ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.71.1
ततो द्वादशमे वर्षे शत्रघ्नो रामपालिताम् ।
अयोध्यां चकमे गन्तुमल्पभृत्यबलानुगः ॥ ७.७१.१ ॥
ਫਿਰ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਿਤ ਅਯੋਧਿਆ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਿਆਂ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸੇਵਕਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜ ਨਾਲ ਤੁਰਿਆ।
7.71.2
ततो मन्त्रिपुरोगांश्च बलमुख्यान्निवर्त्य च ।
जगाम हयमुख्यैश्च रथानां च शतेन सः ॥ ७.७१.२ ॥
ਫਿਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੌ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਗਿਆ।
7.71.3
स गत्वा गणितान्वासान्सप्ताष्टौ रघुनन्दनः ।
वाल्मीक्याश्रममागत्य वासं चक्रे महायशाः ॥ ७.७१.३ ॥
ਰਘੁਨੰਦਨ ਉਹ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਸੱਤ-ਅੱਠ ਪੜਾਅ ਲੰਘ ਕੇ ਵਾਲਮੀਕਿ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਠਹਿਰਿਆ।
7.71.4
सो ऽभिवाद्य ततः पादौ वाल्मीकेः पुरुषर्षभः ।
पाद्यमर्ध्यं तथातिथ्यं जग्राह मुनिहस्ततः ॥ ७.७१.४ ॥
ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਵਾਲਮੀਕਿ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪਾਦ ਧੋਣ ਦਾ ਜਲ, ਅਰਘ ਅਤੇ ਆਤਿਥ ਸਤਿਕਾਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ।
7.71.5
बहुरूपाः सुमधुराः कथास्तत्र सहस्रशः ।
कथयामास स मुनिः शत्रुघ्नाय महात्मने ॥ ७.७१.५ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ।
7.71.6
उवाच च मुनिर्वाक्यं लवणस्य वधाश्रितम् ।
सुदुष्करं कृतं कर्म लवणं निघ्नता त्वया ॥ ७.७१.६ ॥
ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਨੇ ਲਵਣ ਦੇ ਵਧ ਬਾਰੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: "ਲਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।"
7.71.7
बहवः पार्थिवाः सौम्य हताः सबलवाहनाः ।
लवणेन महाबाहो युध्यमाना महाबलाः ॥ ७.७१.७ ॥
ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ! ਲਵਣ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਅਨੇਕ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਜੇ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰੇ ਗਏ।
7.71.8
स त्वया निहतः पापो लीलया पुरुषर्षभ ।
जगतश्च भयं तत्र प्रशान्तं तव तेजसा ॥ ७.७१.८ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ! ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਤੇਰੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਜਗਤ ਦਾ ਭੈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
7.71.9
रावणस्य वधो घोरो यत्नेन महता कृतः ।
इदं तु सुमहत्कर्म त्वया कृतमयत्नतः ॥ ७.७१.९ ॥
ਰਾਵਣ ਦਾ ਵਧ ਭਿਆਨਕ ਸੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਪਰ ਇਹ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਤੂੰ ਬਿਨਾਂ ਯਤਨ ਦੇ ਕੀਤਾ।
7.71.10
प्रीतिश्चास्मिन्परा जाता देवानां लवणे हते ।
भूतानां चैव सर्वेषां जगतश्च प्रियं कृतम् ॥ ७.७१.१० ॥
ਲਵਣ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਈ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦਾ ਤੂੰ ਭਲਾ ਕੀਤਾ।
7.71.11
तच्च युद्धं मया दृष्टं यथावत्पुरुषर्षभ ।
सभायां वासवस्याथ उपविष्टेन राघव ॥ ७.७१.११ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਹੇ ਰਾਘਵ! ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਉਹ ਯੁੱਧ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।
7.71.12
ममापि परमा प्रीतिर्हृदि शत्रुघ्न वर्तते ।
उपाघ्रास्यामि ते मूर्ध्नि स्नेहस्यैषा परा गतिः ॥ ७.७१.१२ ॥
ਹੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ! ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਰਮ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਸੁੰਘਾਂਗਾ; ਸਨੇਹ ਦੀ ਇਹੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਹੈ।
7.71.13
इत्युक्त्वा मूर्ध्नि शत्रुघ्नमुपाघ्राय महामुनिः ।
आतिथ्यमकरोत्तस्य ये च तस्य पदानुगाः ॥ ७.७१.१३ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੇ ਸ਼ਤਰੂਘਨ ਦਾ ਸਿਰ ਚੁੰਮਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦਾ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।
7.71.14
स भुक्तवान्नरश्रेष्ठो गीतमाधुर्यमुत्तमम् ।
शुश्राव रामचरितं तस्मिन्काले यथाकृमम् ॥ ७.७१.१४ ॥
ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਤਮ ਗੀਤ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਸੁਣਿਆ।
7.71.15
तन्त्रीलयसमायुक्तं त्रिस्थानकरणान्वितम् ।
संस्कृतं लक्षणोपेतं समतालसमन्वितम् ।
शुश्राव रामचरितं तस्मिन्काले पुरा कृतम् ॥ ७.७१.१५ ॥
ਤੰਤਰੀ ਅਤੇ ਲੈ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਤਿੰਨ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਮ ਤਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ — ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਚਿਆ ਰਾਮਚਰਿੱਤਰ ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ।
7.71.16
तान्यक्षराणि सत्यानि यथावृत्तानि पूर्वशः ।
श्रुत्वा पुरुषशार्दूलो विसञ्ज्ञो बाष्पलोचनः ॥ ७.७१.१६ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਉਹ ਸੱਚੇ ਅੱਖਰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।
7.71.17
स मुहूर्तमिवासञ्ज्ञो विनिःश्वस्य मुहुर्मुहुः ।
तस्मिन् गीते यथावृत्तं वर्तमानमिवाशृणोत् ॥ ७.७१.१७ ॥
ਉਹ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਬੇਹੋਸ਼ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਾਉਕੇ ਭਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਣ ਵਾਪਰਦਾ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ।
7.71.18
पदानुगाश्च ये राज्ञस्तां श्रुत्वा गीतिसम्पदम् ।
अवाङ्मुखाश्च दीनाश्च ह्याश्चर्यमिति चाब्रुवन् ॥ ७.७१.१८ ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਜੋ ਸੇਵਕ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਗੀਤ-ਸੰਪਦਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦੀਨ ਹੋ ਕੇ 'ਅਚਰਜ ਹੈ!' ਕਿਹਾ।
7.71.19
परस्परं च ये तत्र सैनिकाः सम्बभाषिरे ।
किमिदं क्व च वर्तामः किमेतत्स्वप्नदर्शनम् ॥ ७.७१.१९ ॥
ਉੱਥੇ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ: ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਹਾਂ? ਕੀ ਇਹ ਸੁਪਨੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ?
7.71.20
अर्थो यो नः पुरा दृष्टस्तमाश्रमपदे पुनः ।
शृणुमः किमिदं स्वप्नो गीतबन्धं श्रियो भवेत् ॥ ७.७१.२० ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਵਿਸ਼ਾ ਅਸੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹਾਂ; ਕੀ ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸ਼ੋਭਾਯੁਕਤ ਗੀਤਬੰਧ?
7.71.21
विस्मयं ते परं गत्वा शत्रुघ्नमिदमब्रुवन् ।
साधु पृच्छ नरश्रेष्ठ वाल्मीकिं मुनिपुङ्गवम् ॥ ७.७१.२१ ॥
ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੋ।
7.71.22
शत्रुघ्नस्त्वब्रवीत्सर्वान्कौतूहलसमन्वितान् ।
सैनिका न क्षमो ऽस्माकं परिप्रष्टुमिहेदृशः ॥ ७.७१.२२ ॥
ਪਰ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਾਰੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਸਿਪਾਹੀਓ, ਇੱਥੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
7.71.23
आश्चर्याणि बहूनीह भवन्त्यस्याश्रमे मुनेः ।
न तु कौतूहलाद्युक्तमन्वेष्टुं तं महामुनिम् ॥ ७.७१.२३ ॥
ਇਸ ਮੁਨੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਚੰਭੇ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
7.71.24
एवं तद्वाक्यमुक्त्वा च सैनिकान्रघुनन्दनः ।
अभिवाद्य महर्षिं तं स्वं निवेशं ययौ तदा ॥ ७.७१.२४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।