वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.8.1
हन्यमाने बले तस्मिन्पद्मनाभेन पृष्ठतः ।
माल्वान्सन्निवृत्तो ऽथ वेलामेत्य इवार्णवः ॥ ७.८.१ ॥
पद्मनाभाने मागून सैन्यावर प्रहार केल्यावर माल्यवान किनाऱ्यापर्यंत आलेल्या समुद्राप्रमाणे माघारी फिरला.
7.8.2
संरक्तनयनः कोपाच्चलन्मौलिर्निशाचरः ।
पद्मनाभमिदं प्राह वचनं पुरुषोत्तमम् ॥ ७.८.२ ॥
क्रोधाने लालबुंद डोळे आणि हलणारा मुकुट असलेला निशाचर पुरुषोत्तम पद्मनाभाला हे वचन म्हणाला.
7.8.3
नारायण न जानीषे क्षात्रधर्मं पुरातनम् ।
अयुद्धमनसो भीतानस्मान्हंसि यथेतरः ॥ ७.८.३ ॥
हे नारायणा! तू प्राचीन क्षात्रधर्म जाणत नाहीस; युद्धात मन नसलेल्या, भ्यालेल्या आम्हाला सामान्य माणसाप्रमाणे तू मारतोस.
7.8.4
पराङ्मुखवधं पापं यः करोत्यसुरेतरः ।
स हन्ता न गतः स्वर्गं लभते पुण्यकर्मणाम् ॥ ७.८.४ ॥
पाठ फिरवलेल्या माणसाला मारण्याचे पाप जो करतो — असुर नसलेला — तो मारेकरी स्वर्गाला जात नाही आणि पुण्यकर्मींचे फळ मिळवत नाही.
7.8.5
युद्धश्रद्धा ऽथवा ते ऽस्ति शङ्खचक्रगदाधर । ४
अहं स्थितो ऽस्मि पश्यामि बलं दर्शय यत्तव ॥ ७.८.५ ॥
हे शंख, चक्र, गदाधारी! तुला युद्धाची इच्छा असेल तर मी इथे उभा आहे; तुझे बळ दाखव.
7.8.6
माल्यवन्तं स्थितं दृष्ट्वा माल्यवन्तमिवाचलम् ।
उवाच राक्षसेन्द्रं तं देवराजानुजो बली ॥ ७.८.६ ॥
माल्यवान पर्वतासारखा उभा असलेला पाहून देवराजाचा (इंद्राचा) धाकटा बंधू बलवान त्या राक्षसराजाला म्हणाला.
7.8.7
युष्मत्तो भयभीतानां देवानां वै मया ऽभयम् ।
राक्षसोत्सादनं दत्तं तदेतदनुपाल्यते ॥ ७.८.७ ॥
तुमच्यामुळे भयभीत झालेल्या देवांना मी अभय दिले होते, राक्षसांच्या संहाराचे वचनही दिले होते; तेच वचन आता पाळले जात आहे.
7.8.8
प्राणैरपि प्रियं कार्यं देवानां हि सदा मया ।
सो ऽहं वो निहनिष्यामि रसातलगतानपि ॥ ७.८.८ ॥
देवांचे प्रिय कार्य मला नेहमी प्राणांपेक्षाही अधिक करायचे असते; म्हणून पाताळात लपलेल्यांनाही मी नक्की मारीन.
7.8.9
देवदेवं ब्रुवाणं तं रक्ताम्बुरुहलोचनम् ।
शक्त्या बिभेद सङ्क्रुद्धो राक्षसेन्द्रो भुजान्तरे ॥ ७.८.९ ॥
देवदेव बोलत असताना, रक्तकमलासारख्या नेत्रांच्या त्याला संतापलेल्या राक्षसराजाने शक्तीने त्याच्या बाहूंच्या मध्ये भोसकले.
7.8.10
माल्यवद्भुजनिर्मुक्ता शक्तिर्घण्टाकृतस्वना ।
हरेरुरसि बभ्राज मेघस्थेव शतह्रदा ॥ ७.८.१० ॥
माल्यवानाच्या बाहूतून सुटलेली, घंटेच्या नादासारखा आवाज करणारी ती शक्ती हरीच्या छातीवर मेघातील शतधारी विजेसारखी चमकली.
7.8.11
ततस्तामेव चोत्कृष्य शक्तिं शक्तिधरप्रियः ।
माल्यवन्तं समुद्दिश्य चिक्षेपाम्बुरुहेक्षणः ॥ ७.८.११ ॥
मग शक्तिधारकांना प्रिय असलेल्या कमलनेत्र त्याने ती शक्ती ओढून काढली आणि माल्यवानाला लक्ष्य करून फेकली.
7.8.12
स्कन्दोत्सृष्टेव सा शक्तिर्गोविन्दकरनिस्सृता ।
काङ्क्षन्ती राक्षसं प्रायान्माहेन्द्रीवाञ्जनाचलम् ॥ ७.८.१२ ॥
गोविंदाच्या हातातून सुटलेली ती शक्ती, स्कंदाने फेकलेल्या अस्त्रासारखी, राक्षसाला इच्छित करीत इंद्रसंबंधी अंजन पर्वताकडे गेली.
7.8.13
सा तस्योरसि विस्तीर्णे हारभारा ऽवभासिते ।
अपतद्राक्षसेन्द्रस्य गिरिकूट इवाशनिः ॥ ७.८.१३ ॥
ती शक्ती त्या राक्षसराजाच्या विशाल छातीवर, हारांच्या भाराने चमकणाऱ्या छातीवर, डोंगरशिखरावर पडणाऱ्या वीजेप्रमाणे पडली.
7.8.14
तया भिन्नतनुत्राणः प्राविशद्विपुलं तमः ।
माल्यवान्पुनराश्वस्तस्तस्थौ गिरिरिवाचलः ॥ ७.८.१४ ॥
त्या शक्तीने कवच भेदले जाऊन तो गाढ अंधारात बुडाला; पुन्हा शुद्धीवर येऊन माल्यवान पर्वताप्रमाणे अचल उभा राहिला.
7.8.15
ततः कार्ष्णायसं शूलं कण्टकैर्बहुभिर्वतम् ।
प्रगृह्याभ्यहनद्देवं स्तनयोरन्तरे दृढम् ॥ ७.८.१५ ॥
मग त्याने काळ्या लोखंडाचा, अनेक काट्यांनी युक्त असा शूल घेऊन देवाच्या (लक्ष्मणाच्या) छातीच्या मध्यभागी जोराने प्रहार केला.
7.8.16
तथैव रणरक्तस्तु मुष्टिना वासवानुजम् ।
ताडयित्वा धनुर्मात्रमपक्रान्तो निशाचरः ॥ ७.८.१६ ॥
तसेच युद्धरक्ताने माखलेल्या त्या निशाचराने मुठीने वासवाच्या धाकट्या भावाला (लक्ष्मणाला) मारले आणि एक धनुष्य अंतरावर मागे सरला.
7.8.17
ततो ऽम्बरे महाञ्छब्दः साधुसाध्विति चोदितः ।
आहत्य राक्षसो विष्णुं गरुडं चाप्यताडयत् ॥ ७.८.१७ ॥
तेव्हा आकाशात "साधू! साधू!" असा मोठा आवाज उठला. राक्षसाने विष्णूवर प्रहार केला आणि गरुडालाही मारले.
7.8.18
वैनतेयस्ततः क्रुद्धः पक्षवातेन राक्षसम् ।
व्यपोहद्बलवान्वायुः शुष्कपर्णचयं यथा ॥ ७.८.१८ ॥
मग संतप्त झालेल्या वैनतेयाने (गरुडाने) आपल्या पंखांच्या वाऱ्याने राक्षसाला असे उडवून दिले, जसे बलवान वारा वाळलेल्या पानांच्या ढिगाला उडवतो.
7.8.19
द्विजेन्द्रपक्षवातेन द्रावितं दृश्य पूर्वजम् ।
सुमाली स्वबलैः सार्धं लङ्कामभिमुखो ययौ ॥ ७.८.१९ ॥
पक्षिराज गरुडाच्या पंखांच्या वाऱ्याने पळवलेल्या मोठ्या भावाला पाहून सुमाली आपल्या सैन्यासह लंकेकडे गेला.
7.8.20
पक्षवातबलोद्धूतो माल्यवानपि राक्षसः ।
स्वबलेन समागम्य ययौ लङ्कां ह्रिया वृतः ॥ ७.८.२० ॥
पंखांच्या वाऱ्याच्या बळाने उडवला गेलेला राक्षस माल्यवानही लाजेने वेढलेला होऊन आपल्या सैन्याला मिळून लंकेकडे गेला.
7.8.21
एवं ते राक्षसा तेन हरिणा कमलेक्षण ।
बहुशः संयुगे भग्ना हतप्रवरनायकाः ॥ ७.८.२१ ॥
हे कमलनेत्रा! अशा प्रकारे त्या हरि (गरुड) कडून राक्षस युद्धात अनेकदा पराभूत झाले; त्यांचे श्रेष्ठ नायक मारले गेले.
7.8.22
अशक्नुवन्तस्ते विष्णुं प्रतियोद्धुं भयार्दिताः ।
त्यक्त्वा लङ्कां गता वस्तुं पातालं सहपत्नयः ॥ ७.८.२२ ॥
विष्णूशी प्रतियुद्ध करण्यास असमर्थ, भयाने पीडित झालेले ते लंका सोडून पत्न्यांसह पाताळात वास्तव्यास गेले.
7.8.23
सुमालिनं समासाद्य राक्षसं रघुसत्तम ।
स्थिताः प्रख्यातवीर्यास्ते वंशे सालकटङ्कटे ॥ ७.८.२३ ॥
हे रघुश्रेष्ठा! राक्षस सुमालीकडे जाऊन, प्रख्यात पराक्रमी ते सालकटंकट वंशात स्थिरावले.
7.8.24
ये त्वया निहतास्ते तु पौलस्त्या नाम राक्षसाः ।
सुमाली माल्यवान्माली ये च तेषां पुरःसराः ॥
सर्वे तेभ्यो महाभागा रावणाद्बलवत्तराः ॥ ७.८.२४ ॥
तुम्ही मारलेले ते पौलस्त्य राक्षस—सुमाली, माल्यवान, माली आणि त्यांचे अग्रणी—हे सर्व महाभाग्यवान होते; रावणापेक्षाही अधिक बलवान होते.
7.8.25
न चान्यो राक्षसान्हन्ता सुरारीन्देवकण्टकान् ।
ऋते नारायणं देवं शङ्खचक्रगदाधरम् ॥ ७.८.२५ ॥
देवांना कंटक असलेल्या राक्षसांना आणि सुरशत्रूंना शंख-चक्र-गदाधारी नारायण देवाशिवाय दुसरा कोणीही मारू शकणार नाही.
7.8.26
भवान्नारायणो देवश्चतुर्बाहुः सनातनः ।
राक्षसान्हन्तुमुत्पन्नो ह्यजेयः प्रभुरव्ययः ॥ ७.८.२६ ॥
आपणच चतुर्भुज, सनातन नारायण देव आहात; राक्षसांचा वध करण्यासाठी अवतरलेले; आपण अजेय, प्रभु आणि अव्यय आहात.
7.8.27
नष्टधर्मव्यवस्थाता काले काले प्रजाकरः ।
उत्पद्यते दस्युवधे शरणागतवत्सलः ॥ ७.८.२७ ॥
धर्मव्यवस्था नष्ट होते तेव्हा तेव्हा, प्रजाहित करणारे, शरणागतांवर प्रेम करणारे आपण दस्यूंच्या वधासाठी अवतरता.
7.8.28
एषा मया तव नराधिप राक्षसानामुत्पत्तिरद्य कथिता सकला यथावत् ।
भूयो निबोध रघुसत्तम रावणस्य जन्मप्रभावमतुलं ससुतस्य सर्वम् ॥ ७.८.२८ ॥
हे नराधिपा! राक्षसांची ही सारी उत्पत्ती आज मी आपल्याला यथावत सांगितली. हे रघुसत्तमा! आता रावणाचा अतुलनीय जन्म आणि प्रभाव, त्याच्या पुत्रांसह, सर्व ऐका.
7.8.29
चिरात्सुमाली व्यचरद्रसातलं स राक्षसो विष्णुभयार्दितस्तदा ।
पुत्रैश्च पौत्रैश्च समन्वितो बली ततस्तु लङ्कामवसद्धनेश्वरः ॥ ७.८.२९ ॥
बऱ्याच काळानंतर, विष्णूच्या भयाने पीडित झालेला तो बलवान राक्षस सुमाली रसातलात फिरला. नंतर पुत्र आणि नातवंडांसह धनेश्वर होऊन तो लंकेत वास करू लागला.