বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 7.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.75.1
नारदस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वा ऽमृतमयं तदा ।
प्रहर्षमतुलं लेभे लक्ष्मणं चेदमब्रवीत् ॥ ७.७५.१ ॥
নারদের সেই অমৃতময় বাক্য শুনে তখন লক্ষ্মণ অতুলনীয় আনন্দ লাভ করলেন এবং এই কথা বললেন।
7.75.2
गच्छ सौम्य द्विजश्रेष्ठं समाश्वासय सुव्रतम् ।
बालस्य तु शरीरं तत्तैलद्रोण्यां निधापय ॥ ७.७५.२ ॥
হে সৌম্য, যাও, সুব্রত শ্রেষ্ঠ দ্বিজকে সান্ত্বনা দাও। বালকের সেই দেহ তেলের দ্রোণীতে রাখাও।
7.75.3
गन्धैश्च परमोदारैस्तैलैश्चापि सुगन्धिभिः ।
यथा न क्षीयते बालस्तथा सौम्य विधीयताम् ॥ ७.७५.३ ॥
অতি উত্তম সুগন্ধি দ্রব্য ও সুগন্ধি তেল দিয়ে, যাতে বালক ক্ষয় না পায় সেভাবে, হে সৌম্য, ব্যবস্থা করো।
7.75.4
यथा शरीरो बालस्य गुप्तः सन् शिष्टकर्मणः ।
विपत्तिः परिभेदो वा न भवेच्च तथा कुरु ॥ ७.७५.४ ॥
শিষ্টাচারী ব্যক্তির সন্তানের দেহ সুরক্ষিত থাকে, কোনো বিপদ বা ক্ষয় যেন না ঘটে—এমনভাবে করো।
7.75.5
एवमादिश्य काकुत्स्थो लक्ष्मणं शुभलक्षणम् ।
मनसा पुष्पकं दध्यावागच्छेति महायशाः ॥ ७.७५.५ ॥
লক্ষ্মণকে এভাবে আদেশ করে, শুভলক্ষণ মহাযশা কাকুৎস্থ মনে মনে 'এসো' বলে পুষ্পককে স্মরণ করলেন।
7.75.6
इङ्गितं स तु विज्ञाय पुष्पको हेमभूषितः ।
आजगाम मुहूर्तेन समीपे राघवस्य वै ॥ ७.७५.६ ॥
সেই ইঙ্গিত বুঝে স্বর্ণভূষিত পুষ্পক মুহূর্তের মধ্যে রাঘবের নিকটে এসে উপস্থিত হল।
7.75.7
सो ऽब्रवीत्प्रणतो भूत्वा अयमस्मि नराधिप ।
वश्यस्तव महाबाहो किङ्करः समुपस्थितः ॥ ७.७५.७ ॥
তিনি বিনীতভাবে প্রণত হয়ে বললেন, "হে নরাধিপ, এই আমি। হে মহাবাহু, আমি আপনার বশীভূত; আপনার কিঙ্কর এখানে উপস্থিত।"
7.75.8
भाषितं रुचिरं श्रुत्वा पुष्पकस्य नराधिपः ।
अभिवाद्य महर्षींस्तान् विमानं सो ऽध्यरोहत ॥ ७.७५.८ ॥
পুষ্পকের মধুর বাক্য শুনে সেই নরাধিপ মহর্ষিদের অভিবাদন করে সেই বিমানে আরোহণ করলেন।
7.75.9
धनुर्गृहीत्वा तूणी च खड्गं च रुचिरप्रभम् ।
निक्षिप्य नगरे वीरौ सौमित्रिभरतावुभौ ॥ ७.७५.९ ॥
ধনুক, দুই তূণীর ও উজ্জ্বল খড়্গ গ্রহণ করে সেই দুই বীর—সৌমিত্রি ও ভরতকে নগরে স্থাপন করলেন।
7.75.10
प्रायात्प्रतीचीं हरितं विचिन्वंश्च ततस्ततः ।
उत्तरामगमच्छ्रीमान्दिशं हिमवता वृताम् ॥ ७.७५.१० ॥
সবুজ অঞ্চল অন্বেষণ করতে করতে তিনি পশ্চিম দিকে গেলেন; তারপর সেই শ্রীমান হিমালয়ে বেষ্টিত উত্তর দিকে গেলেন।
7.75.11
अपश्यमानस्तत्रापि स्वल्पमप्यथ दुष्कृतम् ।
पूर्वामपि दिशं सर्वामथो ऽपश्यन्नराधिपः ॥ ७.७५.११ ॥
সেখানেও অল্পমাত্র দুষ্কর্মও না দেখে, তখন সেই নরাধিপ পূর্ব দিকের সমস্ত অঞ্চলও দেখলেন।
7.75.12
प्रविशुद्धसमाचारामादर्शतलनिर्मलाम् ।
पुष्पकस्थो महाबाहुस्तदापश्यन्नराधिपः ॥ ७.७५.१२ ॥
পুষ্পকে দাঁড়ানো সেই মহাবাহু নরাধিপ তখন অত্যন্ত শুদ্ধ আচারসম্পন্ন, দর্পণতলের মতো নির্মল সেই দিক দেখলেন।
7.75.13
दक्षिणां दिशमाक्रामत्ततो राजर्षिनन्दनः ।
शैवलस्योत्तरे पार्श्वे ददर्श सुमहत्सरः ॥ ७.७५.१३ ॥
তারপর রাজর্ষির পুত্র দক্ষিণ দিকে অগ্রসর হয়ে শৈবালাবৃত তীরের উত্তর পাশে এক অতি বিশাল সরোবর দেখলেন।
7.75.14
तस्मिन्सरसि तप्यन्तं तापसं सुमहत्तपः ।
ददर्श राघवः श्रीमाँल्लम्बमानमधोमुखम् ॥ ७.७५.१४ ॥
সেই সরোবরে অতি কঠোর তপস্যারত এক তপস্বীকে, মাথা নিচু করে ঝুলন্ত অবস্থায় শ্রীমান রাঘব দেখলেন।
7.75.15
राघवस्तमुपागम्य तप्यन्तं तप उत्तमम् ।
उवाच स तदा वाक्यं धन्यस्त्वमसि सुव्रत ॥ ७.७५.१५ ॥
রাঘব তাঁর কাছে গিয়ে, সেই উত্তম তপস্যারত ব্যক্তিকে তখন বললেন — "হে সুব্রত, তুমি ধন্য।"
7.75.16
कस्यां योन्यां तपोवृद्ध वर्तसे दृढविक्रम ।
कौतूहलात्त्वां पृच्छामि रामो दाशरथिर्ह्यहम् ॥ ७.७५.१६ ॥
"হে তপস্যায় বৃদ্ধ, হে দৃঢ়বিক্রম, তুমি কোন যোনিতে (বর্ণে) আছ? কৌতূহলবশে তোমাকে জিজ্ঞাসা করছি — আমি দশরথের পুত্র রাম।"
7.75.17
को ऽर्थो मनीषितस्तुभ्यं स्वर्गलाभः परो ऽथवा ।
वराश्रयो यदर्थं त्वं तपस्यसि सुदुष्करम् ।
यमाश्रित्य तपस्तप्तं श्रोतुमिच्छामि तापस ॥ ७.७५.१७ ॥
"তোমার অভীষ্ট উদ্দেশ্য কী — স্বর্গলাভ, নাকি তার চেয়েও উৎকৃষ্ট কিছু? অথবা কোন বরের আশায় তুমি এই অতি কঠিন তপস্যা করছ? হে তাপস, যে তপস্যা তুমি আশ্রয় করেছ, তা শুনতে ইচ্ছা করি।"
7.75.18
ब्राह्मणो वा ऽसि भद्रं ते क्षत्रियो वा ऽसि दुर्जयः ।
वैश्यस्तृतीयवर्णो वा शूद्रो वा सत्यवाग्भव ॥ ७.७५.१८ ॥
"তুমি ব্রাহ্মণ হও বা দুর্জয় ক্ষত্রিয়, বৈশ্য, তৃতীয় বর্ণ বা শূদ্র — তোমার মঙ্গল হোক। সত্যবাক্ হও।"
7.75.19
इत्येवमुक्तः स नराधिपेन ह्यवाक्छिरा दाशरथाय तस्मै ।
उवाच जातिं नृपपुङ्गवाय यत्कारणे चैव तपःप्रयत्नः ॥ ७.७५.१९ ॥
রাজার এইরূপ কথায় সে মাথা নত করে দশরথপুত্রকে, সেই নৃপশ্রেষ্ঠকে নিজের জাতি বলল, এবং যে কারণে তপস্যায় প্রয়াস করেছিল তাও বলল।