વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.84
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.84.1
तथोक्तवति रामे तु भरते च महात्मनि ।
लक्ष्मणो ऽथ शुभं वाक्यमुवाच रघुनन्दनम् ॥ ७.८४.१ ॥
રામ અને મહાત્મા ભરત આમ કહ્યા પછી, લક્ષ્મણે રઘુનંદનને આ શુભ વચન કહ્યું.
7.84.2
अश्वमेधो महायज्ञः पावनः सर्वपाप्मनाम् ।
पावनस्तव दुर्धर्षो रोचतां रघुनन्दन ॥ ७.८४.२ ॥
અશ્વમેધ મહાયજ્ઞ બધાં પાપોને શુદ્ધ કરે છે. હે રઘુનંદન, તે તમારા માટે પણ પાવન અને અજેય છે; તે તમને ગમે.
7.84.3
श्रूयते हि पुरावृत्तं वासवे सुमहात्मनि ।
ब्रह्महत्यावृतः शक्रो हयमेधेन पावितः ॥ ७.८४.३ ॥
મહાત્મા વાસવ (ઇન્દ્ર)ની એક પ્રાચીન કથા સંભળાય છે. બ્રહ્મહત્યાના દોષે ઘેરાયેલા શક્ર અશ્વમેધ યજ્ઞથી પવિત્ર થયા.
7.84.4
पुरा किल महाबाहो देवासुरसमागमे ।
वृत्रो नाम महानासीद्दैतेयो लोकसम्मतः ॥ ७.८४.४ ॥
પૂર્વે, હે મહાબાહુ, દેવ-અસુરોના સંગમમાં વૃત્ર નામનો એક મહાન દૈત્ય હતો; તે લોકમાન્ય હતો.
7.84.5
विस्तीर्णो योजनशतमुच्छ्रितस्त्रिगुणं ततः ।
अनुरागेण लोकांस्त्रीन्स्नेहात्पश्यति सर्वतः ॥ ७.८४.५ ॥
તે સો યોજન વિસ્તૃત હતો અને તેથી ત્રણ ગણો ઊંચો હતો; પ્રેમથી તે ત્રણે લોકોને ચારે બાજુથી જોતો.
7.84.6
धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च बुद्ध्या च परिनिष्ठितः ।
शशास पृथिवीं स्फीतां धर्मेण सुसमाहितः ॥ ७.८४.६ ॥
ધર્મને જાણનાર અને કૃતજ્ઞ, બુદ્ધિમાં સ્થિર અને ધર્મથી સારી રીતે સમાહિત તે સમૃદ્ધ પૃથ્વી પર શાસન કરતો.
7.84.7
तस्मिन्प्रशासति तदा सर्वकामदुघा मही ।
रसवन्ति प्रभूनानि मूलानि च फलानि च ॥ ७.८४.७ ॥
તે શાસન કરતો ત્યારે પૃથ્વી સર્વકામદુઘા હતી; રસાળ મૂળ અને ફળો પુષ્કળ ઊગતાં હતાં.
7.84.8
अकृष्टपच्या पृथिवी सुसम्पन्ना महात्मनः ।
स राज्यं तादृशं भुङ्क्ते स्फीतमद्भुतदर्शनम् ॥ ७.८४.८ ॥
મહાત્માના રાજ્યમાં ખેડ્યા વિના ધરતી પાક આપતી હતી; તે અત્યંત સમૃદ્ધ હતી. તે આવું અદ્ભુત દર્શનીય, સમૃદ્ધ રાજ્ય ભોગવતો હતો.
7.84.9
तस्य बुद्धिः समुप्तन्ना तपः कुर्यामनुत्तमम् ।
तपो हि परमं श्रेयः सम्मोहमितरत्सुखम् ॥ ७.८४.९ ॥
તેના મનમાં નિશ્ચય થયો: 'હું શ્રેષ્ઠ તપ કરીશ; તપ જ પરમ કલ્યાણ છે; તેનાથી ભિન્ન સુખ મોહ જ છે.'
7.84.10
स निक्षिप्य सुतं ज्येष्ठं पौरेषु मधुरेश्वरम् ।
तप उग्रं समातिष्ठत्तापयन्सर्वदेवताः ॥ ७.८४.१० ॥
તેણે જ્યેષ્ઠ પુત્રને, મથુરાના અધિપતિને, નગરજનોને સોંપીને સર્વ દેવતાઓને તપાવે એવું ઉગ્ર તપ આરંભ્યું.
7.84.11
तपस्तप्यति वृत्रे तु वासवः परमार्तवत् ।
विष्णुं समुपसङ्क्रम्य वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ७.८४.११ ॥
વૃત્ર તપ કરતો હોવાથી વાસવ (ઇન્દ્ર) અત્યંત વ્યાકુળ થયો; તે વિષ્ણુ પાસે જઈને આ વચન બોલ્યો.
7.84.12
तपस्यता महाबाहो लोकाः वृत्रेण निर्जिताः ।
बलवान्स हि धर्मात्मा नैनं शक्ष्यामि शासितुम् ॥ ७.८४.१२ ॥
હે મહાબાહુ! તપ કરતા વૃત્રે લોકો જીતી લીધા છે. તે બળવાન અને ધર્માત્મા છે; હું તેને વશ કરી શકીશ નહીં.
7.84.13
यद्यसौ तप आतिष्ठेद्भूय एवासुरेश्वर ।
यावल्लोका धरिष्यन्ति तावदस्य वशानुगाः ॥ ७.८४.१३ ॥
હે અસુરેશ્વર, જો તે ફરી તપ આરંભે, તો જ્યાં સુધી લોકો ટકશે ત્યાં સુધી તેઓ તેના વશમાં રહેશે.
7.84.14
तं चैनं परमोदारमुपेक्षसि महाबलम् ।
क्षणं हि न भवेद्वृत्रः क्रुद्धे त्वयि सुरेश्वर ॥ ७.८४.१४ ॥
તે અત્યંત ઉદાર અને મહાબલવાન છે; છતાં તું તેની ઉપેક્ષા કરે છે. હે સુરેશ્વર, તું ક્રોધે ભરાય તો વૃત્ર એક ક્ષણ પણ ટકશે નહીં.
7.84.15
यदा हि प्रीतिसंयोगं त्वया विष्णो समागतः ।
तदाप्रभृति लोकानां नाथत्वमुपलब्धवान् ॥ ७.८४.१५ ॥
હે વિષ્ણુ, તું મારી સાથે સ્નેહબંધને જોડાયો ત્યારથી તેણે લોકોનું સ્વામિત્વ પ્રાપ્ત કર્યું છે.
7.84.16
स त्वं प्रसादं लोकानां कुरुष्व सुसमाहितः ।
त्वत्कृतेन हि सर्वं स्याप्रशान्तमरुजं जगत् ॥ ७.८४.१६ ॥
તેથી તું એકાગ્ર ચિત્તે લોકો પર કૃપા કર. તારા કાર્યથી જ સમગ્ર જગત શાંત અને પીડારહિત થશે.
7.84.17
इमे हि सर्वे विष्णो त्वां निरीक्षन्ते दिवौकसः ।
वृत्रघातेन महता तेषां साह्यं कुरुष्व ह ॥ ७.८४.१७ ॥
હે વિષ્ણુ, આ સ્વર્ગવાસી સૌ તારી તરફ જ જુએ છે. વૃત્રના મહાવધમાં તેમને સહાય કર.
7.84.18
त्वया हि नित्यशः साह्यं कृतमेषां महात्मनाम् ।
असह्यमिदमन्येषामगतीनां गतिर्भवान् ॥ ७.८४.१८ ॥
તેં હંમેશાં આ મહાત્માઓને સહાય કરી છે. બીજા નિરાધારો માટે આ અસહ્ય છે; તું જ તેમનો આશ્રય છે.