ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.64.1
एवमुक्त्वा च काकुत्स्थं प्रशस्य च पुनः पुनः ।
पुनरेवापरं वाक्यमुवाच रघुनन्दनः ॥ ७.६४.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਕੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ (ਭਰਤ) ਨੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
7.64.2
इमान्यश्वसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभ ।
रथानां द्वे सहस्रे च गजानां शतमुत्तमम् ॥ ७.६४.२ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਇਹ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜੇ, ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥ ਅਤੇ ਸੌ ਉੱਤਮ ਹਾਥੀ (ਤੁਹਾਡੇ ਹਨ)।
7.64.3
अन्तरा पणवीथ्यश्च नानापण्योपशोभिताः ।
अनुगच्छन्तु काकुत्स्थं तथैव नटनर्तकाः ॥ ७.६४.३ ॥
ਵਿਚਕਾਰ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਟ ਅਤੇ ਨਰਤਕ ਕਾਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ।
7.64.4
हिरण्यस्य सुवर्णस्य नियुतं पुरुषर्षभ ।
आदाय गच्छ शत्रुघ्न पर्याप्तधनवाहनः ॥ ७.६४.४ ॥
ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਘਨ, ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ (ਰਾਮ) ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਯੁਤ ਸੋਨਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਓ, ਕਾਫ਼ੀ ਧਨ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ।
7.64.5
बलं च सुभृतं वीर हृष्टपुष्टमनुद्धतम् ।
सम्भाषासम्प्रदानेन रञ्जयस्व नगेत्तम ॥ ७.६४.५ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲੀ ਗਈ, ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ, ਨਿਮਰ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰੋ, ਹੇ ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
7.64.6
न ह्यर्थास्तत्र तिष्ठन्ति न दारा न च बान्धवाः ।
सुप्रीतो भृत्यवर्गश्च यत्र तिष्ठसि राघव ॥ ७.६४.६ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਉੱਥੇ ਧਨ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਦਾ, ਨਾ ਪਤਨੀਆਂ, ਨਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ; ਉੱਥੇ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਸੇਵਕ-ਵਰਗ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
7.64.7
ततो हृष्टजनाकीर्णां प्रस्थाप्य महतीं चमूम् ।
एक एव धनुष्पाणिर्गच्छ त्वं मधुनो वनम् ॥ ७.६४.७ ॥
ਫਿਰ ਖੁਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ, ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਮਧੂ ਦੇ ਵਣ ਵੱਲ ਜਾ।
7.64.8
यथा त्वां न प्रजानाति गच्छन्तं युद्धकाङ्क्षिणम् ।
लवणस्तु मधोः पुत्रस्तथा गच्छेरशङ्कितम् ॥ ७.६४.८ ॥
ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਤੈਨੂੰ ਮਧੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਲਵਣ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਤੂੰ ਜਾਈਂ।
7.64.9
न तस्य मूत्युरन्यो ऽस्ति कश्चिद्धि पुरुषर्षभ ।
दर्शनं यो ऽभिगच्छेत स वध्यो लवणेन हि ॥ ७.६४.९ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾਵੇਗਾ ਉਹ ਲਵਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
7.64.10
स हि ग्रीष्मो ऽपयाते तु वर्षारात्र उपागते ।
हन्यास्त्वं लवणं सौम्य सहि कालो ऽस्य दुर्मतेः ॥ ७.६४.१० ॥
ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ, ਗਰਮੀ ਬੀਤ ਕੇ ਬਰਸਾਤ ਦੀ ਰਾਤ ਆਉਣ ਤੇ ਤੂੰ ਲਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰੀਂ; ਉਹੀ ਉਸ ਦੁਰਮਤੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।
7.64.11
महर्षींस्तु पुरत्कृत्य प्रयान्तु तव सौनिकाः ।
यथा ग्रीष्मावशेषेण तरेयुर्जाह्नवीजलम् ॥ ७.६४.११ ॥
ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਤੇਰੇ ਸਿਪਾਹੀ ਚੱਲਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਗਰਮੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਾਹਨਵੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਣ।
7.64.12
तत्र स्थाप्य बलं सर्वं नदीतीरे समाहितः ।
अग्रतो धनुषा सार्धं गच्छ त्वं लघुविक्रमः ॥ ७.६४.१२ ॥
ਉੱਥੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਠਹਿਰਾ ਕੇ, ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਤੂੰ ਜਾ, ਹੇ ਫੁਰਤੀਲੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ।
7.64.13
एवमुक्तस्तु रामेण शत्रुघ्नस्तान्महाबलान् ।
सेनामुख्यान्समानीय ततो वाक्यमुवाच ह ॥ ७.६४.१३ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਬਲੀ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
7.64.14
एते वो गणिता वासा यत्र तत्र निवत्स्यथ ।
स्थातव्यं चाविरोधेन यथा बाधा न कस्यचित् ॥ ७.६४.१४ ॥
ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਿਯਤ ਕੀਤੇ ਨਿਵਾਸ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਰਹੋ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
7.64.15
तथा तांस्तु समाज्ञाप्य प्रस्थाप्य च महद्बलम् ।
कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं चाभ्यवादयत् ॥ ७.६४.१५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ, ਸੁਮਿੱਤਰਾ ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
7.64.16
रामं प्रदक्षिणीकृत्य शिरसा ऽभिप्रणम्य च ।
रामेण चाभ्यनुज्ञातः शत्रुघ्नः शत्रुतापनः ॥ ७.६४.१६ ॥
ਰਾਮ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਸ਼ਤਰੂਤਾਪਨ ਸ਼ਤਰੂਘਨ...
7.64.17
लक्ष्मणं भरतं चैव प्रणिपत्य कृताञ्जलिः ।
पुरोहितं वसिष्ठं च शत्रुघ्नः प्रयतात्मवान् ।
प्रदक्षिणमथो कृत्वा निर्जगाम महाबलः ॥ ७.६४.१७ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਸੰਜਮੀ ਮਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਸ਼ਤਰੂਘਨ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।
7.64.18
प्रस्थाप्य सेनामथ सो ऽग्रतस्तदा गजेन्द्रवाजिप्रवरौघसङ्कुलाम् ।
उपास मासं तु नरेन्द्रपार्श्वतस्त्वथ प्रयातो रघुवंशवर्धनः ॥ ७.६४.१८ ॥
ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਭੇਜ ਕੇ, ਰਘੂਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪਾਸ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਤੁਰ ਪਿਆ।