વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.92.1
तत्सर्वमखिलेनाशु प्रस्थाप्य भरताग्रजः ।
हयं लक्षणसम्पन्नं कृष्णसारं मुमोच ह ॥ ७.९२.१ ॥
ભરતના મોટા ભાઈએ બધું ઝડપથી સંપૂર્ણ રીતે મોકલીને, શુભ લક્ષણોથી યુક્ત, કાળા હરણના ચિહ્નવાળો તે અશ્વ છોડી મૂક્યો.
7.92.2
ऋत्विग्भिर्लक्ष्मणं सार्धमश्वतन्त्रे नियोज्य च ।
ततो ऽभ्यगच्छत्काकुत्स्थः सह सैन्येन नैमिशम् ॥ ७.९२.२ ॥
ઋત્વિજો સાથે લક્ષ્મણને અશ્વરક્ષણમાં નિયુક્ત કરી, પછી કાકુત્સ્થ સેના સાથે નૈમિષ વન તરફ ગયા.
7.92.3
यज्ञवाटं महाबाहुर्दृष्ट्वा परममद्भुतम् ।
प्रबर्षमतुलं लेभे श्रीमानिति वचो ऽब्रवीत् ॥ ७.९२.३ ॥
મહાબાહુ શ્રીમાન યજ્ઞવાટને અત્યંત અદ્ભુત જોઈને, અતુલ્ય સમૃદ્ધિ પામીને આ વચન બોલ્યા.
7.92.4
नैमिषे वसतस्तस्य सर्व एव नराधिपाः ।
आनिन्युरुपहारांश्च तान्रामः प्रत्यपूजयत् ॥ ७.९२.४ ॥
નૈમિષમાં તેઓ નિવાસ કરતા હતા ત્યારે બધા રાજાઓ ભેટો લાવ્યા; રામે તેમનો પ્રત્યુત્તર સત્કાર કર્યો.
7.92.5
उपकार्या महार्हाश्च पार्थिवानां महात्मनाम् ।
सानुगानां नरश्रेष्ठो व्यादिदेश महामतिः ॥ ७.९२.५ ॥
મહાત્મા રાજાઓ અને તેમના અનુચરો માટે યોગ્ય અને અતિ મૂલ્યવાન વ્યવસ્થાઓ નરશ્રેષ્ઠ મહામતિએ આદેશી.
7.92.6
अन्नपानानि वस्त्राणि सानुगानां महात्मनाम् ।
भरतः सन्ददावाशु शत्रुघ्नसहितस्तदा ॥ ७.९२.६ ॥
ત્યારે શત્રુઘ્ન સાથે ભરતે મહાત્માઓ અને તેમના અનુચરોને અન્ન, પાણી અને વસ્ત્રો તરત આપ્યાં.
7.92.7
वानराश्च महात्मानः सुग्रीवसहितास्तदा ।
विप्राणां प्रणताः सर्वे चक्रिरे परिवेषणम् ॥ ७.९२.७ ॥
ત્યારે સુગ્રીવ સાથેના મહાત્મા વાનરો સૌ નમ્રતાથી બ્રાહ્મણોને ભોજન પીરસવા લાગ્યા.
7.92.8
बिभीषणश्च रक्षोभिर्बहुभिः स्रग्विभिर्वृतः ।
ऋषीणामुग्रतपसां पूजां चक्रे महात्मनाम् ॥ ७.९२.८ ॥
માળા પહેરેલા અનેક રાક્ષસોથી ઘેરાયેલા બિભીષણે ઉગ્ર તપસ્વી મહાત્મા ઋષિઓની પૂજા કરી.
7.92.9
एवं सुविहितो यज्ञो हयमेधो ऽभ्यवर्तत ।
लक्ष्मणेनागुप्ता च हयचर्या प्रवर्तत ।
ईदृशं राजसिंहस्य यज्ञप्रवरमुत्तमम् ॥ ७.९२.९ ॥
આ રીતે સુવ્યવસ્થિત અશ્વમેધ યજ્ઞ ચાલ્યો; લક્ષ્મણ દ્વારા રક્ષિત ઘોડાની યાત્રા આગળ વધી. રાજસિંહનો આવો શ્રેષ્ઠ અને ઉત્તમ યજ્ઞ હતો.
7.92.10
नान्यः शब्दो ऽभवत्तत्र हयमेधे महात्मनः ।
छन्दतो देहि विस्रब्धो यावत्तुष्यन्ति याचकाः ॥ ७.९२.१० ॥
તે અશ્વમેધમાં મહાત્માના યજ્ઞમાં બીજો કોઈ શબ્દ ન હતો; 'યાચકો સંતુષ્ટ થાય ત્યાં સુધી, ઇચ્છા પ્રમાણે નિઃસંકોચ આપો' એટલો જ.
7.92.11
तावत्सर्वाणि दत्तानि क्रतुमध्ये महात्मनः ।
विविधानि च गौडानि खाण्डवानि तथैव च ॥ ७.९२.११ ॥
યજ્ઞની મધ્યમાં મહાત્મા દ્વારા તે બધું આપવામાં આવ્યું; વિવિધ ગોળના પીણાં અને ખાંડની મીઠાઈઓ પણ એ જ રીતે આપવામાં આવી.
7.92.12
न निस्सृतं भतत्योष्ठाद्वचनं यावदर्थिनाम् ।
तावद्वानररक्षोभिर्दत्तमेवाभ्यदृश्यत ॥ ७.९२.१२ ॥
યાચકો માટેનો શબ્દ હજી હોઠમાંથી નીકળ્યો પણ ન હતો, ત્યાં તો વાનરો અને રાક્ષસો દ્વારા અપાયેલું દેખાવા લાગ્યું.
7.92.13
न कश्चिन्मलिनस्तत्र दीनो वा ऽप्यथ कृर्शतः ।
तस्मिन्यज्ञवरे राज्ञो हृष्टपुष्टजनावृते ॥ ७.९२.१३ ॥
રાજાના તે શ્રેષ્ઠ યજ્ઞમાં, હર્ષિત અને પુષ્ટ લોકોથી ભરેલા તે સ્થાનમાં, ત્યાં કોઈ પણ મલિન, દીન કે કૃશ ન હતો.
7.92.14
ये च तत्र महात्मानो मुनयश्चिरजीविनः ।
नास्मरंस्तादृशं यज्ञं नाप्यासीत् स कदाचन ॥ ७.९२.१४ ॥
ત્યાંના મહાત્માઓ અને દીર્ઘાયુ મુનિઓએ પણ એવા યજ્ઞનું સ્મરણ કર્યું ન હતું; એવો યજ્ઞ ક્યારેય થયો ન હતો.
7.92.15
यः कृत्यवान्सुवर्णेन सुवर्णं लभते स्म सः ।
वित्तार्थी लभते वित्तं रत्नार्थी रत्नमेव च ॥ ७.९२.१५ ॥
જેને સોનાની જરૂર હતી તેને સોનું મળતું; ધનની ઇચ્છાવાળાને ધન મળતું, અને રત્નની ઇચ્છાવાળાને રત્ન જ મળતું.
7.92.16
रजतानां सुवर्णानामश्मनामथ वाससाम् ।
अनिशं दीयमानानां राशिः समुपदृश्यते ॥ ७.९२.१६ ॥
ચાંદી, સોનું, રત્નો અને વસ્ત્રોના ઢગલા સતત આપવામાં આવતા હોવા છતાં ઢગલારૂપે દેખાતા હતા.
7.92.17
न शक्रस्य धनेशस्य यमस्य वरुणस्य वा ।
ईदृशो दृष्टपूर्वो न एवमूचुस्तपोधनाः ॥ ७.९२.१७ ॥
ઇન્દ્ર, ધનપતિ કુબેર, યમ કે વરુણના યજ્ઞમાં પણ આવું પહેલાં જોવામાં આવ્યું ન હતું, એમ તપસ્વીઓ બોલ્યા.
7.92.18
सर्वत्र वानरास्तस्थुः सर्वत्रैव च राक्षसाः ।
वासोधनान्नमर्थिभ्यः पूर्णहस्ता ददुर्भृशम् ॥ ७.९२.१८ ॥
સર્વત્ર વાનરો ઊભા હતા અને સર્વત્ર રાક્ષસો પણ; તેઓ પૂર્ણ હાથે યાચકોને વસ્ત્ર, ધન અને અન્ન ભરપૂર આપતા હતા.
7.92.19
ईदृशो राजसिंहस्य यज्ञः सर्वगुणान्वितः ।
संवत्सरमथो साग्रं वर्तते न च हीयते ॥ ७.९२.१९ ॥
રાજસિંહ રામનો આવો યજ્ઞ સર્વગુણસંપન્ન છે; એક વર્ષથી પણ વધુ સમયથી ચાલે છે અને ઘટતો નથી.