વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.85.1
लक्ष्मणस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वा शत्रुनिबर्हणः ।
वृत्रघातमशेषेण कथयेत्याह सुव्रत ॥ ७.८५.१ ॥
લક્ષ્મણનું એ વચન સાંભળીને શત્રુઓનો સંહાર કરનાર, સુવ્રત (રામ) બોલ્યા, 'વૃત્રવધની કથા સંપૂર્ણ કહે.'
7.85.2
राघवेणैवमुक्तस्तु सुमित्रानन्दवर्धनः ।
भूय एव कथां दिव्यां कथयामास सुव्रतः ॥ ७.८५.२ ॥
રાઘવ (રામ) એમ કહેતાં, સુમિત્રાનો આનંદ વધારનાર, સુવ્રત (લક્ષ્મણ) ફરી એ દિવ્ય કથા કહેવા લાગ્યા.
7.85.3
सहस्राक्षवचः श्रुत्वा सर्वेषां च दिवौकसाम् ।
विष्णुर्देवानुवाचेदं सर्वानिन्द्रपुरोगमान् ॥ ७.८५.३ ॥
સહસ્રાક્ષ (ઇન્દ્ર)નું વચન અને સર્વ દિવૌકસોનું વચન સાંભળીને, વિષ્ણુએ ઇન્દ્રને આગળ રાખેલા સર્વ દેવોને આ કહ્યું.
7.85.4
पूर्वं सौहृदबद्धो ऽस्मि वृत्रस्य ह महात्मनः ।
तेन युष्मत्प्रियार्थं हि नाहं हन्मि महासुरम् ॥ ७.८५.४ ॥
'પહેલાં હું મહાત્મા વૃત્ર સાથે મૈત્રીના બંધનમાં બંધાયેલો છું. તેથી તમારા હિત માટે પણ હું એ મહાસુરને નહીં મારું.'
7.85.5
अवश्यं करणीयं च भवतां सुखमुत्तमम् ।
तस्मादुपायमाख्यास्ये येन वृत्रो निहन्यते ॥ ७.८५.५ ॥
'તમારું પરમ સુખ અવશ્ય સાધવું જ જોઈએ. તેથી જે ઉપાયથી વૃત્ર હણાશે, તે ઉપાય હું કહીશ.'
7.85.6
त्रिधाभूतं करिष्यामि ह्यात्मानं सुरसत्तमाः ।
तेन वृत्रं सहस्राक्षो वधिष्यति न संशयः ॥ ७.८५.६ ॥
'હે સુરશ્રેષ્ઠો! હું મારી જાતને ત્રણ ભાગમાં વહેંચી દઈશ, તેના દ્વારા સહસ્રાક્ષ (ઇન્દ્ર) વૃત્રને હણશે, એમાં સંશય નથી.'
7.85.7
एकांशो वासवं यातु द्वितीयो वज्रमेव तु ।
तृतीयो भूतलं शक्रस्तदा वृत्रं वधिष्यति ॥ ७.८५.७ ॥
એક અંશ વાસવ પાસે જાય, બીજો વજ્રમાં જ રહે, અને ત્રીજો ભૂતલ પર રહે; ત્યારે શક્ર વૃત્રનો વધ કરશે.
7.85.8
तथा ब्रुवति देवेशे देवा वाक्यमथाब्रुवन् ।
एवमेतन्न सन्देहो यथा वदसि दैत्यहन् ॥ ७.८५.८ ॥
દેવેશ્વરે એમ કહ્યું ત્યારે દેવતાઓ બોલ્યા, "હે દૈત્યહંતા, તમે કહો છો તેમ જ એ થશે; એમાં સંદેહ નથી."
7.85.9
भद्रं ते ऽस्तु गमिष्यामो वृत्रासुरवधैषिणः ।
भजस्व परमोदार वासवं स्वेन तेजसा ॥ ७.८५.९ ॥
તમારું કલ્યાણ થાઓ! વૃત્રાસુરના વધની ઇચ્છાથી અમે જઈશું. હે પરમોદાર, તમારા પોતાના તેજથી વાસવને ધારણ કરો.
7.85.10
ततः सर्वे महात्मानः सहस्राक्षपुरोगमाः ।
तदारण्यमुपाक्रामन्यत्र वृत्रो महासुरः ॥ ७.८५.१० ॥
પછી સહસ્રાક્ષને આગળ રાખીને સર્વ મહાત્માઓ તે અરણ્ય તરફ ગયા, જ્યાં મહાસુર વૃત્ર હતો.
7.85.11
ते पश्यंस्तेजसा भूतं तप्यन्तमसुरोत्तमम् ।
पिबन्तमिव लोकांस्त्रीन्निर्दहन्तमिवाम्बरम् ॥ ७.८५.११ ॥
તેમણે તે શ્રેષ્ઠ અસુરને પોતાના તેજથી તપતો જોયો—જાણે ત્રણ લોક પીતો હોય, આકાશ બાળતો હોય.
7.85.12
दृष्ट्वैव चासुरश्रेष्ठं देवास्त्रासमुपागमन् ।
कथमेनं वधिष्यामः कथं न स्यात्पराजयः ॥ ७.८५.१२ ॥
તે અસુરશ્રેષ્ઠને જોતાં જ દેવો ભયભીત થયા. "આને આપણે કેવી રીતે મારીશું? કેવી રીતે પરાજય નહીં થાય?"
7.85.13
तेषां चिन्तयतां तत्र सहस्राक्षः पुरन्दरः ।
वज्रं प्रगृह्य पाणिभ्यां प्राहिणोद्वृत्रमूर्धनि ॥ ७.८५.१३ ॥
તેઓ વિચારતા હતા ત્યારે ત્યાં સહસ્રાક્ષ પુરંદરે બંને હાથે વજ્ર ઉપાડીને વૃત્રના માથા પર ફેંક્યું.
7.85.14
कालाग्निनेव घोरेण तप्तेनैव महार्चिषा ।
पतता वृत्रशिरसा जगत्ऺत्रासमुपागमत् ॥ ७.८५.१४ ॥
કાળાગ્નિ જેવા ભયંકર, તપેલા મહાતેજવાળા વૃત્રનું માથું પડતાં જગતમાં ભય વ્યાપી ગયો.
7.85.15
असम्भाव्यं वधं तस्य वृत्रस्य विबुधाधिपः ।
चिन्तयानो जगामाशु लोकस्यान्तं महायशाः ॥ ७.८५.१५ ॥
વૃત્રનો વધ અસંભવ છે એમ વિચારતા દેવાધિપ મહાયશસ્વી ઇન્દ્ર તરત લોકના અંત તરફ ચાલ્યા ગયા.
7.85.16
तमिन्द्रं ब्रह्महत्या ऽ ऽशु गच्छन्तमनुगच्छति ।
अपतच्चास्य गात्रेषु तमिन्द्रं दुःखमाविशत् ॥ ७.८५.१६ ॥
ઝડપથી જતા એ ઇન્દ્રની પાછળ બ્રહ્મહત્યા આવી; તે તેમના અંગો પર પડી; તે ઇન્દ્રમાં દુઃખ પ્રવેશ્યું.
7.85.17
हतारयः प्रनष्टेन्द्रा देवाः साग्निपुरोगमाः ।
विष्णुं त्रिभुवनेशानं मुहुर्मुहुरपूजयन् ॥ ७.८५.१७ ॥
શત્રુઓ હણાયા છતાં ઇન્દ્ર ખોવાઈ જતાં અગ્નિ આદિ દેવોએ ત્રિભુવનેશ્વર વિષ્ણુની વારંવાર પૂજા કરી.
7.85.18
त्वं गतिः परमेशान पूर्वजो जगतः पिता ।
रक्षार्थं सर्वभूतानां विष्णुत्वमुपजग्मिवान् ॥ ७.८५.१८ ॥
હે પરમેશાન! તમે જ ગતિ છો; તમે જગતના આદિ અને પિતા છો; સર્વ પ્રાણીઓના રક્ષણ માટે તમે વિષ્ણુત્વ ધારણ કર્યું છે.
7.85.19
हतश्चायं त्वया वृत्रो ब्रह्महत्या च वासवम् ।
बाधते सुरशार्दूल मोक्षं तस्या विनिर्दिश ॥ ७.८५.१९ ॥
હે દેવશાર્દૂલ! તમે આ વૃત્રને હણ્યો છે; બ્રહ્મહત્યાનું પાપ વાસવ (ઇન્દ્ર) ને પીડે છે. તેમાંથી મુક્તિનો માર્ગ બતાવો.
7.85.20
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा देवानां विष्णुरब्रवीत् ।
मामेव यजतां शक्रः पावयिष्यामि वज्रिणम् ॥ ७.८५.२० ॥
તેમનું એ વચન સાંભળીને વિષ્ણુએ દેવોને કહ્યું— 'શક્ર મારી જ આરાધના કરે; હું વજ્રધારીને પવિત્ર કરીશ.'
7.85.21
पुण्येन हयमेधेन मामिष्ट्वा पाकशासनः ।
पुनरेष्यति देवानामिन्द्रत्वमकुतोभयम् ॥ ७.८५.२१ ॥
પવિત્ર અશ્વમેધ યજ્ઞ વડે મારી આરાધના કરીને પાકશાસન ઇન્દ્ર દેવોનું નિર્ભય ઇન્દ્રપદ ફરી પ્રાપ્ત કરશે.
7.85.22
एवं सन्दिश्य तां वाणीं देवानाममृतोपमाम् ।
जगाम विष्णुर्देवेशः स्तूयमानस्त्रिविष्टपम् ॥ ७.८५.२२ ॥
આ રીતે દેવોને અમૃતસમાન એ વાણીનો ઉપદેશ આપીને દેવેશ વિષ્ણુ સ્તુતિ પામતા સ્વર્ગલોક ગયા.