વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.81.1
स मुहूर्तादुपश्रुत्य देवर्षिरमितप्रभः ।
स्वमाश्रमं शिष्यवृतः क्षुधार्तः सन्न्यवर्तत ॥ ७.८१.१ ॥
ક્ષણ વાર સાંભળીને, અમિત તેજવાળા દેવર્ષિ ભૂખથી પીડિત થઈ શિષ્યોથી ઘેરાઈને પોતાના આશ્રમ તરફ પાછા ફર્યા.
7.81.2
सो ऽपश्यदरजां दीनां रजसा समभिप्लुताम् ।
ज्योत्स्नामिव ग्रहग्रस्तां प्रत्यूषे न विराजतीम् ॥ ७.८१.२ ॥
તેમણે દીન, ધૂળથી ઢંકાયેલું, તેજહીન એવું જોયું; પ્રભાતે ગ્રહણથી ગ્રસ્ત ચાંદની જેમ તે ચમકતું ન હતું.
7.81.3
तस्य रोषः समभवत्क्षुधार्तस्य विशेषतः ।
निर्दहन्निव लोकांस्त्रीञ्छिष्यांश्चैतदुवाच ह ॥ ७.८१.३ ॥
ભૂખથી વિશેષ પીડિત તેમના મનમાં ક્રોધ જાગ્યો; જાણે ત્રણે લોકને બાળી નાખશે તેમ; અને તેમણે શિષ્યોને આમ કહ્યું.
7.81.4
पश्यध्वं विपरीतस्य दण्डस्याविजितात्मनः ।
विपत्तिं घोरसङ्काशां क्रुद्धामग्निशिखामिव ॥ ७.८१.४ ॥
વિપરીત આચરણ કરનાર, અસંયમી મનના માણસ પર દંડથી આવતી ભયંકર વિપત્તિ જુઓ; તે ક્રોધિત અગ્નિજ્વાળા જેવી છે.
7.81.5
क्षयो ऽस्य दुर्मतेः प्राप्तः सानुगस्य दुरात्मनः ।
यः प्रदीप्तां हुताशस्य शिखां वै स्प्रष्टुमिच्छति ॥ ७.८१.५ ॥
બળતી અગ્નિજ્વાળાને સ્પર્શવા ઇચ્છતા આ દુર્બુદ્ધિનો, પોતાના અનુચરો સાથેના દુરાત્માનો વિનાશ આવી પહોંચ્યો છે.
7.81.6
यस्मात्स कृतवान्पापमीदृशं घोरसंहितम् ।
तस्मात्प्राप्स्यति दुर्मेधाः फलं पापस्य कर्मणः ॥ ७.८१.६ ॥
તેણે આવું ઘોર પાપ કર્યું છે, તેથી આ દુર્બુદ્ધિ એ પાપકર્મનું ફળ પામશે.
7.81.7
सप्तरात्रेण राजासौ सभृत्यबलवाहनः ।
पापकर्मसमाचारो वधं प्राप्स्यति दुर्मतिः ॥ ७.८१.७ ॥
સાત રાત્રિમાં તે રાજા, પોતાના સેવકો, સેના અને વાહનો સહિત, પાપકર્મ આચરનાર તે દુર્બુદ્ધિ વિનાશ પામશે.
7.81.8
समन्ताद्योजनशतं विषयं चास्य दुर्मतेः ।
धक्ष्यते पांसुवर्षेण महता पाकशासनः ॥ ७.८१.८ ॥
ચારે બાજુ સો યોજન સુધી આ દુર્બુદ્ધિનો પ્રદેશ પાકશાસન ઇન્દ્ર મહાન ધૂળની વર્ષાથી બાળી નાખશે.
7.81.9
सर्वसत्वानि यानीह स्थावराणि चराणि च ।
महता पांसुवर्षेण विलयं सर्वतो ऽगमन् ॥ ७.८१.९ ॥
અહીંના જે કોઈ સ્થાવર અને જંગમ જીવો હતા, તે સૌ મહાન ધૂળની વર્ષાથી સર્વત્ર નાશ પામ્યા.
7.81.10
दण्डस्य विषयो यावत्तावत्सर्वसमुच्छ्रयम् ।
पांसुवर्षमिवालक्ष्यं सप्तरात्रं भविष्यति ॥ ७.८१.१० ॥
દંડનો દેશ જ્યાં સુધી છે, ત્યાં જે કંઈ ઊભું છે તે સાત રાત્રિ ધૂળની વર્ષા જેવું અદૃશ્ય થઈ જશે.
7.81.11
इत्युक्त्वा क्रोधताम्राक्षस्तदाश्रमनिवासिनम् ।
जनं जनपदान्तेषु स्थीयतामिति चाब्रवीत् ॥ ७.८१.११ ॥
એમ કહીને, ક્રોધથી લાલ આંખોવાળો તે ત્યારે આશ્રમમાં વસતા લોકોને અને જનપદની સીમાઓ પરના લોકોને બોલ્યો, "અહીં જ રહો."
7.81.12
श्रुत्वा तूशनसो वाक्यं सो ऽ ऽश्रमावसथो जनः ।
निष्क्रान्तो विषयात्तस्मात्स्थानं चक्रे ऽथ बाह्यतः ॥ ७.८१.१२ ॥
ઉશનસના વચન સાંભળીને આશ્રમમાં વસતા તે લોકો તે દેશમાંથી નીકળી ગયા અને પછી બહાર જઈને રહ્યા.
7.81.13
स तथोक्त्वा मुनिजनमरजामिदमब्रवीत् ।
इहैव वस दुर्मेधे आश्रमे सुसमाहिता ॥ ७.८१.१३ ॥
તેણે મુનિજનોને આમ કહીને અરજાને કહ્યું: હે દુર્બુદ્ધિ, અહીં જ આ આશ્રમમાં અત્યંત એકાગ્ર થઈને વસ.
7.81.14
इदं योजनपर्यन्तं सरः सुरुचिरप्रभम् ।
अरजे विज्वरा भुङ्क्ष्व कालश्चात्र प्रतीक्ष्यताम् ॥ ७.८१.१४ ॥
એક યોજન સુધી ફેલાયેલું અત્યંત સુંદર પ્રકાશવાળું આ સરોવર છે. હે અરજા, દુઃખરહિત થઈને તેનો ઉપભોગ કર; અહીં જ સમયની પ્રતીક્ષા કર.
7.81.15
त्वत्समीपे च ये सत्त्वा वासमेष्यन्ति तां निशाम् ।
अवध्याः पांसुवर्षेण ते भविष्यन्ति नित्यदा ॥ ७.८१.१५ ॥
તારી પાસે તે રાત્રે જે જીવો વસશે, તેઓ ધૂળના વરસાદથી સદા અવધ્ય રહેશે.
7.81.16
श्रुत्वा नियोगं ब्रह्मर्षेः सा ऽरजा भार्गवी तदा ।
तथेति पितरं प्राह भार्गवं भृशदुःखिता ।
इत्युक्त्वा भार्गवो वासमन्यत्र समकारयत् ॥ ७.८१.१६ ॥
બ્રહ્મર્ષિની આજ્ઞા સાંભળીને ભાર્ગવી અરજા ત્યારે અત્યંત દુઃખી થઈને 'તેમ થાઓ' કહીને પિતા ભાર્ગવને બોલી. એમ કહીને ભાર્ગવે બીજે ઠેકાણે નિવાસ બનાવડાવ્યો.
7.81.17
तच्च राज्यं नरेन्द्रस्य सभृत्यबलवाहनम् ।
सप्ताहाद्भस्मसाद्भूतं यथोक्तं ब्रह्मवादिना ॥ ७.८१.१७ ॥
રાજાનું તે રાજ્ય, સેવકો, સૈન્ય અને વાહનો સહિત, બ્રહ્મવાદીએ કહ્યા પ્રમાણે સાત દિવસમાં ભસ્મ થઈ ગયું.
7.81.18
तस्यासौ दण्डविषयो विन्ध्यशैवलयोर्नृप ।
शप्तो ब्रह्मर्षिणा तेन वैधर्म्ये सहिते कृते ॥ ७.८१.१८ ॥
હે રાજન્, તેનો તે દંડવિષય વિંધ્ય અને શૈલ વચ્ચેનો પ્રદેશ હતો; તેઓ બંને વિરુદ્ધ ધર્મથી ભેગા થયા ત્યારે બ્રહ્મર્ષિએ શાપ આપ્યો.
7.81.19
ततः प्रभृति काकुत्स्थ दण्डकारण्यमुच्यते ।
तपस्विनः स्थिता ह्यत्र जनस्थानमतो ऽभवत् ॥ ७.८१.१९ ॥
હે કાકુત્સ્થ રામ! ત્યારથી આ વનને દંડકારણ્ય કહેવામાં આવે છે. અહીં તપસ્વીઓ રહેતા હતા, તેથી તે જનસ્થાન પણ બન્યું.
7.81.20
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां पृच्छसि राघव ।
सन्ध्यामुपासितुं वीर समयो ह्यतिवर्तते ॥ ७.८१.२० ॥
હે રાઘવ! તેં પૂછ્યું હતું તે બધું મેં કહ્યું. હે વીર, સંધ્યોપાસનાનો સમય વીતી રહ્યો છે.
7.81.21
एते महर्षयः सर्वे पूर्णकुम्भाः समन्ततः ।
कृतोदका नरव्याघ्र आदित्यं पर्युपासते ॥ ७.८१.२१ ॥
હે નરવ્યાઘ્ર! પાણીથી ભરેલા કળશ લઈને આ બધા મહર્ષિઓ સ્નાન કરીને ચોમેર સૂર્યની ઉપાસના કરી રહ્યા છે.
7.81.22
स तैर्ब्राह्मणमभ्यस्तं सहितैर्ब्रह्मवित्तमैः ।
रविरस्तं गतो राम गच्छोदकमुपस्पृश ॥ ७.८१.२२ ॥
હે રામ! બ્રહ્મજ્ઞાનીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેમના વડે જેની ઉપાસના થઈ, તે સૂર્ય હવે અસ્ત થઈ રહ્યો છે. જા, જળથી આચમન કર.