વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.88.1
तां कथामिलसम्बद्धां रामेण समुदीरिताम् ।
लक्ष्मणो भरतश्चैव श्रुत्वा परमविस्मितौ ॥ ७.८८.१ ॥
રામે કહેલી ઇલ સાથે સંબંધિત એ કથા સાંભળીને લક્ષ્મણ અને ભરત બંને અત્યંત વિસ્મિત થયા.
7.88.2
तौ रामं प्राञ्जली भूत्वा तस्य राज्ञो महात्मनः ।
विस्तरं तस्य भावस्य तदा पप्रच्छतुः पुनः ॥ ७.८८.२ ॥
તેઓ બંનેએ હાથ જોડીને રામને તે મહાત્મા રાજાની સ્થિતિનો વિસ્તાર ફરીથી પૂછ્યો.
7.88.3
कथं स राजा स्त्रीभूतो वर्तयामास दुर्गतिः ।
पुरुषः स यदा भूतः कां वृत्तिं वर्तयत्यसौ ॥ ७.८८.३ ॥
તે રાજા સ્ત્રી બનીને દુર્ગતિમાં કેવી રીતે જીવ્યો? અને પુરુષ થયા પછી તે કઈ આજીવિકાથી જીવે છે?
7.88.4
तयोस्तद्भाषितं श्रुत्वा कौतूहलसमन्वितम् ।
कथयामास काकुत्स्थस्तस्य राज्ञो यथागतम् ॥ ७.८८.४ ॥
તેમની કૌતુકભરી વાત સાંભળીને કાકુત્સ્થ રામે તે રાજાનો વૃત્તાંત જેવો બન્યો હતો તેવો કહી સંભળાવ્યો.
7.88.5
तमेव प्रथमं मासं स्त्रीभूता लोकसुन्दरी ।
ताभिः परिवृता स्त्रीभिर्ये च पूर्वपदानुगाः ॥ ७.८८.५ ॥
પ્રથમ મહિનામાં જ તે સ્ત્રી બનીને લોકસુંદરી થયો; તેને તે સ્ત્રીઓ અને પૂર્વે તેના પગલે ચાલનારા ઘેરીને રહેતાં હતાં.
7.88.6
तत्काननं विगाह्वाशु विजह्रे लोकसुन्दरी ।
द्रुमगुल्मलताकीर्णं पद्भ्यां पद्मदलेक्षणा ॥ ७.८८.६ ॥
તે વનમાં ઝડપથી પ્રવેશીને, કમળની પાંખડી જેવી આંખોવાળી તે લોકસુંદરી, વૃક્ષો, ઝાડીઓ અને વેલાઓથી ભરેલા તે વનમાં પગે ચાલીને વિહાર કરવા લાગી.
7.88.7
वाहनानि च सर्वाणि सा त्यक्त्वा वै समन्ततः ।
पर्वताभोगविवरे तस्मिन्रेमे इला तदा ॥ ७.८८.७ ॥
તેણે બધાં વાહનો ચોમેર છોડી દીધાં, અને ત્યારે પર્વતની વિશાળ ગુફામાં ઇલા રમી.
7.88.8
अथ तस्मिन्वनोद्देशे पर्वतस्याविदूरतः ।
सरः सुरुचिरप्रख्यं नानापक्षिगणैर्युतम् ॥ ७.८८.८ ॥
પછી તે વનપ્રદેશમાં, પર્વતની નજીક, અતિ સુંદર એક સરોવર હતું; તે વિવિધ પક્ષીઓના સમૂહોથી ભરેલું હતું.
7.88.9
ददर्श सा त्विला तस्मिन्बुधं सोमसुतं तदा ।
ज्वलन्तं स्वेन वपुषा पूर्णसोममिवोदितम् ॥ ७.८८.९ ॥
ત્યારે ઇલાએ ત્યાં સોમપુત્ર બુધને જોયો; તે પોતાના શરીરની જ્વાળાથી ઝળહળતો હતો, જાણે ઊગેલો પૂર્ણ ચંદ્ર.
7.88.10
तपन्तं च तपस्तीव्रमम्भोमध्ये दुरासदम् ।
यशस्करं कामकरं कारुण्ये पर्यवस्थितम् ॥ ७.८८.१० ॥
તે પાણીની વચ્ચે કઠોર તપ કરી રહ્યો હતો; નજીક જવું કઠિન, યશ આપનારો, કામ જગાડનારો, કરુણામાં સ્થિત.
7.88.11
सा तं जलाशयं सर्वं क्षोभयामास विस्मिता ।
सहगैः पूर्वपुरुषैः स्त्रीभूतै रघुनन्दन ॥ ७.८८.११ ॥
આશ્ચર્યચકિત થઈને તેણે તે આખું જળાશય ખળભળાવી દીધું — હે રઘુનંદન, સ્ત્રીરૂપ પામેલા પૂર્વજો અને સહચરો સાથે.
7.88.12
बुधस्तु तां समीक्ष्यैव कामबाणवशं गतः ।
नोपलेभे तदा ऽ ऽत्मानं सञ्चचाल तदा ऽ ऽम्भसि ॥ ७.८८.१२ ॥
પરંતુ બુધ તેને જોતાં જ કામબાણોને વશ થયો; ત્યારે તેને પોતાનું ભાન ન રહ્યું અને તે પાણીમાં ચલિત થયો.
7.88.13
इलां निरीक्षमाणस्तु त्रैलोक्याभ्यधिकां शुभाम् ।
चिन्तां समभ्यतिक्रामत् का न्वियं देवताधिका ॥ ७.८८.१३ ॥
ત્રણેય લોકથી પણ અધિક એ શુભ ઇલાને જોતાં બુધ "દેવીઓથી પણ અધિક આ કોણ છે?" એવા વિચારમાં ડૂબી ગયો.
7.88.14
न देवीषु न नागीषु नासुरीष्वप्सरःसु च ।
दृष्टपूर्वा मया काचिद्रूपेणानेन शोभिता ॥ ७.८८.१४ ॥
દેવીઓ, નાગિણીઓ, અસુરીઓ કે અપ્સરાઓમાં આ રૂપથી શોભતી કોઈને મેં પહેલાં જોઈ નથી.
7.88.16
सदृशीयं मम भवेद्यदि नान्यपरिग्रहः ।
आश्रमं समुपागम्य ततस्ताः प्रमदोत्तमाः ।
शब्दापयत धर्मात्मा ताश्चैनं च ववन्दिरे ॥ ७.८८.१६ ॥
જો એ બીજાની પત્ની ન હોય તો એ મારા માટે યોગ્ય થશે. પછી આશ્રમમાં આવીને તે ધર્માત્માએ એ ઉત્તમ સ્ત્રીઓને બોલાવી; તેમણે પણ તેને વંદન કર્યું.
7.88.17
स ताः पप्रच्छ धर्मात्मा कस्यैषा लोकसुन्दरी ।
किमर्थमागता चैव सर्वमाख्यात मा चिरम् ॥ ७.८८.१७ ॥
તે ધર્માત્માએ તેમને પૂછ્યું, "આ લોકસુંદરી કોની છે? કયા હેતુથી આવી છે? બધું વિલંબ વિના કહો."
7.88.18
शुभं तु तस्य तद्वाक्यं मधुरं मधुराक्षरम् ।
श्रुत्वा स्त्रियश्च ताः सर्वा ऊचुर्मधुरया गिरा ॥ ७.८८.१८ ॥
તેના એ શુભ, મધુર અને મધુર અક્ષરોવાળા વચન સાંભળીને તે બધી સ્ત્રીઓ મધુર વાણીમાં બોલી.
7.88.19
अस्माकमेषा सुश्रोणी प्रभुत्वे वर्तते सदा ।
अपतिः काननान्तेषु सहास्माभिश्चरत्यसौ ॥ ७.८८.१९ ॥
આ સુંદર કટિવાળી સદા અમારા અધિકારમાં રહે છે. પતિ વિના તે જંગલના અંદરના ભાગોમાં અમારી સાથે વિચરે છે.
7.88.20
तद्वाक्यमव्यक्तपदं तासां स्त्रीणां निशम्य च ।
विद्यामावर्तनीं पुण्यामावर्तयत स द्विजः ॥ ७.८८.२० ॥
તે સ્ત્રીઓનું અસ્પષ્ટ શબ્દોવાળું વચન સાંભળીને તે દ્વિજે પવિત્ર પરિવર્તનકારી વિદ્યાનો પ્રયોગ કર્યો.
7.88.21
सो ऽर्थं विदित्वा सकलं तस्य राज्ञो यथागतम् ।
सर्वा एव स्त्रियस्ताश्च बभाषे मुनिपुङ्गवः ॥ ७.८८.२१ ॥
તે રાજા સાથે જે બન્યું તે કેવી રીતે બન્યું તે બધું જાણીને, તે મુનિશ્રેષ્ઠે તે બધી સ્ત્રીઓને કહ્યું.
7.88.22
अत्र किम्पुरुषीर्भूत्वा शैलरोधसि वत्स्यथ ।
आवासस्तु गिरावस्मिञ्छीघ्रमेव विधीयताम् ॥ ७.८८.२२ ॥
અહીં કિંપુરુષ સ્ત્રીઓ બનીને તમે પર્વતની ઢાળ પર રહેશો. હવે આ પર્વત પર તરત જ તમારું નિવાસસ્થાન ગોઠવો.
7.88.23
मूलपत्रफलैः सर्वा वर्तयिष्यथ नित्यदा ।
स्त्रियः किम्पुरुषान्नाम भर्तऽन्समुपलप्स्यथ ॥ ७.८८.२३ ॥
મૂળ, પાંદડાં અને ફળોથી તમે બધી સદા નિર્વાહ કરશો. હે સ્ત્રીઓ, તમે કિંપુરુષોને જ પતિ તરીકે પ્રાપ્ત કરશો.
7.88.24
ताः श्रुत्वा सोमपुत्रस्य वाचं किम्पुरुषीकृताः ।
उपासाञ्चक्रिरे शैलं वध्वस्ता बहुलास्तदा ॥ ७.८८.२४ ॥
સોમપુત્રનું તે વચન સાંભળીને, કિંપુરુષ સ્ત્રીઓ બનાવાયેલી તે ઘણી સ્ત્રીઓ ત્યારે તે પર્વતનો આશ્રય લઈ બેઠી.