વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.71.1
ततो द्वादशमे वर्षे शत्रघ्नो रामपालिताम् ।
अयोध्यां चकमे गन्तुमल्पभृत्यबलानुगः ॥ ७.७१.१ ॥
પછી બારમા વર્ષે, રામ દ્વારા પાલિત અયોધ્યા જવા ઇચ્છતા શત્રુઘ્ન થોડા સેવકો અને સેના સાથે નીકળ્યા.
7.71.2
ततो मन्त्रिपुरोगांश्च बलमुख्यान्निवर्त्य च ।
जगाम हयमुख्यैश्च रथानां च शतेन सः ॥ ७.७१.२ ॥
પછી મંત્રીઓ અને મુખ્ય સેનાપતિઓને પાછા મોકલીને, શ્રેષ્ઠ ઘોડાઓ અને સો રથ સાથે તે ગયો.
7.71.3
स गत्वा गणितान्वासान्सप्ताष्टौ रघुनन्दनः ।
वाल्मीक्याश्रममागत्य वासं चक्रे महायशाः ॥ ७.७१.३ ॥
રઘુનંદન એ મહાયશસ્વી સાત-આઠ પડાવ વટાવીને વાલ્મીકિના આશ્રમે પહોંચ્યો અને ત્યાં નિવાસ કર્યો.
7.71.4
सो ऽभिवाद्य ततः पादौ वाल्मीकेः पुरुषर्षभः ।
पाद्यमर्ध्यं तथातिथ्यं जग्राह मुनिहस्ततः ॥ ७.७१.४ ॥
તે પુરુષશ્રેષ્ઠે વાલ્મીકિના ચરણે વંદન કર્યા અને મુનિના હાથથી પાદ્ય, અર્ઘ્ય અને આતિથ્ય સ્વીકાર્યા.
7.71.5
बहुरूपाः सुमधुराः कथास्तत्र सहस्रशः ।
कथयामास स मुनिः शत्रुघ्नाय महात्मने ॥ ७.७१.५ ॥
ત્યાં તે મુનિએ મહાત્મા શત્રુઘ્નને અનેક રૂપવાળી, અતિ મધુર હજારો કથાઓ કહી.
7.71.6
उवाच च मुनिर्वाक्यं लवणस्य वधाश्रितम् ।
सुदुष्करं कृतं कर्म लवणं निघ्नता त्वया ॥ ७.७१.६ ॥
અને મુનિએ લવણના વધ વિશે આ વચન કહ્યું: "લવણને મારીને તેં અતિ દુષ્કર કાર્ય કર્યું છે."
7.71.7
बहवः पार्थिवाः सौम्य हताः सबलवाहनाः ।
लवणेन महाबाहो युध्यमाना महाबलाः ॥ ७.७१.७ ॥
હે સૌમ્ય, હે મહાબાહો! લવણ સાથે યુદ્ધ કરતા અનેક મહાબળવાન રાજાઓ સેના અને વાહનો સહિત માર્યા ગયા.
7.71.8
स त्वया निहतः पापो लीलया पुरुषर्षभ ।
जगतश्च भयं तत्र प्रशान्तं तव तेजसा ॥ ७.७१.८ ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ! એ પાપીને તેં લીલામાત્રમાં માર્યો; તારા તેજથી જગતનો ભય ત્યાં જ શાંત થયો.
7.71.9
रावणस्य वधो घोरो यत्नेन महता कृतः ।
इदं तु सुमहत्कर्म त्वया कृतमयत्नतः ॥ ७.७१.९ ॥
રાવણનો વધ ભયંકર હતો અને મોટા પ્રયત્નથી થયો હતો; પણ આ અતિ મહાન કાર્ય તેં પ્રયત્ન વિના જ કર્યું.
7.71.10
प्रीतिश्चास्मिन्परा जाता देवानां लवणे हते ।
भूतानां चैव सर्वेषां जगतश्च प्रियं कृतम् ॥ ७.७१.१० ॥
લવણ હણાતાં દેવોને અત્યંત આનંદ થયો; સર્વ પ્રાણીઓનું અને જગતનું તેં કલ્યાણ કર્યું.
7.71.11
तच्च युद्धं मया दृष्टं यथावत्पुरुषर्षभ ।
सभायां वासवस्याथ उपविष्टेन राघव ॥ ७.७१.११ ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, હે રાઘવ! ઇન્દ્રની સભામાં બેઠો હતો ત્યારે એ યુદ્ધ મેં યથાવત જોયું હતું.
7.71.12
ममापि परमा प्रीतिर्हृदि शत्रुघ्न वर्तते ।
उपाघ्रास्यामि ते मूर्ध्नि स्नेहस्यैषा परा गतिः ॥ ७.७१.१२ ॥
હે શત્રુઘ્ન! મારા હૃદયમાં પણ પરમ આનંદ છે. હું તારું મસ્તક સૂંઘીશ; સ્નેહની આ જ પરમ ગતિ છે.
7.71.13
इत्युक्त्वा मूर्ध्नि शत्रुघ्नमुपाघ्राय महामुनिः ।
आतिथ्यमकरोत्तस्य ये च तस्य पदानुगाः ॥ ७.७१.१३ ॥
આમ કહીને મહામુનિએ શત્રુઘ્નનું મસ્તક સૂંઘ્યું અને તેમનો તથા તેમના અનુચરોનો આતિથ્ય-સત્કાર કર્યો.
7.71.14
स भुक्तवान्नरश्रेष्ठो गीतमाधुर्यमुत्तमम् ।
शुश्राव रामचरितं तस्मिन्काले यथाकृमम् ॥ ७.७१.१४ ॥
ભોજન કર્યા પછી તે નરશ્રેષ્ઠે તે સમયે ક્રમાનુસાર ઉત્તમ ગીતની મધુરતામાં રામચરિત સાંભળ્યું.
7.71.15
तन्त्रीलयसमायुक्तं त्रिस्थानकरणान्वितम् ।
संस्कृतं लक्षणोपेतं समतालसमन्वितम् ।
शुश्राव रामचरितं तस्मिन्काले पुरा कृतम् ॥ ७.७१.१५ ॥
તંત્રી અને લયથી યુક્ત, ત્રણ સ્થાન અને કરણોથી સંપન્ન, સંસ્કૃત, લક્ષણોથી યુક્ત, સમતાલથી યુક્ત — તે સમયે પૂર્વે રચાયેલું રામચરિત તેણે સાંભળ્યું.
7.71.16
तान्यक्षराणि सत्यानि यथावृत्तानि पूर्वशः ।
श्रुत्वा पुरुषशार्दूलो विसञ्ज्ञो बाष्पलोचनः ॥ ७.७१.१६ ॥
પૂર્વે બન્યું હતું તેમ ક્રમાનુસાર તે સત્ય અક્ષરો સાંભળીને તે પુરુષશ્રેષ્ઠ બેભાન જેવા થયા અને તેમની આંખો આંસુથી ભરાઈ ગઈ.
7.71.17
स मुहूर्तमिवासञ्ज्ञो विनिःश्वस्य मुहुर्मुहुः ।
तस्मिन् गीते यथावृत्तं वर्तमानमिवाशृणोत् ॥ ७.७१.१७ ॥
તે ક્ષણભર બેભાન જેવા થયા, વારંવાર નિસાસા નાખતા રહ્યા, અને તે ગીતમાં જેમ બન્યું હતું તેમ જ હમણાં બની રહ્યું હોય તેમ સાંભળતા રહ્યા.
7.71.18
पदानुगाश्च ये राज्ञस्तां श्रुत्वा गीतिसम्पदम् ।
अवाङ्मुखाश्च दीनाश्च ह्याश्चर्यमिति चाब्रुवन् ॥ ७.७१.१८ ॥
રાજાના જે અનુચરો હતા તેઓએ તે ગીતસંપત્તિ સાંભળીને નીચું મુખ કરીને, દીન થઈને 'આશ્ચર્ય!' એમ કહ્યું.
7.71.19
परस्परं च ये तत्र सैनिकाः सम्बभाषिरे ।
किमिदं क्व च वर्तामः किमेतत्स्वप्नदर्शनम् ॥ ७.७१.१९ ॥
ત્યાંના સૈનિકો એકબીજા સાથે વાત કરવા લાગ્યા: આ શું છે? આપણે ક્યાં છીએ? શું આ સ્વપ્નદર્શન છે?
7.71.20
अर्थो यो नः पुरा दृष्टस्तमाश्रमपदे पुनः ।
शृणुमः किमिदं स्वप्नो गीतबन्धं श्रियो भवेत् ॥ ७.७१.२० ॥
પહેલાં જે વિષય આપણે જોયો હતો તે આશ્રમમાં ફરી સાંભળીએ છીએ; શું આ સ્વપ્ન છે કે શોભાયુક્ત ગીતબંધ?
7.71.21
विस्मयं ते परं गत्वा शत्रुघ्नमिदमब्रुवन् ।
साधु पृच्छ नरश्रेष्ठ वाल्मीकिं मुनिपुङ्गवम् ॥ ७.७१.२१ ॥
અત્યંત વિસ્મિત થઈ તેઓ શત્રુઘ્ન પાસે આ બોલ્યા: હે નરશ્રેષ્ઠ, મુનિશ્રેષ્ઠ વાલ્મીકિને સારી રીતે પૂછો.
7.71.22
शत्रुघ्नस्त्वब्रवीत्सर्वान्कौतूहलसमन्वितान् ।
सैनिका न क्षमो ऽस्माकं परिप्रष्टुमिहेदृशः ॥ ७.७१.२२ ॥
પરંતુ શત્રુઘ્ને કુતૂહલથી ભરેલા સર્વ સૈનિકોને કહ્યું: હે સૈનિકો, અહીં આ રીતે પૂછવું આપણા માટે યોગ્ય નથી.
7.71.23
आश्चर्याणि बहूनीह भवन्त्यस्याश्रमे मुनेः ।
न तु कौतूहलाद्युक्तमन्वेष्टुं तं महामुनिम् ॥ ७.७१.२३ ॥
આ મુનિના આશ્રમમાં અહીં ઘણી આશ્ચર્યજનક બાબતો બને છે; પરંતુ માત્ર કુતૂહલથી તે મહામુનિની શોધ કરવી યોગ્ય નથી.
7.71.24
एवं तद्वाक्यमुक्त्वा च सैनिकान्रघुनन्दनः ।
अभिवाद्य महर्षिं तं स्वं निवेशं ययौ तदा ॥ ७.७१.२४ ॥
આ રીતે સૈનિકોને એ વચન કહીને રઘુનંદન તે મહર્ષિને અભિવાદન કરી પછી પોતાના નિવાસે ગયા.