ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.85.1
लक्ष्मणस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वा शत्रुनिबर्हणः ।
वृत्रघातमशेषेण कथयेत्याह सुव्रत ॥ ७.८५.१ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸੁਵ੍ਰਤ (ਰਾਮ) ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ।'
7.85.2
राघवेणैवमुक्तस्तु सुमित्रानन्दवर्धनः ।
भूय एव कथां दिव्यां कथयामास सुव्रतः ॥ ७.८५.२ ॥
ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸੁਵ੍ਰਤ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਨੇ ਫਿਰ ਉਹ ਦਿੱਬ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।
7.85.3
सहस्राक्षवचः श्रुत्वा सर्वेषां च दिवौकसाम् ।
विष्णुर्देवानुवाचेदं सर्वानिन्द्रपुरोगमान् ॥ ७.८५.३ ॥
ਸਹਸ੍ਰਾਖ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਬਚਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦਿਵੌਕਸਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
7.85.4
पूर्वं सौहृदबद्धो ऽस्मि वृत्रस्य ह महात्मनः ।
तेन युष्मत्प्रियार्थं हि नाहं हन्मि महासुरम् ॥ ७.८५.४ ॥
'ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਮਹਾਤਮਾ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬੱਝਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵੀ ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਸੁਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਾਂਗਾ।'
7.85.5
अवश्यं करणीयं च भवतां सुखमुत्तमम् ।
तस्मादुपायमाख्यास्ये येन वृत्रो निहन्यते ॥ ७.८५.५ ॥
'ਤੁਹਾਡਾ ਪਰਮ ਸੁੱਖ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਿਸ ਉਪਾਇ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹ ਉਪਾਇ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।'
7.85.6
त्रिधाभूतं करिष्यामि ह्यात्मानं सुरसत्तमाः ।
तेन वृत्रं सहस्राक्षो वधिष्यति न संशयः ॥ ७.८५.६ ॥
'ਹੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲਵਾਂਗਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਸਹਸ੍ਰਾਖ (ਇੰਦਰ) ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'
7.85.7
एकांशो वासवं यातु द्वितीयो वज्रमेव तु ।
तृतीयो भूतलं शक्रस्तदा वृत्रं वधिष्यति ॥ ७.८५.७ ॥
ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਵਾਸਵ ਕੋਲ ਜਾਵੇ, ਦੂਜਾ ਵਜ੍ਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹੇ; ਤਦ ਸ਼ਕ੍ਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ।
7.85.8
तथा ब्रुवति देवेशे देवा वाक्यमथाब्रुवन् ।
एवमेतन्न सन्देहो यथा वदसि दैत्यहन् ॥ ७.८५.८ ॥
ਦੇਵੇਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।"
7.85.9
भद्रं ते ऽस्तु गमिष्यामो वृत्रासुरवधैषिणः ।
भजस्व परमोदार वासवं स्वेन तेजसा ॥ ७.८५.९ ॥
ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ! ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਹੇ ਪਰਮ ਉਦਾਰ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਵਾਸਵ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰੋ।
7.85.10
ततः सर्वे महात्मानः सहस्राक्षपुरोगमाः ।
तदारण्यमुपाक्रामन्यत्र वृत्रो महासुरः ॥ ७.८५.१० ॥
ਫਿਰ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਤਮਾ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚੱਲੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਸੁਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਸੀ।
7.85.11
ते पश्यंस्तेजसा भूतं तप्यन्तमसुरोत्तमम् ।
पिबन्तमिव लोकांस्त्रीन्निर्दहन्तमिवाम्बरम् ॥ ७.८५.११ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਤਪਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ—ਮਾਨੋ ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
7.85.12
दृष्ट्वैव चासुरश्रेष्ठं देवास्त्रासमुपागमन् ।
कथमेनं वधिष्यामः कथं न स्यात्पराजयः ॥ ७.८५.१२ ॥
ਉਸ ਅਸੁਰ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਗਏ। "ਇਹਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਾਂਗੇ? ਹਾਰ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਹੋਵੇਗੀ?"
7.85.13
तेषां चिन्तयतां तत्र सहस्राक्षः पुरन्दरः ।
वज्रं प्रगृह्य पाणिभ्यां प्राहिणोद्वृत्रमूर्धनि ॥ ७.८५.१३ ॥
ਉਹ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਪੁਰੰਦਰ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਵਜ੍ਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਛੱਡਿਆ।
7.85.14
कालाग्निनेव घोरेण तप्तेनैव महार्चिषा ।
पतता वृत्रशिरसा जगत्ऺत्रासमुपागमत् ॥ ७.८५.१४ ॥
ਕਾਲ-ਅਗਨੀ ਵਰਗਾ ਭਿਆਨਕ, ਤਪਦਾ ਹੋਇਆ ਮਹਾਤੇਜ ਵਾਲਾ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸਿਰ ਡਿੱਗਦੇ ਹੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਡਰ ਛਾ ਗਿਆ।
7.85.15
असम्भाव्यं वधं तस्य वृत्रस्य विबुधाधिपः ।
चिन्तयानो जगामाशु लोकस्यान्तं महायशाः ॥ ७.८५.१५ ॥
ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਵਧ ਅਸੰਭਵ ਸੀ ਐਸਾ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਇੰਦਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਲੋਕ ਦੇ ਅੰਤ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
7.85.16
तमिन्द्रं ब्रह्महत्या ऽ ऽशु गच्छन्तमनुगच्छति ।
अपतच्चास्य गात्रेषु तमिन्द्रं दुःखमाविशत् ॥ ७.८५.१६ ॥
ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾ ਰਹੇ ਉਸ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਆ ਗਈ; ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀ; ਉਸ ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ।
7.85.17
हतारयः प्रनष्टेन्द्रा देवाः साग्निपुरोगमाः ।
विष्णुं त्रिभुवनेशानं मुहुर्मुहुरपूजयन् ॥ ७.८५.१७ ॥
ਵੈਰੀ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੰਦਰ ਗੁਆਚ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਅਗਨੀ ਆਦਿ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
7.85.18
त्वं गतिः परमेशान पूर्वजो जगतः पिता ।
रक्षार्थं सर्वभूतानां विष्णुत्वमुपजग्मिवान् ॥ ७.८५.१८ ॥
ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ! ਤੂੰ ਹੀ ਗਤੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਜਗਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਹੈਂ; ਸਰਬ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ-ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਹੈ।
7.85.19
हतश्चायं त्वया वृत्रो ब्रह्महत्या च वासवम् ।
बाधते सुरशार्दूल मोक्षं तस्या विनिर्दिश ॥ ७.८५.१९ ॥
ਹੇ ਦੇਵਸ਼ਾਰਦੂਲ! ਤੂੰ ਇਸ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਉਪਾਅ ਦੱਸੋ।
7.85.20
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा देवानां विष्णुरब्रवीत् ।
मामेव यजतां शक्रः पावयिष्यामि वज्रिणम् ॥ ७.८५.२० ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ— 'ਸ਼ਕ੍ਰ ਮੇਰੀ ਹੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰੇ; ਮੈਂ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।'
7.85.21
पुण्येन हयमेधेन मामिष्ट्वा पाकशासनः ।
पुनरेष्यति देवानामिन्द्रत्वमकुतोभयम् ॥ ७.८५.२१ ॥
ਪਵਿੱਤਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਿਰਭੈ ਇੰਦਰਪਦ ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।
7.85.22
एवं सन्दिश्य तां वाणीं देवानाममृतोपमाम् ।
जगाम विष्णुर्देवेशः स्तूयमानस्त्रिविष्टपम् ॥ ७.८५.२२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਉਹ ਬਾਣੀ ਸਮਝਾ ਕੇ, ਦੇਵੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਉਸਤਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।