ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.73.1
प्रस्थाप्य तु स शत्रुघ्नं भ्रातृभ्यां सह राघवः ।
प्रमुमोद सुखी राज्यं धर्मेण परिपालयन् ॥ ७.७३.१ ॥
ਸ਼ਤਰੂਘਨ ਨੂੰ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਭੇਜ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।
7.73.2
ततः कतिपयाहःसु वृद्धो जानपदो द्विजः ।
मृतं बालमुपादाय राजद्वारमुपागमत् ॥ ७.७३.२ ॥
ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਬੁੱਢਾ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਾਜ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਆਇਆ।
7.73.3
रुदन्बहुविधा वाचः स्नेहदुःखसमन्विताः ।
असकृत्पुत्र पुत्रेति वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.७३.३ ॥
ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ, "ਪੁੱਤਰ! ਪੁੱਤਰ!" ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੋਲੇ।
7.73.4
किं नु मे दुष्कृतं कर्म पुरा देहान्तरे कृतम् ।
यदहं पुत्रमेकं त्वां पश्यामि निधनं गतम् ॥ ७.७३.४ ॥
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਬੁਰਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਤੈਨੂੰ ਮਰਿਆ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ?
7.73.5
अप्राप्तयौवनं बालं पञ्चवर्षसहस्रकम् ।
अकाले कालमापन्नं मम दुःखाय पुत्रक ॥ ७.७३.५ ॥
ਜਵਾਨੀ ਤੱਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ ਬਾਲਕਾ, ਅਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ!
7.73.6
अल्पैरहोभिर्निधनं गमिष्यामि न संशयः ।
अहं च जननी चैव तव शोकेन पुत्रक ॥ ७.७३.६ ॥
ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵੀ ਯਕੀਨਨ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਸੋਗ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ।
7.73.7
न स्मराम्यनृतं ह्युक्तं न च हिंसां स्मराम्यहम् ।
सर्वेषां प्राणिनां पापं कृतं नैव स्मराम्यहम् ॥ ७.७३.७ ॥
ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਹੀ ਹਿੰਸਾ ਕਰਨੀ ਯਾਦ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਪ੍ਰਤੀ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ।
7.73.8
केनाद्य दुष्कृतेनायं बाल एव ममात्मजः ।
अकृत्वा पितृकार्याणि गतो वैवस्वतक्षयम् ॥ ७.७३.८ ॥
ਕਿਹੜੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਕਾਰਨ ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਇਹ ਬਾਲਕ ਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਰ-ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਯਮਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ?
7.73.9
नेदृशं दृष्टपूर्वं मे श्रुतं वा घोरदर्शनम् ।
मृत्युरप्राप्तकालानां रामस्य विषये यथा ॥ ७.७३.९ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਆਈ, ਅਜਿਹਾ ਭਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਸੀ।
7.73.10
रामस्य दुष्कृतं किञ्चिन्महदस्ति न संशयः ।
यथा हि विषयस्थानां बालानां मृत्युरागतः ॥ ७.७३.१० ॥
ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂ ਉੱਤੇ ਮੌਤ ਆ ਪਈ ਹੈ।
7.73.11
नह्यन्यविषयस्थानां बालानां मृत्युतो भयम् ।
त्वं राजञ्जीवयस्वैनं बालं मृत्युवशं गतम् ॥ ७.७३.११ ॥
ਦੂਜੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਬਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਮੌਤ ਦੇ ਵੱਸ ਪਏ ਇਸ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਤ ਕਰੋ।
7.73.12
राजद्वारि मरिष्यामि पत्न्या सार्धमनाथवत् ।
ब्रह्महत्यां ततो राम समुपेत्य सुखी भव ॥ ७.७३.१२ ॥
ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦੁਆਰ ਉੱਤੇ ਅਨਾਥਾਂ ਵਾਂਗ ਮਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਰਾਮ! ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਤੈਨੂੰ ਲੱਗੇਗਾ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਸੁਖੀ ਰਹਿ।
7.73.13
भ्रातृभिः सहितो राजन्दीर्घमायुरवाप्स्यसि ।
उषिताः स्म सुखं राज्ये तवास्मिन्सुमहाबल ॥ ७.७३.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਤੁਸੀਂ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਪਾਓਗੇ। ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਇਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹੇ ਹਾਂ।
7.73.14
इदं तु पतितं तस्मात्तव राम वशे स्थिताः ।
कालस्य वशमापन्नाः स्वल्पं हि नहि नः सुखम् ॥ ७.७३.१४ ॥
ਪਰ ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਿਆ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਕਾਲ ਦੇ ਵਸ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੁਖ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ।
7.73.15
सम्प्रत्यनाथो विषय इक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ।
रामं नाथमिहासाद्य बालान्तकरणं ध्रुवम् ॥ ७.७३.१५ ॥
ਹੁਣ ਮਹਾਤਮਾ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂਆਂ ਦਾ ਇਹ ਰਾਜ ਨਾਥ-ਹੀਣ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾਥ ਵਜੋਂ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਬਾਲਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
7.73.16
राजदोषैर्विपद्यन्ते प्रजा ह्यविधिपालिताः ।
असद्वृत्ते तु नृपतावकाले म्रियते जनः ॥ ७.७३.१६ ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਪਾਲੀ ਗਈ ਪਰਜਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਦਾ ਆਚਰਣ ਦੁਸ਼ਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਕਾਲ ਹੀ ਲੋਕ ਮਰਦੇ ਹਨ।
7.73.17
यद्वा पुरेष्वयुक्तानि जना जनपदेषु च ।
कुर्वते न च रक्षा ऽस्ति तदा कालकृतं भयम् ॥ ७.७३.१७ ॥
ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਅਣਉਚਿਤ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਦ ਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪੰਨ ਭੈ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
7.73.18
सुव्यक्तं राजदोषो हि भविष्यति न संशयः ।
पुरे जनपदे चापि ततो बालवधो ह्ययम् ॥ ७.७३.१८ ॥
ਇਹ ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਬਾਲਕਾਂ ਦਾ ਵਧ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
7.73.19
एवं बहुविधैर्वाक्यैरुपरुध्य मुहुर्मुहुः ।
राजानं दुःखसन्तप्तः सुतं तमुपगूहते ॥ ७.७३.१९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।