ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 7.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.73.1
प्रस्थाप्य तु स शत्रुघ्नं भ्रातृभ्यां सह राघवः ।
प्रमुमोद सुखी राज्यं धर्मेण परिपालयन् ॥ ७.७३.१ ॥
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ପଠାଇ ରାଘବ ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରି ସୁଖରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
7.73.2
ततः कतिपयाहःसु वृद्धो जानपदो द्विजः ।
मृतं बालमुपादाय राजद्वारमुपागमत् ॥ ७.७३.२ ॥
କିଛି ଦିନ ପରେ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ଗ୍ରାମବାସୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୃତ ଶିଶୁକୁ ଧରି ରାଜଦ୍ବାରକୁ ଆସିଲେ।
7.73.3
रुदन्बहुविधा वाचः स्नेहदुःखसमन्विताः ।
असकृत्पुत्र पुत्रेति वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.७३.३ ॥
ସ୍ନେହ ଓ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ନାନା ପ୍ରକାରେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି "ପୁତ୍ର! ପୁତ୍ର!" ବୋଲି ବାରମ୍ବାର କହିଲେ।
7.73.4
किं नु मे दुष्कृतं कर्म पुरा देहान्तरे कृतम् ।
यदहं पुत्रमेकं त्वां पश्यामि निधनं गतम् ॥ ७.७३.४ ॥
ପୂର୍ବ ଦେହରେ ମୁଁ କି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିଲି, ଯେ ମୋର ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ତୁମକୁ ମୃତ ଦେଖୁଛି?
7.73.5
अप्राप्तयौवनं बालं पञ्चवर्षसहस्रकम् ।
अकाले कालमापन्नं मम दुःखाय पुत्रक ॥ ७.७३.५ ॥
ଯୌବନ ପ୍ରାପ୍ତ ନ ହୋଇଥିବା ବାଳକ, ଅକାଳରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲ; ମୋ ଦୁଃଖ ପାଇଁ, ପୁତ୍ର!
7.73.6
अल्पैरहोभिर्निधनं गमिष्यामि न संशयः ।
अहं च जननी चैव तव शोकेन पुत्रक ॥ ७.७३.६ ॥
ଅଳ୍ପ କିଛି ଦିନରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବି; ତୁମର ମାତା ମଧ୍ୟ ତୁମ ଶୋକରେ, ପୁତ୍ର।
7.73.7
न स्मराम्यनृतं ह्युक्तं न च हिंसां स्मराम्यहम् ।
सर्वेषां प्राणिनां पापं कृतं नैव स्मराम्यहम् ॥ ७.७३.७ ॥
ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିଥିବାର ମନେ ନାହିଁ, ହିଂସା କରିଥିବାର ମଧ୍ୟ ମନେ ନାହିଁ। କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ପାପ କରିଥିବାର ମନେ ନାହିଁ।
7.73.8
केनाद्य दुष्कृतेनायं बाल एव ममात्मजः ।
अकृत्वा पितृकार्याणि गतो वैवस्वतक्षयम् ॥ ७.७३.८ ॥
କେଉଁ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଯୋଗୁ ଆଜି ମୋ ଏହି ବାଳକ ପୁତ୍ର, ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ନ କରି ଯମଲୋକ ଗଲା?
7.73.9
नेदृशं दृष्टपूर्वं मे श्रुतं वा घोरदर्शनम् ।
मृत्युरप्राप्तकालानां रामस्य विषये यथा ॥ ७.७३.९ ॥
ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ଯେପରି ଘଟିଲା, ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଦେଖି ନ ଥିଲି କି ଶୁଣି ନ ଥିଲି।
7.73.10
रामस्य दुष्कृतं किञ्चिन्महदस्ति न संशयः ।
यथा हि विषयस्थानां बालानां मृत्युरागतः ॥ ७.७३.१० ॥
ରାମଙ୍କଠାରେ କିଛି ବଡ଼ ଦୋଷ ଅଛି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; କାରଣ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟର ଶିଶୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଛି।
7.73.11
नह्यन्यविषयस्थानां बालानां मृत्युतो भयम् ।
त्वं राजञ्जीवयस्वैनं बालं मृत्युवशं गतम् ॥ ७.७३.११ ॥
ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ବାସ କରୁଥିବା ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ ନାହିଁ। ହେ ରାଜନ୍! ମୃତ୍ୟୁର ବଶରେ ଯାଇଥିବା ଏହି ଶିଶୁକୁ ଆପଣ ଜୀବିତ କରନ୍ତୁ।
7.73.12
राजद्वारि मरिष्यामि पत्न्या सार्धमनाथवत् ।
ब्रह्महत्यां ततो राम समुपेत्य सुखी भव ॥ ७.७३.१२ ॥
ମୁଁ ମୋ ପତ୍ନୀ ସହିତ ରାଜଦ୍ୱାରରେ ଅନାଥ ପରି ମରିବି। ହେ ରାମ! ତେବେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପାପ ତୁମକୁ ଲାଗିବ; ପରେ ତୁମେ ସୁଖରେ ରୁହ।
7.73.13
भ्रातृभिः सहितो राजन्दीर्घमायुरवाप्स्यसि ।
उषिताः स्म सुखं राज्ये तवास्मिन्सुमहाबल ॥ ७.७३.१३ ॥
ହେ ରାଜନ, ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ଆପଣ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଲାଭ କରିବେ। ହେ ମହାବଳ, ଆପଣଙ୍କ ଏହି ରାଜ୍ୟରେ ଆମେ ସୁଖରେ ରହିଛୁ।
7.73.14
इदं तु पतितं तस्मात्तव राम वशे स्थिताः ।
कालस्य वशमापन्नाः स्वल्पं हि नहि नः सुखम् ॥ ७.७३.१४ ॥
କିନ୍ତୁ ହେ ରାମ, ଏହା ତୁମ ଯୋଗୁଁ ଆମ ଉପରେ ପଡ଼ିଛି; ଆମେ କାଳର ବଶରେ ପଡ଼ିଛୁ। ଆମ ପାଇଁ ସୁଖ ଅତି ସାମାନ୍ୟ।
7.73.15
सम्प्रत्यनाथो विषय इक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ।
रामं नाथमिहासाद्य बालान्तकरणं ध्रुवम् ॥ ७.७३.१५ ॥
ବର୍ତ୍ତମାନ ମହାତ୍ମା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁମାନଙ୍କର ଏହି ରାଜ୍ୟ ନାଥହୀନ ହୋଇଛି। ଏଠାରେ ରାମଙ୍କୁ ନାଥ ରୂପେ ପାଇ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶିଶୁମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟୁଛି।
7.73.16
राजदोषैर्विपद्यन्ते प्रजा ह्यविधिपालिताः ।
असद्वृत्ते तु नृपतावकाले म्रियते जनः ॥ ७.७३.१६ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଦୋଷରୁ, ବିଧି ଅନୁସାରେ ପାଳିତ ହୋଇ ନ ଥିବା ପ୍ରଜା ବିନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ରାଜାଙ୍କ ଆଚରଣ ଦୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଅକାଳରେ ଲୋକେ ମରନ୍ତି।
7.73.17
यद्वा पुरेष्वयुक्तानि जना जनपदेषु च ।
कुर्वते न च रक्षा ऽस्ति तदा कालकृतं भयम् ॥ ७.७३.१७ ॥
କିମ୍ବା ନଗର ଓ ଜନପଦରେ ଲୋକେ ଅନୁଚିତ କର୍ମ କରନ୍ତି; ରକ୍ଷା ନ ଥିଲେ, ସେତେବେଳେ କାଳକୃତ ଭୟ ହିଁ ଉପୁଜେ।
7.73.18
सुव्यक्तं राजदोषो हि भविष्यति न संशयः ।
पुरे जनपदे चापि ततो बालवधो ह्ययम् ॥ ७.७३.१८ ॥
ଏହା ରାଜାଙ୍କ ଦୋଷ ହିଁ ହେବ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ନଗର ଓ ଜନପଦରେ ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ଶିଶୁବଧ ଘଟୁଛି।
7.73.19
एवं बहुविधैर्वाक्यैरुपरुध्य मुहुर्मुहुः ।
राजानं दुःखसन्तप्तः सुतं तमुपगूहते ॥ ७.७३.१९ ॥
ଏହିପରି ବହୁବିଧ ବାକ୍ୟରେ ବାରମ୍ବାର ରାଜାଙ୍କୁ ଘେରି, ଦୁଃଖରେ ସନ୍ତପ୍ତ ସେ ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ।