वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.64.1
एवमुक्त्वा च काकुत्स्थं प्रशस्य च पुनः पुनः ।
पुनरेवापरं वाक्यमुवाच रघुनन्दनः ॥ ७.६४.१ ॥
असे काकुत्स्थाला (रामाला) सांगून आणि वारंवार त्याची स्तुती करून रघुनंदन (भरत) पुन्हा एक वचन बोलला.
7.64.2
इमान्यश्वसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभ ।
रथानां द्वे सहस्रे च गजानां शतमुत्तमम् ॥ ७.६४.२ ॥
हे पुरुषश्रेष्ठा, हे चार हजार घोडे, दोन हजार रथ आणि शंभर उत्तम हत्ती (तुझे आहेत).
7.64.3
अन्तरा पणवीथ्यश्च नानापण्योपशोभिताः ।
अनुगच्छन्तु काकुत्स्थं तथैव नटनर्तकाः ॥ ७.६४.३ ॥
मध्ये विविध वस्तूंनी सजवलेल्या बाजाराच्या गल्ल्या असाव्यात आणि तसेच नट व नर्तक काकुत्स्थाच्या (रामाच्या) मागे चालावेत.
7.64.4
हिरण्यस्य सुवर्णस्य नियुतं पुरुषर्षभ ।
आदाय गच्छ शत्रुघ्न पर्याप्तधनवाहनः ॥ ७.६४.४ ॥
हे शत्रुघ्ना, पुरुषश्रेष्ठासाठी (रामासाठी) एक नियुत सोने घेऊन जा, पुरेशी संपत्ती आणि वाहने सोबत घेऊन.
7.64.5
बलं च सुभृतं वीर हृष्टपुष्टमनुद्धतम् ।
सम्भाषासम्प्रदानेन रञ्जयस्व नगेत्तम ॥ ७.६४.५ ॥
हे वीरा, सुव्यवस्थित, आनंदी, सशक्त आणि नम्र सैन्याला मधुर भाषण आणि दानाने संतुष्ट कर, हे पर्वतश्रेष्ठा.
7.64.6
न ह्यर्थास्तत्र तिष्ठन्ति न दारा न च बान्धवाः ।
सुप्रीतो भृत्यवर्गश्च यत्र तिष्ठसि राघव ॥ ७.६४.६ ॥
हे राघवा, तू जिथे राहतोस तिथे धन टिकत नाही, पत्नीही टिकत नाहीत, नातेवाईकही टिकत नाहीत; तिथे फक्त प्रसन्न सेवकवर्गच राहतो.
7.64.7
ततो हृष्टजनाकीर्णां प्रस्थाप्य महतीं चमूम् ।
एक एव धनुष्पाणिर्गच्छ त्वं मधुनो वनम् ॥ ७.६४.७ ॥
नंतर आनंदित लोकांनी भरलेली ती विशाल सेना पाठवून, तू एकटाच धनुष्य हाती घेऊन मधूच्या वनात जा.
7.64.8
यथा त्वां न प्रजानाति गच्छन्तं युद्धकाङ्क्षिणम् ।
लवणस्तु मधोः पुत्रस्तथा गच्छेरशङ्कितम् ॥ ७.६४.८ ॥
युद्धाच्या इच्छेने जाणाऱ्या तुला मधूचा पुत्र लवण ओळखू नये म्हणून, निःशंकपणे तू जा.
7.64.9
न तस्य मूत्युरन्यो ऽस्ति कश्चिद्धि पुरुषर्षभ ।
दर्शनं यो ऽभिगच्छेत स वध्यो लवणेन हि ॥ ७.६४.९ ॥
हे पुरुषश्रेष्ठा, त्याला दुसरा मृत्यू नाही; जो त्याच्या दृष्टीस पडेल तो लवणाकडून मारला जाईल.
7.64.10
स हि ग्रीष्मो ऽपयाते तु वर्षारात्र उपागते ।
हन्यास्त्वं लवणं सौम्य सहि कालो ऽस्य दुर्मतेः ॥ ७.६४.१० ॥
हे सौम्या, उन्हाळा सरून पावसाळ्याची रात्र आली की तू लवणाचा वध करावास; तोच त्या दुर्मतीचा काळ आहे.
7.64.11
महर्षींस्तु पुरत्कृत्य प्रयान्तु तव सौनिकाः ।
यथा ग्रीष्मावशेषेण तरेयुर्जाह्नवीजलम् ॥ ७.६४.११ ॥
महर्षींना पुढे ठेवून तुझे सैनिक प्रस्थान करोत, म्हणजे उन्हाळ्याच्या उरलेल्या काळातच ते जाह्नवीचे जल ओलांडतील.
7.64.12
तत्र स्थाप्य बलं सर्वं नदीतीरे समाहितः ।
अग्रतो धनुषा सार्धं गच्छ त्वं लघुविक्रमः ॥ ७.६४.१२ ॥
तेथे नदीकाठी सर्व सेना ठेवून, एकाग्र मनाने, धनुष्यासह पुढे तू जा, हे चपळ पराक्रमी.
7.64.13
एवमुक्तस्तु रामेण शत्रुघ्नस्तान्महाबलान् ।
सेनामुख्यान्समानीय ततो वाक्यमुवाच ह ॥ ७.६४.१३ ॥
रामाने असे सांगितल्यावर शत्रुघ्नाने त्या महाबली सेनापतींना बोलावून मग हे वचन सांगितले.
7.64.14
एते वो गणिता वासा यत्र तत्र निवत्स्यथ ।
स्थातव्यं चाविरोधेन यथा बाधा न कस्यचित् ॥ ७.६४.१४ ॥
ही तुमच्यासाठी नेमलेली निवासस्थाने आहेत; जिथे कुठे तुम्ही राहाल, कोणालाही त्रास होणार नाही अशा रीतीने वैरभाव न ठेवता राहा.
7.64.15
तथा तांस्तु समाज्ञाप्य प्रस्थाप्य च महद्बलम् ।
कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं चाभ्यवादयत् ॥ ७.६४.१५ ॥
अशा प्रकारे त्यांना नीट सूचना देऊन आणि ते महान सैन्य पाठवून त्याने कौसल्या, सुमित्रा आणि कैकेयीला वंदन केले.
7.64.16
रामं प्रदक्षिणीकृत्य शिरसा ऽभिप्रणम्य च ।
रामेण चाभ्यनुज्ञातः शत्रुघ्नः शत्रुतापनः ॥ ७.६४.१६ ॥
रामाला प्रदक्षिणा घालून, मस्तक नमवून वंदन करून, रामाची अनुज्ञा मिळालेला शत्रुतापन शत्रुघ्न...
7.64.17
लक्ष्मणं भरतं चैव प्रणिपत्य कृताञ्जलिः ।
पुरोहितं वसिष्ठं च शत्रुघ्नः प्रयतात्मवान् ।
प्रदक्षिणमथो कृत्वा निर्जगाम महाबलः ॥ ७.६४.१७ ॥
लक्ष्मण आणि भरत यांनाही हात जोडून वंदन करून, पुरोहित वसिष्ठांनाही वंदन करून, संयमी मनाचा तो महाबली शत्रुघ्न प्रदक्षिणा घालून निघाला.
7.64.18
प्रस्थाप्य सेनामथ सो ऽग्रतस्तदा गजेन्द्रवाजिप्रवरौघसङ्कुलाम् ।
उपास मासं तु नरेन्द्रपार्श्वतस्त्वथ प्रयातो रघुवंशवर्धनः ॥ ७.६४.१८ ॥
हत्ती आणि उत्तम घोड्यांच्या समूहांनी भरलेले सैन्य पुढे पाठवून, रघुवंशाची वृद्धी करणारा तो राजाच्या जवळ एक महिना सेवा करून मग निघाला.