వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 7.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.63.1
एवमुक्तस्तु रामेण परां व्रीडामुपागमत् ।
शत्रुघ्नो वीर्यसम्पन्नो मन्दं मन्दमुवाच ह ॥ ७.६३.१ ॥
రాముడు ఈ విధంగా పలికినప్పుడు, వీర్యసంపన్నుడైన శత్రుఘ్నుడు మిక్కిలి సిగ్గుపడి మెల్లగా మాట్లాడాడు.
7.63.2
अधर्मं विद्म काकुत्स्थ ह्यस्मिन्नर्थे नरेश्वर ।
कथं तिष्ठत्सु ज्येष्ठेषु कनीयानभिषिच्यते ॥ ७.६३.२ ॥
ఓ కాకుత్స్థా, ఓ నరేశ్వరా, ఈ విషయంలో అధర్మమని మేము తెలుసుకున్నాం. జ్యేష్ఠులు ఉండగా కనిష్ఠుడు ఎలా అభిషేకించబడతాడు?
7.63.3
अवश्यं करणीयं च शासनं पुरुषर्षभ ।
तव चैव महाभाग शासनं दुरतिक्रमम् ॥ ७.६३.३ ॥
ఓ పురుషర్షభా, నీ ఆజ్ఞను తప్పక పాటించాలి. ఓ మహాభాగా, నీ ఆజ్ఞను అతిక్రమించడం కష్టం.
7.63.4
त्वत्तो मया श्रुतं वीर श्रुतिभ्यश्च मया श्रुतम् ।
नोत्तरं हि मया वाच्यं मध्यमे प्रतिजानति ॥ ७.६३.४ ॥
ఓ వీరా, నేను నీ నుండీ శ్రుతుల నుండీ విన్నాను. మధ్యముడు ప్రతిజ్ఞ చేసినప్పుడు నేను ఉత్తరం చెప్పరాదు.
7.63.5
व्याहृतं दुर्वचो घोरं हन्तास्मि लवणं मृधे ।
तस्यैवं मे दुरुक्तस्य दुर्गतिः पुरुषर्षभ ॥ ७.६३.५ ॥
నేను భయంకరమైన దుర్వచనాలు పలికాను. అయ్యో, యుద్ధంలో లవణుడిని చంపుతాను. ఓ పురుషర్షభా, ఇలా నా దుర్వచనాల వల్ల నాకు దుర్గతి కలుగుతుంది.
7.63.6
उत्तरं नहि वक्तव्यं ज्येष्ठेनाभिहिते पुनः ।
अधर्मसहितं चैव परलोकविवर्जितम् ॥ ७.६३.६ ॥
జ్యేష్ఠుడు ఒకసారి చెప్పిన తర్వాత మళ్లీ ఉత్తరం చెప్పరాదు; అది అధర్మంతో కూడినది, పరలోకానికి దూరమైనది.
7.63.7
सो ऽहं द्वितीयं काकुत्स्थ न वक्ष्यामि तवोत्तरम् ।
मा द्वितीयेन दण्डो वै निपतेन्मयि मानद ॥ ७.६३.७ ॥
ఓ కాకుత్స్థా, నేను మళ్లీ మీకు ప్రత్యుత్తరం చెప్పను. ఓ మానదా, రెండవ దండన నాపై పడకుండు గాక.
7.63.8
कामकारो ह्यहं राजंस्तवास्मि पुरुषर्षभ ।
अधर्मं जहि काकुत्स्थ मत्कृते रघुनन्दन ॥ ७.६३.८ ॥
ఓ రాజా, నేను మీ ఆజ్ఞాధీనుడను; ఓ పురుషోత్తమా. ఓ కాకుత్స్థా, ఓ రఘునందనా, నా కారణంగా అధర్మాన్ని విడిచిపెట్టండి.
7.63.9
एवमुक्ते तु शूरेण शत्रुघ्नेन महात्मना ।
उवाच रामः संहृष्टो भरतं लक्ष्मणं तथा ॥ ७.६३.९ ॥
శూరుడు, మహాత్ముడైన శత్రుఘ్నుడు ఇలా అనగా, సంతోషించిన రాముడు భరతునితో, లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు.
7.63.10
सम्भारानभिषेकस्य आनयध्वं समाहिताः ।
अद्यैव पुरुषव्याघ्रमभिषेक्ष्यामि राघवम् ॥ ७.६३.१० ॥
అభిషేకానికి కావలసిన సామగ్రిని శ్రద్ధగా తీసుకురండి. ఈ రోజే పురుషోత్తముడైన రాఘవునికి అభిషేకం చేస్తాను.
7.63.11
पुरोहितं च काकुत्स्थं नैगमानृत्विजस्तथा ।
मन्त्रिणश्चैव तान्सर्वानानयध्वं ममाज्ञया ॥ ७.६३.११ ॥
నా ఆజ్ఞానుసారం పురోహితుని, పౌరులను, ఋత్విజులను, మంత్రులను, వారందరినీ తీసుకురండి.
7.63.12
राज्ञः शासनमाज्ञाय तथा ऽकुर्वन्महारथाः ।
अभिषेकसमारम्भं पुरस्कृत्य पुरोधसम् ।
प्रविष्टा राजभवनं राजानो ब्राह्मणास्तथा ॥ ७.६३.१२ ॥
రాజు ఆజ్ఞను తెలుసుకుని మహారథులు అలాగే చేశారు. పురోహితుని ముందుంచి అభిషేక ఆరంభం చేసి, రాజులు, బ్రాహ్మణులు రాజభవనంలో ప్రవేశించారు.
7.63.13
तथो ऽभिषेको ववृधे शत्रुघ्नस्य महात्मनः ।
सम्प्रहर्षकरः श्रीमान्राघवस्य पुरस्य च ॥ ७.६३.१३ ॥
ఈ విధంగా మహాత్ముడైన శత్రుఘ్నుని అభిషేకం జరిగింది; అది రాఘవునికి, నగరానికి అపారమైన ఆనందాన్ని కలిగించింది.
7.63.14
अभिषिक्तस्तु शत्रुघ्नो बभौ चादित्यसन्निभः ।
अभिषिक्तः पुरा स्कन्दः सेन्द्रैरिव मरुद्गणैः ॥ ७.६३.१४ ॥
అభిషిక్తుడైన శత్రుఘ్నుడు సూర్యునివలె ప్రకాశించాడు; పూర్వం ఇంద్రుడు, మరుద్గణాలతో అభిషిక్తుడైన స్కందుని వలె.
7.63.15
अभिषिक्ते तु शत्रुघ्ने रामेणाक्लिष्टकर्मणा ।
पौराः प्रमुदिताश्चासन्ब्राह्मणाश्च बहुश्रुताः ॥ ७.६३.१५ ॥
అక్లిష్టకర్ముడైన రాముడు శత్రుఘ్నునకు అభిషేకం చేసినప్పుడు, పౌరులు ఆనందించారు; బహుశ్రుతులైన బ్రాహ్మణులూ సంతోషించారు.
7.63.16
कौसल्या च सुमित्रा च मङ्गलं केकयी तथा ।
चक्रुस्ता राजभवने याश्चान्या राजयोषितः ॥ ७.६३.१६ ॥
కౌసల్య, సుమిత్ర, కైకేయి, రాజభవనంలోని ఇతర రాజస్త్రీలు రాజభవనంలో మంగళ కార్యాలు నిర్వహించారు.
7.63.17
ऋषयश्च महात्मानो यमुनातीरवासिनः ।
हतं लवणमाशंसुः शत्रुघ्नस्याभिषेचनात् ॥ ७.६३.१७ ॥
యమునా తీరంలో నివసించే మహాత్మ ఋషులు శత్రుఘ్నుని అభిషేకం వల్ల లవణుడు హతమవుతాడని ఆశించారు.
7.63.18
ततो ऽभिषिक्तं शत्रुघ्नमङ्कमारोप्य राघवः ।
उवाच मधुरां वाणीं तेजस्तस्याभिपूरयन् ॥ ७.६३.१८ ॥
అప్పుడు రాఘవుడు అభిషిక్తుడైన శత్రుఘ్నుని ఒడిలో కూర్చోబెట్టి, అతని తేజస్సును పెంచుతూ మధురమైన మాటలు పలికాడు.
7.63.19
अयं शरस्त्वमोघस्ते दिव्यः परपुरञ्जयः ।
अनेन लवणं सौम्य हन्ता ऽसि रघुनन्दन ॥ ७.६३.१९ ॥
ఈ బాణం నీకు తప్పనిది, దివ్యమైనది, శత్రు నగరాలను జయించేది. సౌమ్యుడా, రఘునందనా, దీనితోనే నీవు లవణుని సంహరిస్తావు.
7.63.20
सृष्टः शरो ऽयं काकुत्स्थ यदा शेते महार्णवे ॥ ७.६३.२० ॥
కాకుత్స్థా, ఈ బాణం సృష్టించబడింది, అది మహాసముద్రంలో శయనించినప్పుడు.
7.63.21
स्वयम्भूरजितो देवो यन्नापश्यन्सुरासुराः ।
अदृश्यः सर्वभूतानां तेनायं तु शरोत्तमः ॥ ७.६३.२१ ॥
స్వయంభువు, అజితుడైన దేవుడు చూడని, సర్వప్రాణులకు అదృశ్యమైనది, కావున ఇది ఉత్తమ బాణం.
7.63.22
सृष्टः क्रोधाभिभूतेन विनाशार्थं दुरात्मनोः ।
मधुकैटभयोर्वीर विघाते वर्तमानयोः ।
स्रष्टुकामेन लोकांस्त्रींस्तौ चानेन हतौ युधि ॥ ७.६३.२२ ॥
కోపంతో అభిభూతుడై, ఆ దుష్టులు మధు, కైటభులను నాశనం చేయడానికి, వీరా, వారు యుద్ధంలో నిమగ్నమై ఉన్నప్పుడు, మూడు లోకాలను సృష్టించ కోరినవాడు దీనిని ప్రయోగించాడు; దీనివల్ల ఆ ఇద్దరూ యుద్ధంలో హతులయ్యారు.
7.63.23
तौ हत्वा जनभोगार्थं कैटभं तु मधुं तथा ।
अनेन शरमुख्येन ततो लोकांश्चकार सः ॥ ७.६३.२३ ॥
ఆ ఇద్దరు, మధు, కైటభులను సంహరించి, ప్రాణుల అనుభవం కోసం, ఈ ప్రధాన బాణంతో అతడు తర్వాత లోకాలను సృష్టించాడు.
7.63.24
नायं मया शरः पूर्वं रावणस्य वधार्थिना ।
मुक्तः शत्रुघ्न भूतानां महांस्त्रासो भवेदिति ॥ ७.६३.२४ ॥
శత్రుఘ్నా, గతంలో రావణుని వధించాలని కోరినప్పుడు కూడా నేను ఈ బాణాన్ని ప్రయోగించలేదు; ప్రాణులకు గొప్ప భయం కలుగుతుందని.
7.63.25
यच्च तस्य महच्छूलं त्र्यम्बकेण महात्मना ।
दत्तं शत्रुविनाशाय मधोरायुधमुत्तमम् ॥ ७.६३.२५ ॥
మహాత్ముడైన త్ర్యంబకుడు (శివుడు) శత్రునాశనార్థం ఇచ్చిన, మధువు యొక్క ఆ గొప్ప శూలం ఉత్తమమైన ఆయుధం.
7.63.26
स तं निक्षिप्य भवने पूज्यमान पुनः पुनः ।
दिशः सर्वाः समासाद्य प्राप्नोत्याहारमुत्तमम् ॥ ७.६३.२६ ॥
అతడు దానిని ఇంట్లో ఉంచి పదే పదే పూజింపబడుతూ, అన్ని దిక్కులకు వెళ్లి ఉత్తమ ఆహారాన్ని పొందుతాడు.
7.63.27
यदा तु युद्धमाकाङ्क्षन् कश्चिदेनं समाह्वयेत् ।
तदा शूलं गहीत्वा तं भस्म रक्षः करोति हि ॥ ७.६३.२७ ॥
కాని ఎవరైనా యుద్ధాన్ని కోరి అతడిని సవాలు చేసినప్పుడు, ఆ రాక్షసుడు శూలాన్ని తీసుకుని అతడిని బూడిద చేస్తాడు.
7.63.28
स त्वं पुरुषशार्दूल तमायुधविनाकृतम् ।
अप्रविष्टं पुरं पूर्वं द्वारि तिष्ठ धृतायुधः ॥ ७.६३.२८ ॥
ఓ పురుషవ్యాఘ్రుడా, ఆయుధాలు లేనివాడై ఇంకా పట్టణంలో ప్రవేశించని అతడికి ముందే, నీవు ఆయుధం ధరించి ద్వారం వద్ద నిలబడు.
7.63.29
अप्रविष्टं च भवनं युद्धाय पुरुषर्षभ ।
आह्वयेथा महाबाहो ततो हन्तासि राक्षसम् ॥ ७.६३.२९ ॥
ఓ పురుషర్షభా, యుద్ధానికై ఇంకా భవనంలో ప్రవేశించని అతడిని నీవు సవాలు చేయి; ఓ మహాబాహూ, అప్పుడే నీవు ఆ రాక్షసుడిని సంహరిస్తావు.
7.63.30
अन्यथा क्रियमाणे तु अवध्यः स भविष्यति ।
यदि त्वेवं कृते वीर विनाशमुपयास्यति ॥ ७.६३.३० ॥
లేకపోతే అతడు వధింపరానివాడవుతాడు; కానీ ఓ వీరా, ఇలా చేస్తే అతడు వినాశాన్ని పొందుతాడు.
7.63.31
एतत्ते सर्वमाख्यातं शूलस्य च विपर्ययः ।
श्रीमतः शितिकण्ठस्य कृत्यं हि दुरतिक्रमम् ॥ ७.६३.३१ ॥
ఇదంతా నీకు చెప్పబడింది — శూలం యొక్క ఫలితం తారుమారవడం; శ్రీమంతుడు నీలకంఠుడు (శివుడు) చేసిన కార్యం నిజంగా అతిక్రమించరానిది.