वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.75.1
नारदस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वा ऽमृतमयं तदा ।
प्रहर्षमतुलं लेभे लक्ष्मणं चेदमब्रवीत् ॥ ७.७५.१ ॥
नारदांचे ते अमृतमय वचन ऐकून तेव्हा लक्ष्मणाला अतुलनीय हर्ष झाला आणि तो असे म्हणाला.
7.75.2
गच्छ सौम्य द्विजश्रेष्ठं समाश्वासय सुव्रतम् ।
बालस्य तु शरीरं तत्तैलद्रोण्यां निधापय ॥ ७.७५.२ ॥
हे सौम्य, जा, सुव्रत अशा श्रेष्ठ द्विजाला धीर दे. त्या बालकाचे शरीर तेलाच्या द्रोणीत ठेवव.
7.75.3
गन्धैश्च परमोदारैस्तैलैश्चापि सुगन्धिभिः ।
यथा न क्षीयते बालस्तथा सौम्य विधीयताम् ॥ ७.७५.३ ॥
उत्तम सुगंधी द्रव्ये आणि सुगंधी तेलांनी, बालक क्षीण होऊ नये अशी व्यवस्था कर, हे सौम्या.
7.75.4
यथा शरीरो बालस्य गुप्तः सन् शिष्टकर्मणः ।
विपत्तिः परिभेदो वा न भवेच्च तथा कुरु ॥ ७.७५.४ ॥
सदाचारी पुरुषाच्या बालकाचे शरीर सुरक्षित राहून कोणतेही संकट किंवा नाश होऊ नये असे कर.
7.75.5
एवमादिश्य काकुत्स्थो लक्ष्मणं शुभलक्षणम् ।
मनसा पुष्पकं दध्यावागच्छेति महायशाः ॥ ७.७५.५ ॥
लक्ष्मणाला असा आदेश देऊन, शुभलक्षण असलेल्या महायशस्वी काकुत्स्थाने मनात 'ये' असे म्हणून पुष्पकाचे चिंतन केले.
7.75.6
इङ्गितं स तु विज्ञाय पुष्पको हेमभूषितः ।
आजगाम मुहूर्तेन समीपे राघवस्य वै ॥ ७.७५.६ ॥
तो इशारा ओळखून सोन्याने अलंकृत पुष्पक क्षणार्धात राघवाच्या जवळ आले.
7.75.7
सो ऽब्रवीत्प्रणतो भूत्वा अयमस्मि नराधिप ।
वश्यस्तव महाबाहो किङ्करः समुपस्थितः ॥ ७.७५.७ ॥
तो नम्रतेने नमून म्हणाला, "हे नराधिपा, हा मी आहे. हे महाबाहो, मी आपल्या वशात आहे; आपला सेवक येथे उपस्थित झाला आहे."
7.75.8
भाषितं रुचिरं श्रुत्वा पुष्पकस्य नराधिपः ।
अभिवाद्य महर्षींस्तान् विमानं सो ऽध्यरोहत ॥ ७.७५.८ ॥
पुष्पकाचे मधुर बोल ऐकून त्या नराधिपाने त्या महर्षींना अभिवादन केले आणि त्या विमानावर आरूढ झाला.
7.75.9
धनुर्गृहीत्वा तूणी च खड्गं च रुचिरप्रभम् ।
निक्षिप्य नगरे वीरौ सौमित्रिभरतावुभौ ॥ ७.७५.९ ॥
धनुष्य, दोन भाते व तेजस्वी तलवार घेऊन त्या दोन वीर सौमित्री व भरत यांना नगरात ठेवले.
7.75.10
प्रायात्प्रतीचीं हरितं विचिन्वंश्च ततस्ततः ।
उत्तरामगमच्छ्रीमान्दिशं हिमवता वृताम् ॥ ७.७५.१० ॥
हिरवीगार प्रदेश शोधत तो पश्चिमेकडे गेला; नंतर तो श्रीमान हिमालयाने वेढलेल्या उत्तर दिशेकडे गेला.
7.75.11
अपश्यमानस्तत्रापि स्वल्पमप्यथ दुष्कृतम् ।
पूर्वामपि दिशं सर्वामथो ऽपश्यन्नराधिपः ॥ ७.७५.११ ॥
तिथेही थोडेसेही दुष्कर्म दिसले नाही, तेव्हा त्या नराधिपाने पूर्व दिशेतील सर्व प्रदेशही पाहिला.
7.75.12
प्रविशुद्धसमाचारामादर्शतलनिर्मलाम् ।
पुष्पकस्थो महाबाहुस्तदापश्यन्नराधिपः ॥ ७.७५.१२ ॥
पुष्पकावर उभा असलेल्या त्या महाबाहू नराधिपाने तेव्हा अत्यंत शुद्ध आचार असलेली, आरशाच्या तलासारखी निर्मळ अशी ती दिशा पाहिली.
7.75.13
दक्षिणां दिशमाक्रामत्ततो राजर्षिनन्दनः ।
शैवलस्योत्तरे पार्श्वे ददर्श सुमहत्सरः ॥ ७.७५.१३ ॥
नंतर राजर्षीचा पुत्र दक्षिण दिशेकडे निघाला आणि शैवालाने भरलेल्या किनाऱ्याच्या उत्तर बाजूला त्याला एक अतिविशाल सरोवर दिसले.
7.75.14
तस्मिन्सरसि तप्यन्तं तापसं सुमहत्तपः ।
ददर्श राघवः श्रीमाँल्लम्बमानमधोमुखम् ॥ ७.७५.१४ ॥
त्या सरोवरात अतिकठोर तप करणारा एक तपस्वी, डोके खाली करून लटकलेला असा श्रीमान् राघवाने पाहिला.
7.75.15
राघवस्तमुपागम्य तप्यन्तं तप उत्तमम् ।
उवाच स तदा वाक्यं धन्यस्त्वमसि सुव्रत ॥ ७.७५.१५ ॥
राघव त्याच्याजवळ जाऊन, त्या उत्तम तपात मग्न असलेल्या तपस्व्याला म्हणाला — "हे सुव्रता, तू धन्य आहेस."
7.75.16
कस्यां योन्यां तपोवृद्ध वर्तसे दृढविक्रम ।
कौतूहलात्त्वां पृच्छामि रामो दाशरथिर्ह्यहम् ॥ ७.७५.१६ ॥
"हे तपात वृद्ध, हे दृढपराक्रमी, तू कोणत्या योनीत (वर्णात) आहेस? कुतूहलाने मी तुला विचारतो — मी दशरथाचा पुत्र राम आहे."
7.75.17
को ऽर्थो मनीषितस्तुभ्यं स्वर्गलाभः परो ऽथवा ।
वराश्रयो यदर्थं त्वं तपस्यसि सुदुष्करम् ।
यमाश्रित्य तपस्तप्तं श्रोतुमिच्छामि तापस ॥ ७.७५.१७ ॥
"तुला हवे असलेले ध्येय कोणते — स्वर्गलाभ की त्याहूनही श्रेष्ठ काही? किंवा कोणत्या वराच्या आशेने तू हे अतिकठीण तप करीत आहेस? हे तापसा, ज्या तपाचा तू आश्रय घेतला आहेस, ते मला ऐकायचे आहे."
7.75.18
ब्राह्मणो वा ऽसि भद्रं ते क्षत्रियो वा ऽसि दुर्जयः ।
वैश्यस्तृतीयवर्णो वा शूद्रो वा सत्यवाग्भव ॥ ७.७५.१८ ॥
"तू ब्राह्मण आहेस, की दुर्जय क्षत्रिय, वैश्य, तृतीय वर्ण किंवा शूद्र आहेस — तुझे कल्याण असो. सत्यवादी हो."
7.75.19
इत्येवमुक्तः स नराधिपेन ह्यवाक्छिरा दाशरथाय तस्मै ।
उवाच जातिं नृपपुङ्गवाय यत्कारणे चैव तपःप्रयत्नः ॥ ७.७५.१९ ॥
राजाने असे सांगितल्यावर तो मान खाली घालून दशरथपुत्राला, त्या श्रेष्ठ राजाला आपली जात सांगू लागला आणि तपश्चर्येच्या प्रयत्नाचे कारणही सांगितले.