ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 7.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.63.1
एवमुक्तस्तु रामेण परां व्रीडामुपागमत् ।
शत्रुघ्नो वीर्यसम्पन्नो मन्दं मन्दमुवाच ह ॥ ७.६३.१ ॥
ରାମଙ୍କ ଏପରି କହିବାରୁ ବୀର୍ଯ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ ଏବଂ ଧୀରେ ଧୀରେ କହିଲେ ।
7.63.2
अधर्मं विद्म काकुत्स्थ ह्यस्मिन्नर्थे नरेश्वर ।
कथं तिष्ठत्सु ज्येष्ठेषु कनीयानभिषिच्यते ॥ ७.६३.२ ॥
ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ହେ ନରେଶ୍ୱର, ଏ ବିଷୟରେ ଆମେ ଏହାକୁ ଅଧର୍ମ ବୋଲି ଜାଣୁ। ଜ୍ୟେଷ୍ଠମାନେ ଥାଉଁଥାଉଁ କନିଷ୍ଠର ଅଭିଷେକ କେମିତି ହେବ?
7.63.3
अवश्यं करणीयं च शासनं पुरुषर्षभ ।
तव चैव महाभाग शासनं दुरतिक्रमम् ॥ ७.६३.३ ॥
ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ, ତୁମ ଆଦେଶ ଅବଶ୍ୟ ପାଳନୀୟ। ହେ ମହାଭାଗ, ତୁମ ଆଦେଶ ଲଙ୍ଘନ କରିବା କଠିନ।
7.63.4
त्वत्तो मया श्रुतं वीर श्रुतिभ्यश्च मया श्रुतम् ।
नोत्तरं हि मया वाच्यं मध्यमे प्रतिजानति ॥ ७.६३.४ ॥
ହେ ବୀର, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଏବଂ ଶ୍ରୁତିରୁ ଶୁଣିଛି। ମଧ୍ୟମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲାବେଳେ ମୋର ଉତ୍ତର ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
7.63.5
व्याहृतं दुर्वचो घोरं हन्तास्मि लवणं मृधे ।
तस्यैवं मे दुरुक्तस्य दुर्गतिः पुरुषर्षभ ॥ ७.६३.५ ॥
ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ବାକ୍ୟ କହିଛି। ଅରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଲବଣକୁ ବଧ କରିବି। ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ, ମୋର ଏହି ଦୁର୍ବାକ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ମୋର ଦୁର୍ଗତି ହେବ।
7.63.6
उत्तरं नहि वक्तव्यं ज्येष्ठेनाभिहिते पुनः ।
अधर्मसहितं चैव परलोकविवर्जितम् ॥ ७.६३.६ ॥
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କହିବା ପରେ ପୁଣି ଉତ୍ତର ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତାହା ଅଧର୍ମଯୁକ୍ତ ଏବଂ ପରଲୋକ ବିହୀନ।
7.63.7
सो ऽहं द्वितीयं काकुत्स्थ न वक्ष्यामि तवोत्तरम् ।
मा द्वितीयेन दण्डो वै निपतेन्मयि मानद ॥ ७.६३.७ ॥
ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ମୁଁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ଆପଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେବି ନାହିଁ। ହେ ମାନଦ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦଣ୍ଡ ମୋ ଉପରେ ନ ପଡ଼ୁ।
7.63.8
कामकारो ह्यहं राजंस्तवास्मि पुरुषर्षभ ।
अधर्मं जहि काकुत्स्थ मत्कृते रघुनन्दन ॥ ७.६३.८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାଧୀନ; ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ। ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ମୋ ପାଇଁ ଅଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ।
7.63.9
एवमुक्ते तु शूरेण शत्रुघ्नेन महात्मना ।
उवाच रामः संहृष्टो भरतं लक्ष्मणं तथा ॥ ७.६३.९ ॥
ଶୂର ଓ ମହାତ୍ମା ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଏପରି କହିଲା ପରେ, ହର୍ଷିତ ରାମ ଭରତ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
7.63.10
सम्भारानभिषेकस्य आनयध्वं समाहिताः ।
अद्यैव पुरुषव्याघ्रमभिषेक्ष्यामि राघवम् ॥ ७.६३.१० ॥
ଅଭିଷେକର ସାମଗ୍ରୀ ସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ ଆଣ। ଆଜି ହିଁ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଘବଙ୍କର ଅଭିଷେକ କରିବି।
7.63.11
पुरोहितं च काकुत्स्थं नैगमानृत्विजस्तथा ।
मन्त्रिणश्चैव तान्सर्वानानयध्वं ममाज्ञया ॥ ७.६३.११ ॥
ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ପୁରୋହିତ, ନାଗରିକ, ଋତ୍ବିଜ୍ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଣ।
7.63.12
राज्ञः शासनमाज्ञाय तथा ऽकुर्वन्महारथाः ।
अभिषेकसमारम्भं पुरस्कृत्य पुरोधसम् ।
प्रविष्टा राजभवनं राजानो ब्राह्मणास्तथा ॥ ७.६३.१२ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ବୁଝି ମହାରଥୀମାନେ ସେହିପରି କଲେ। ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଅଭିଷେକ ଆରମ୍ଭ କରି, ରାଜାମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାଜଭବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
7.63.13
तथो ऽभिषेको ववृधे शत्रुघ्नस्य महात्मनः ।
सम्प्रहर्षकरः श्रीमान्राघवस्य पुरस्य च ॥ ७.६३.१३ ॥
ଏହିପରି ମହାତ୍ମା ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ଅଭିଷେକ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ତାହା ରାଘବ ଓ ନଗର ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଥିଲା।
7.63.14
अभिषिक्तस्तु शत्रुघ्नो बभौ चादित्यसन्निभः ।
अभिषिक्तः पुरा स्कन्दः सेन्द्रैरिव मरुद्गणैः ॥ ७.६३.१४ ॥
ଅଭିଷିକ୍ତ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ ହେଲେ; ଯେପରି ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମରୁଦ୍ଗଣଙ୍କ ସହ ଅଭିଷିକ୍ତ ସ୍କନ୍ଦ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲେ।
7.63.15
अभिषिक्ते तु शत्रुघ्ने रामेणाक्लिष्टकर्मणा ।
पौराः प्रमुदिताश्चासन्ब्राह्मणाश्च बहुश्रुताः ॥ ७.६३.१५ ॥
ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମା ରାମ ଯେତେବେଳେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ, ସେତେବେଳେ ନଗରବାସୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ବହୁଶ୍ରୁତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ।
7.63.16
कौसल्या च सुमित्रा च मङ्गलं केकयी तथा ।
चक्रुस्ता राजभवने याश्चान्या राजयोषितः ॥ ७.६३.१६ ॥
କୌଶଲ୍ୟା, ସୁମିତ୍ରା, କୈକେୟୀ ଏବଂ ରାଜଭବନର ଅନ୍ୟ ରାଜସ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାଜଭବନରେ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
7.63.17
ऋषयश्च महात्मानो यमुनातीरवासिनः ।
हतं लवणमाशंसुः शत्रुघ्नस्याभिषेचनात् ॥ ७.६३.१७ ॥
ଯମୁନା ତୀରରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ଅଭିଷେକରୁ ଲବଣର ବଧ ହେବ ବୋଲି ଆଶା ପ୍ରକାଶ କଲେ।
7.63.18
ततो ऽभिषिक्तं शत्रुघ्नमङ्कमारोप्य राघवः ।
उवाच मधुरां वाणीं तेजस्तस्याभिपूरयन् ॥ ७.६३.१८ ॥
ତା'ପରେ ରାଘବ ଅଭିଷିକ୍ତ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ କୋଳରେ ବସାଇ, ତାଙ୍କ ତେଜ ବଢ଼ାଇ ମଧୁର ବାଣୀରେ କହିଲେ।
7.63.19
अयं शरस्त्वमोघस्ते दिव्यः परपुरञ्जयः ।
अनेन लवणं सौम्य हन्ता ऽसि रघुनन्दन ॥ ७.६३.१९ ॥
ଏହି ବାଣ ତୁମ ପାଇଁ ଅମୋଘ ଓ ଦିବ୍ୟ, ଶତ୍ରୁ-ନଗର ଜିତିବା ବାଣ। ହେ ସୌମ୍ୟ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ଏହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଲବଣକୁ ବଧ କରିବ।
7.63.20
सृष्टः शरो ऽयं काकुत्स्थ यदा शेते महार्णवे ॥ ७.६३.२० ॥
ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ଏହି ବାଣ ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଏହା ମହାସାଗରରେ ଶୟନ କରୁଥିଲା।
7.63.21
स्वयम्भूरजितो देवो यन्नापश्यन्सुरासुराः ।
अदृश्यः सर्वभूतानां तेनायं तु शरोत्तमः ॥ ७.६३.२१ ॥
ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ, ଅଜିତ ଦେବତା ଯାହାକୁ ଦେଖିନଥିଲେ, ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ ଅଦୃଶ୍ୟ, ତେଣୁ ଏହା ଉତ୍ତମ ବାଣ।
7.63.22
सृष्टः क्रोधाभिभूतेन विनाशार्थं दुरात्मनोः ।
मधुकैटभयोर्वीर विघाते वर्तमानयोः ।
स्रष्टुकामेन लोकांस्त्रींस्तौ चानेन हतौ युधि ॥ ७.६३.२२ ॥
କ୍ରୋଧରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ, ସେହି ଦୁରାତ୍ମା ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ, ହେ ବୀର, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲାଗିଥିବାବେଳେ, ତ୍ରିଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଜଣେ ଏହା ଛାଡ଼ିଥିଲେ; ଏହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହେଲେ।
7.63.23
तौ हत्वा जनभोगार्थं कैटभं तु मधुं तथा ।
अनेन शरमुख्येन ततो लोकांश्चकार सः ॥ ७.६३.२३ ॥
ସେହି ଦୁହେଁ, ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଜୀବଙ୍କ ଉପଭୋଗ ପାଇଁ, ଏହି ମୁଖ୍ୟ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ପରେ ଲୋକସମୂହ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
7.63.24
नायं मया शरः पूर्वं रावणस्य वधार्थिना ।
मुक्तः शत्रुघ्न भूतानां महांस्त्रासो भवेदिति ॥ ७.६३.२४ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ପୂର୍ବରୁ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଏହି ବାଣ ଛାଡ଼ି ନ ଥିଲି; ଯେପରି ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହା ଭୟ ନ ହେବ।
7.63.25
यच्च तस्य महच्छूलं त्र्यम्बकेण महात्मना ।
दत्तं शत्रुविनाशाय मधोरायुधमुत्तमम् ॥ ७.६३.२५ ॥
ମହାତ୍ମା ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ (ଶିବ) ଶତ୍ରୁବିନାଶ ପାଇଁ ଦେଇଥିବା ମଧୁର ସେହି ମହାନ ଶୂଳ ଉତ୍ତମ ଆୟୁଧ ଥିଲା।
7.63.26
स तं निक्षिप्य भवने पूज्यमान पुनः पुनः ।
दिशः सर्वाः समासाद्य प्राप्नोत्याहारमुत्तमम् ॥ ७.६३.२६ ॥
ସେ ତାକୁ ଘରେ ରଖି ବାରମ୍ବାର ପୂଜିତ ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଯାଇ ଉତ୍ତମ ଆହାର ପାଉଥିଲା।
7.63.27
यदा तु युद्धमाकाङ्क्षन् कश्चिदेनं समाह्वयेत् ।
तदा शूलं गहीत्वा तं भस्म रक्षः करोति हि ॥ ७.६३.२७ ॥
କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ କେହି ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛାରେ ତାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ, ସେତେବେଳେ ସେ ରାକ୍ଷସ ଶୂଳ ଧରି ତାକୁ ଭସ୍ମ କରିଦିଏ।
7.63.28
स त्वं पुरुषशार्दूल तमायुधविनाकृतम् ।
अप्रविष्टं पुरं पूर्वं द्वारि तिष्ठ धृतायुधः ॥ ७.६३.२८ ॥
ହେ ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଳ, ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ଓ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ ନ କରିଥିବା ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତୁମେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଦ୍ୱାରରେ ଠିଆ ହୁଅ।
7.63.29
अप्रविष्टं च भवनं युद्धाय पुरुषर्षभ ।
आह्वयेथा महाबाहो ततो हन्तासि राक्षसम् ॥ ७.६३.२९ ॥
ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିନାହିଁ, ତାକୁ ତୁମେ ଆହ୍ୱାନ କର; ହେ ମହାବାହୁ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ସେହି ରାକ୍ଷସକୁ ବଧ କରିବ।
7.63.30
अन्यथा क्रियमाणे तु अवध्यः स भविष्यति ।
यदि त्वेवं कृते वीर विनाशमुपयास्यति ॥ ७.६३.३० ॥
ନଚେତ୍ ସେ ଅବଧ୍ୟ ହୋଇଯିବ; କିନ୍ତୁ ହେ ବୀର, ଯଦି ଏପରି କରାଯାଏ, ତେବେ ସେ ବିନାଶ ପାଇବ।
7.63.31
एतत्ते सर्वमाख्यातं शूलस्य च विपर्ययः ।
श्रीमतः शितिकण्ठस्य कृत्यं हि दुरतिक्रमम् ॥ ७.६३.३१ ॥
ଏ ସବୁ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି — ଶୂଳର ଫଳ ଓଲଟିଯିବା; ଶ୍ରୀମାନ ନୀଳକଣ୍ଠ (ଶିବ)ଙ୍କ କୃତ କର୍ମ ପ୍ରକୃତରେ ଅତିକ୍ରମଣୀୟ ନୁହେଁ।