली पूर्व दिशा फुलांच्या रसाने सोडलेल्या वस्त्रासारखी चमकली.