વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.67.1
अथ रात्र्यां प्रवृत्तायां शत्रुघ्नो भृगुनन्दनम् ।
पप्रच्छ च्यवनं विप्रं लवणस्य यथा बलम् ॥ ७.६७.१ ॥
રાત્રિ પ્રવૃત્ત થતાં શત્રુઘ્ને ભૃગુવંશી બ્રાહ્મણ ચ્યવનને પૂછ્યું કે લવણનું બળ કેવું છે.
7.67.2
शूलस्य च बलं ब्रह्मन्के च पूर्वं विनाशिताः ।
अनेन शूलमुख्येन द्वन्द्वयुद्धमुपागताः ॥ ७.६७.२ ॥
હે બ્રહ્મન્! ત્રિશૂળનું બળ કેવું છે? પહેલાં તેના વડે કોણ નાશ પામ્યા, અને એ મુખ્ય ત્રિશૂળ સાથે દ્વંદ્વયુદ્ધે કોણ આવ્યા?
7.67.3
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शत्रुघ्नस्य महात्मनः ।
प्रत्युवाच महातेजाश्च्यवनो रघुनन्दनम् ॥ ७.६७.३ ॥
મહાત્મા શત્રુઘ્નનાં એ વચન સાંભળીને મહાતેજસ્વી ચ્યવને રઘુનંદનને ઉત્તર આપ્યો.
7.67.4
असङ्ख्येयानि कर्माणि यान्यस्य रघुनन्दन ।
इक्ष्वाकुवंशप्रभवे यद्वृत्तं तच्छृणष्व मे ॥ ७.६७.४ ॥
હે રઘુનંદન! તેનાં કર્મો અસંખ્ય છે. ઇક્ષ્વાકુ વંશમાં જે બન્યું તે મારી પાસેથી સાંભળો.
7.67.5
अयोध्यायां पुरा राजा युवनाश्वसुतो बली ।
मान्धातेति स विख्यातस्त्रिषु लोकेषु वीर्यवान् ॥ ७.६७.५ ॥
પૂર્વે અયોધ્યામાં યુવનાશ્વનો પુત્ર બળવાન રાજા માંધાતા હતો; તે ત્રણે લોકમાં પરાક્રમી તરીકે વિખ્યાત હતો.
7.67.6
स कृत्वा पृथिवीं कृत्स्नां शासने पृथिवीपतिः ।
सुरलोकमितो जेतुमुद्योगमकरोन्नृपः ॥ ७.६७.६ ॥
તે પૃથ્વીપતિએ સમગ્ર પૃથ્વીને પોતાના શાસન હેઠળ લાવીને અહીંથી દેવલોક જીતવાનો પ્રયત્ન કર્યો.
7.67.7
इन्द्रस्य च भयं तीव्रं सुराणां च महात्मनाम् ।
मान्धातरि कृतोद्योगे देवलोकजिगीषया ॥ ७.६७.७ ॥
દેવલોક જીતવાની ઇચ્છાથી માંધાતાએ ઉદ્યોગ આરંભ્યો ત્યારે ઇન્દ્ર અને મહાત્મા દેવોને તીવ્ર ભય થયો.
7.67.8
अर्धासनेन शक्रस्य राज्यार्धेन च पार्थिवः ।
वन्द्यमानः सुरगणैः प्रतिज्ञामध्यरोहत ॥ ७.६७.८ ॥
ઇન્દ્રનું અર્ધાસન અને અર્ધું રાજ્ય મેળવીને, દેવગણો દ્વારા વંદિત થયેલો તે રાજા પોતાની પ્રતિજ્ઞા પર આરૂઢ થયો.
7.67.9
तस्य पापमभिप्रायं विदित्वा पाकशासनः ।
सान्त्वपूर्वमिदं वाक्यमुवाच युवनाश्वजम् ॥ ७.६७.९ ॥
તેનો પાપી ઇરાદો જાણીને પાકશાસન ઇન્દ્રે શાંતિપૂર્વક યુવનાશ્વના પુત્રને આ વચન કહ્યું.
7.67.10
राजा त्वं मानुषे लोके न तावत्पुरुषर्षभ ।
अकृत्वा पृथिवीं वश्यां देवराज्यमिहेच्छसि ॥ ७.६७.१० ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, તું હજી માનવલોકનો રાજા છે; પૃથ્વીને વશ કર્યા વિના અહીં દેવરાજ્ય ઇચ્છે છે.
7.67.11
यदि वीर समग्रा ते मेदिनी निखिला वशे ।
देवराज्यं कुरुष्वेह सभृत्यबलवाहनः ॥ ७.६७.११ ॥
હે વીર, જો આખી પૃથ્વી તારા વશમાં હોય, તો સેવકો, સેના અને વાહનો સાથે અહીં દેવરાજ્ય સ્થાપ.
7.67.12
इन्द्रमेवं ब्रुवाणं तं मान्धाता वाक्यमब्रवीत् ।
क्व मे शक्र प्रतिहतं शासनं पृथिवीतले ॥ ७.६७.१२ ॥
ઇન્દ્ર આ પ્રમાણે બોલતાં માંધાતાએ કહ્યું — હે શક્ર, પૃથ્વીતલ પર મારી આજ્ઞા ક્યાં રોકાઈ છે?
7.67.13
तमुवाच सहस्राक्षो लवणो नाम राक्षसः ।
मधुपुत्रो मधुवने न ते ऽ ऽज्ञां कुरुते ऽनघ ॥ ७.६७.१३ ॥
સહસ્રાક્ષે તેમને કહ્યું: હે નિષ્પાપ, મધુવનમાં મધુનો પુત્ર લવણ નામનો રાક્ષસ તમારી આજ્ઞા માનતો નથી.
7.67.14
तच्छ्रुत्वा विप्रियं घोरं सहस्राक्षेण भाषितम् ।
व्रीडितो ऽवाङ्मुखो राजा व्याहर्तुं न शशाक ह ॥ ७.६७.१४ ॥
સહસ્રાક્ષે કહેલા તે અપ્રિય અને કઠોર વચન સાંભળીને, લજ્જિત અને નીચું મોઢું રાખેલા રાજા કંઈ બોલી શક્યા નહીં.
7.67.15
आमन्त्र्य तु सहस्राक्षं ह्रिया किञ्चिदवाङ्मुखः ।
पुनरेवागमच्छ्रीमानिमं लोकं नरेश्वरः ॥ ७.६७.१५ ॥
સહસ્રાક્ષ પાસેથી વિદાય લઈને, શરમથી થોડું મોઢું નીચું કરીને, એ તેજસ્વી નરેશ્વર ફરી આ લોકમાં પાછા આવ્યા.
7.67.16
स कृत्वा हृदये ऽमर्षं सभृत्यबलवाहनः ।
आजगाम मधोः पुत्रं वशे कर्तुमरिन्दमः ॥ ७.६७.१६ ॥
હૃદયમાં રોષ ધારણ કરીને, સેવકો, સેના અને વાહનો સાથે, શત્રુદમન તે રાજા મધુના પુત્રને વશ કરવા ચાલ્યા.
7.67.17
स काङ्क्षमाणो लवणं युद्धाय पुरुषर्षभः ।
दूतं सम्प्रेषयामास सकाशं लवणस्य हि ॥ ७.६७.१७ ॥
લવણ સાથે યુદ્ધ ઇચ્છતા એ પુરુષશ્રેષ્ઠે લવણ પાસે એક દૂત મોકલ્યો.
7.67.18
स गत्वा विप्रियाण्याह बहूनि मधुनः सुतम् ।
वदन्तमेवं तं दूतं भक्षयामास राक्षसः ॥ ७.६७.१८ ॥
તે જઈને મધુના પુત્રને ઘણી અપ્રિય વાતો કહેવા લાગ્યો; આ રીતે બોલતા એ દૂતને રાક્ષસે ખાઈ લીધો.
7.67.19
चिरायमाणे दूते तु राजा क्रोधसमन्वितः ।
अर्दयामास तद्रक्षः शरवृष्ट्या समन्ततः ॥ ७.६७.१९ ॥
દૂત વિલંબ કરતાં ક્રોધથી ભરેલા રાજાએ તે રાક્ષસને ચારે બાજુથી બાણોની વર્ષાથી પીડિત કર્યો.
7.67.20
ततः प्रहस्य तद्रक्षः शूलं जग्राह पाणिना ।
वधाय सानुबन्धस्य मुमोचायुधमुत्तमम् ॥ ७.६७.२० ॥
ત્યારે તે રાક્ષસે હસીને હાથમાં શૂળ લીધું અને અનુચરો સહિત તે રાજાને મારવા ઉત્તમ આયુધ છોડ્યું.
7.67.21
तच्छूलं दीप्यमानं तु सभृत्यबलवाहनम् ।
भस्मीकृत्वा नृपं भूयो लवणस्यागमत्करम् ॥ ७.६७.२१ ॥
તે પ્રજ્વલિત શૂળ સેવકો, સેના અને વાહનો સહિત રાજાને ભસ્મ કરીને ફરી લવણના હાથમાં પાછું આવ્યું.
7.67.22
एवं स राजा सुमहान्हतः सबलवाहनः ।
शूलस्य तु बलं सौम्य अप्रमेयमनुत्तमम् ॥ ७.६७.२२ ॥
આ રીતે તે મહાન રાજા સેના અને વાહનો સહિત માર્યો ગયો. હે સૌમ્ય, એ શૂળનું બળ અપાર અને અનુપમ હતું.
7.67.23
श्वः प्रभाते तु लवणं वधिष्यसि न संशयः ।
अगृहीतायुधं क्षिप्रं ध्रुवो हि विजयस्तव ॥ ७.६७.२३ ॥
આવતી કાલે સવારે તું લવણને મારી નાખીશ, એમાં શંકા નથી. શસ્ત્ર ન ઉપાડ્યું હોવા છતાં તારો વિજય ચોક્કસ છે.
7.67.24
लोकानां स्वस्ति चैव स्यात्कृते कर्मणि च त्वया ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं लवणस्य दुरात्मनः ॥ ७.६७.२४ ॥
તું એ કર્મ કરીશ તો લોકોનું પણ કલ્યાણ થશે. દુરાત્મા લવણ વિશે આ બધું મેં તને કહી દીધું છે.
7.67.25
शूलस्य च बलं घोरमप्रमेयं नरर्षभ ।
विनाशश्चैव मान्धातुर्यत्तेनाभूच्च पार्थिव ॥ ७.६७.२५ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, શૂળનું બળ ભયંકર અને અપ્રમેય છે; તેનાથી જ પાર્થિવ માંધાતાનો વિનાશ થયો.
7.67.26
त्वं श्वः प्रभाते लवणं महात्मन्वधिष्यसे नात्र तु संशयो मे ।
शूलं विना निर्गतमामिषार्थे ध्रुवो जयस्ते भविता नरेन्द्र ॥ ७.६७.२६ ॥
હે મહાત્મા, આવતી કાલે પ્રભાતે તમે લવણનો વધ કરશો, એમાં મને શંકા નથી. માંસ માટે નીકળેલો તે શૂળ વિના ગયો છે; હે નરેન્દ્ર, તમારો વિજય નિશ્ચિત છે.