বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 7.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.81.1
स मुहूर्तादुपश्रुत्य देवर्षिरमितप्रभः ।
स्वमाश्रमं शिष्यवृतः क्षुधार्तः सन्न्यवर्तत ॥ ७.८१.१ ॥
এক মুহূর্ত শুনে, অমিত তেজস্বী দেবর্ষি ক্ষুধায় কাতর হয়ে শিষ্যদের দ্বারা বেষ্টিত হয়ে নিজ আশ্রমে ফিরে গেলেন।
7.81.2
सो ऽपश्यदरजां दीनां रजसा समभिप्लुताम् ।
ज्योत्स्नामिव ग्रहग्रस्तां प्रत्यूषे न विराजतीम् ॥ ७.८१.२ ॥
তিনি এক বিষণ্ণ, ধূলিতে আচ্ছন্ন, দীপ্তিহীন কিছু দেখলেন; প্রভাতে গ্রহণগ্রস্ত চন্দ্রালোকের মতো তা উজ্জ্বল ছিল না।
7.81.3
तस्य रोषः समभवत्क्षुधार्तस्य विशेषतः ।
निर्दहन्निव लोकांस्त्रीञ्छिष्यांश्चैतदुवाच ह ॥ ७.८१.३ ॥
ক্ষুধায় বিশেষভাবে কাতর তাঁর মধ্যে ক্রোধ জন্মাল; যেন ত্রিলোক দগ্ধ করবেন, এমনভাবে তিনি শিষ্যদের এই কথা বললেন।
7.81.4
पश्यध्वं विपरीतस्य दण्डस्याविजितात्मनः ।
विपत्तिं घोरसङ्काशां क्रुद्धामग्निशिखामिव ॥ ७.८१.४ ॥
বিপরীত আচরণকারী, অসংযতচিত্ত ব্যক্তির উপর দণ্ডের ভয়ংকর বিপত্তি দেখো; তা ক্রুদ্ধ অগ্নিশিখার মতো।
7.81.5
क्षयो ऽस्य दुर्मतेः प्राप्तः सानुगस्य दुरात्मनः ।
यः प्रदीप्तां हुताशस्य शिखां वै स्प्रष्टुमिच्छति ॥ ७.८१.५ ॥
যে দুর্মতি জ্বলন্ত অগ্নিশিখা স্পর্শ করতে চায়, সেই অনুচরসহ দুরাত্মার বিনাশ এসে গেছে।
7.81.6
यस्मात्स कृतवान्पापमीदृशं घोरसंहितम् ।
तस्मात्प्राप्स्यति दुर्मेधाः फलं पापस्य कर्मणः ॥ ७.८१.६ ॥
সে এমন ভয়ংকর পাপ করেছে, তাই সেই দুর্বুদ্ধি সেই পাপকর্মের ফল পাবে।
7.81.7
सप्तरात्रेण राजासौ सभृत्यबलवाहनः ।
पापकर्मसमाचारो वधं प्राप्स्यति दुर्मतिः ॥ ७.८१.७ ॥
সাত রাতের মধ্যে সেই রাজা, তার ভৃত্য, সেনা ও বাহনসহ, পাপকর্মাচারী সেই দুর্মতি বিনাশ প্রাপ্ত হবে।
7.81.8
समन्ताद्योजनशतं विषयं चास्य दुर्मतेः ।
धक्ष्यते पांसुवर्षेण महता पाकशासनः ॥ ७.८१.८ ॥
চারদিকে একশো যোজন পর্যন্ত এই দুর্মতির রাজ্য পাকশাসন ইন্দ্র মহা ধুলিবৃষ্টিতে দগ্ধ করবেন।
7.81.9
सर्वसत्वानि यानीह स्थावराणि चराणि च ।
महता पांसुवर्षेण विलयं सर्वतो ऽगमन् ॥ ७.८१.९ ॥
এখানে যত স্থাবর ও জঙ্গম প্রাণী ছিল, মহা ধুলিবৃষ্টিতে তারা সর্বত্র বিলীন হয়ে গেল।
7.81.10
दण्डस्य विषयो यावत्तावत्सर्वसमुच्छ्रयम् ।
पांसुवर्षमिवालक्ष्यं सप्तरात्रं भविष्यति ॥ ७.८१.१० ॥
দণ্ডের রাজ্য যতদূর, সেখানে যা কিছু উঁচু হয়ে আছে সব সাত রাত ধুলিবৃষ্টির মতো অদৃশ্য হয়ে যাবে।
7.81.11
इत्युक्त्वा क्रोधताम्राक्षस्तदाश्रमनिवासिनम् ।
जनं जनपदान्तेषु स्थीयतामिति चाब्रवीत् ॥ ७.८१.११ ॥
এই বলে ক্রোধে রক্তবর্ণ নয়নে সে তখন আশ্রমবাসী মানুষদের এবং জনপদের সীমান্তে থাকা লোকদের বলল, "এখানেই অবস্থান কর।"
7.81.12
श्रुत्वा तूशनसो वाक्यं सो ऽ ऽश्रमावसथो जनः ।
निष्क्रान्तो विषयात्तस्मात्स्थानं चक्रे ऽथ बाह्यतः ॥ ७.८१.१२ ॥
উশনার কথা শুনে আশ্রমবাসী সেই লোকেরা সেই দেশ থেকে বেরিয়ে গেল এবং তারপর বাইরে গিয়ে বসবাসের স্থান করে নিল।
7.81.13
स तथोक्त्वा मुनिजनमरजामिदमब्रवीत् ।
इहैव वस दुर्मेधे आश्रमे सुसमाहिता ॥ ७.८१.१३ ॥
তিনি মুনিজনদের এইরূপ বলে অরজাকে বললেন, হে দুর্বুদ্ধি, এখানেই এই আশ্রমে অতি সমাহিত চিত্তে বাস কর।
7.81.14
इदं योजनपर्यन्तं सरः सुरुचिरप्रभम् ।
अरजे विज्वरा भुङ्क्ष्व कालश्चात्र प्रतीक्ष्यताम् ॥ ७.८१.१४ ॥
এক যোজন বিস্তৃত অতি সুন্দর দীপ্তিময় এই সরোবর আছে। হে অরজা, দুঃখহীন হয়ে এটি ভোগ কর; এখানেই সময়ের প্রতীক্ষা কর।
7.81.15
त्वत्समीपे च ये सत्त्वा वासमेष्यन्ति तां निशाम् ।
अवध्याः पांसुवर्षेण ते भविष्यन्ति नित्यदा ॥ ७.८१.१५ ॥
তোমার নিকটে যে প্রাণীরা সেই রাতে বাস করবে, তারা ধূলিবর্ষণে সর্বদা অবধ্য থাকবে।
7.81.16
श्रुत्वा नियोगं ब्रह्मर्षेः सा ऽरजा भार्गवी तदा ।
तथेति पितरं प्राह भार्गवं भृशदुःखिता ।
इत्युक्त्वा भार्गवो वासमन्यत्र समकारयत् ॥ ७.८१.१६ ॥
ব্রহ্মর্ষির আদেশ শুনে ভার্গবী অরজা তখন অতি দুঃখিত হয়ে 'তথাস্তু' বলে পিতা ভার্গবকে বললেন। এইরূপ বলে ভার্গব অন্যত্র বাসস্থান নির্মাণ করালেন।
7.81.17
तच्च राज्यं नरेन्द्रस्य सभृत्यबलवाहनम् ।
सप्ताहाद्भस्मसाद्भूतं यथोक्तं ब्रह्मवादिना ॥ ७.८१.१७ ॥
রাজার সেই রাজ্য, ভৃত্য, সেনা ও বাহনসহ, ব্রহ্মবাদীর উক্তি অনুযায়ী সাত দিনের মধ্যে ভস্মে পরিণত হল।
7.81.18
तस्यासौ दण्डविषयो विन्ध्यशैवलयोर्नृप ।
शप्तो ब्रह्मर्षिणा तेन वैधर्म्ये सहिते कृते ॥ ७.८१.१८ ॥
হে রাজন্, তাঁর সেই দণ্ডবিষয় ছিল বিন্ধ্য ও শৈলের মধ্যবর্তী অঞ্চল; তারা দুজন বিপরীত ধর্মে মিলিত হলে ব্রহ্মর্ষি কর্তৃক অভিশপ্ত হয়েছিল।
7.81.19
ततः प्रभृति काकुत्स्थ दण्डकारण्यमुच्यते ।
तपस्विनः स्थिता ह्यत्र जनस्थानमतो ऽभवत् ॥ ७.८१.१९ ॥
হে কাকুৎস্থ রাম! সেই থেকে এই বনকে দণ্ডকারণ্য বলা হয়। এখানে তপস্বীরা বাস করতেন, তাই এর নাম হল জনস্থান।
7.81.20
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां पृच्छसि राघव ।
सन्ध्यामुपासितुं वीर समयो ह्यतिवर्तते ॥ ७.८१.२० ॥
হে রাঘব! তুমি যা জিজ্ঞাসা করেছিলে, সবই বলা হল। হে বীর, সন্ধ্যা-উপাসনার সময় বয়ে যাচ্ছে।
7.81.21
एते महर्षयः सर्वे पूर्णकुम्भाः समन्ततः ।
कृतोदका नरव्याघ्र आदित्यं पर्युपासते ॥ ७.८१.२१ ॥
হে নরব্যাঘ্র! জলপূর্ণ কলস নিয়ে এই মহর্ষিরা চারদিকে স্নান সেরে সূর্যের উপাসনা করছেন।
7.81.22
स तैर्ब्राह्मणमभ्यस्तं सहितैर्ब्रह्मवित्तमैः ।
रविरस्तं गतो राम गच्छोदकमुपस्पृश ॥ ७.८१.२२ ॥
হে রাম! ব্রহ্মজ্ঞানীদের শ্রেষ্ঠ তাঁরা সকলে যাঁর উপাসনা করছেন, সেই সূর্য এখন অস্তে যাচ্ছেন। যাও, জলে আচমন করো।