ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 7.94
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.94.1
तौ रजन्यां प्रभातायां स्नातौ हुतहुताशनौ ।
यथोक्तमृषिणा पूर्वं सर्वं तत्रोपगायताम् ॥ ७.९४.१ ॥
ରାତି ବିତି ପ୍ରଭାତ ହେବାରୁ ସେ ଦୁଇଜଣ ସ୍ନାନ କରି ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କଲେ। ଋଷି ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ପରି ସେଠାରେ ସେମାନେ ସବୁକିଛି ଗାୟନ କଲେ।
7.94.2
तां स शुश्राव काकुत्स्थः पूर्वाचार्यविजिर्मिताम् ।
अपूर्वां पाठ्यजातिं च गेयेन समलङ्कृताम् ॥ ७.९४.२ ॥
କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ସେହି ଗୀତ ଶୁଣିଲେ। ତାହା ପୂର୍ବ ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ରଚିତ, ପୂର୍ବେ ନ ଶୁଣାଯାଇଥିବା ପାଠ ଶୈଳୀର ଏବଂ ଗାୟନରେ ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା।
7.94.3
प्रमाणैर्बहुभिर्बद्धां तन्त्रीलयसमन्विताम् ।
बालाभ्यां राघवः श्रुत्वा कौतूहलपरो ऽभवत् ॥ ७.९४.३ ॥
ବହୁ ନିୟମରେ ବନ୍ଧା, ତନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଲୟରେ ଯୁକ୍ତ ସେହି ଗୀତ ସେହି ଦୁଇ ବାଳକଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି ରାଘବ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୌତୂହଳୀ ହେଲେ।
7.94.4
अथ कर्मान्तरे राजा समाहूय महामुनीन् ।
पार्थिवांश्च नरव्याघ्रः पण्डितान्नैगमांस्तथा ॥ ७.९४.४ ॥
ତା'ପରେ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ମହାମୁନିମାନଙ୍କୁ, ରାଜାମାନଙ୍କୁ, ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କୁ ଓ ବେଦଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
7.94.5
पौराणिकाञ्छब्दविदो ये च वृद्धा द्विजातयः ।
स्वराणां लक्षणज्ञांश्च उत्सुकान्द्विजसत्तमान् ॥ ७.९४.५ ॥
ପୁରାଣପାଠକ, ଶବ୍ଦଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାତା, ବୃଦ୍ଧ ଦ୍ୱିଜ ଏବଂ ସ୍ୱରଲକ୍ଷଣ ଜାଣିଥିବା ଉତ୍ସୁକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ (ଡାକିଲେ)।
7.94.6
लक्षणज्ञांश्च गान्धर्वान्नैगमांश्च विशेषतः ।
पादाक्षरसमासज्ञांश्छन्दःसु परिनिष्ठितान् ॥ ७.९४.६ ॥
ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିଦ୍ୟାର ଲକ୍ଷଣ ଜାଣିଥିବା ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କୁ, ବିଶେଷ ଭାବେ ବେଦଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ, ପାଦ-ଅକ୍ଷର-ସମାସ ଜ୍ଞାତାମାନଙ୍କୁ ଓ ଛନ୍ଦରେ ନିପୁଣମାନଙ୍କୁ (ଡାକିଲେ)।
7.94.7
कलामात्राविशेषज्ञाञ्ज्योतिषे च परं गतान् ।
क्रियाकल्पविदश्चैव तथा कार्यविदो जनान् ॥ ७.९४.७ ॥
କଳା ଓ ମାତ୍ରାର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭେଦ ଜାଣିଥିବା, ଜ୍ୟୋତିଷରେ ପରମ ନିପୁଣ, କ୍ରିୟାକଳ୍ପ ଜାଣିଥିବା ଓ କାର୍ଯ୍ୟବିଧି ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ (ସେ ଆହ୍ୱାନ କଲେ)।
7.94.8
भाषाज्ञानिङ्गितज्ञांश्च नैगमांश्चाप्यशेषतः ।
हेतूपचारकुशलान् वचने चापि हैतुकान् ॥ ७.९४.८ ॥
ଭାଷା ଜାଣିଥିବା, ଇଙ୍ଗିତ ଓ ସଂକେତ ବୁଝିଥିବା, ବେଦଶାସ୍ତ୍ରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାରଙ୍ଗମ, ହେତୁ ଓ ଉପଚାରରେ ନିପୁଣ ଏବଂ ବାକ୍ୟରେ ତର୍କନିପୁଣ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ (ସେ ଡାକିଲେ)।
7.94.9
छन्दोविदः पुराणज्ञान्वैदिकान्द्विजसत्तमान् ।
चित्रज्ञान्वृत्तसूत्रज्ञान्गीतनृत्यविशारदान् ॥ ७.९४.९ ॥
ଛନ୍ଦ ଜାଣିଥିବା, ପୁରାଣ ଜାଣିଥିବା, ବୈଦିକ ପଣ୍ଡିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ଚିତ୍ରକଳା ଜାଣିଥିବା, ବୃତ୍ତ ଓ ସୂତ୍ର ଜାଣିଥିବା ଏବଂ ଗୀତ-ନୃତ୍ୟରେ ବିଶାରଦ ଲୋକମାନଙ୍କୁ (ସେ ଡାକିଲେ)।
7.94.10
शास्त्रज्ञान्नीतिनिपुणान्वेदान्तार्थप्रबोधकान् ।
एतान्सर्वान्समानीय गातारौ समवेशयत् ॥ ७.९४.१० ॥
ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ନୀତିରେ ନିପୁଣ ଏବଂ ବେଦାନ୍ତର ଅର୍ଥ ପ୍ରବୋଧକ—ଏମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି ସେ ସେହି ଦୁଇ ଗାୟକଙ୍କୁ (ସେମାନଙ୍କ ମଝିରେ) ବସାଇଲେ।
7.94.11
दृष्ट्वा मुनिगणाः सर्वे पार्थिवाश्च महौजसः ।
पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां राजानं गायकौ च तौ ॥ ७.९४.११ ॥
ମୁନିଗଣ ଓ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯେମିତି ଆଖିରେ ପିଉଛନ୍ତି ପରି, ରାଜା ଓ ସେହି ଦୁଇ ଗାୟକଙ୍କୁ (ଦେଖିଲେ)।
7.94.12
ऊचुः परस्परं चेदं सर्व एव समन्ततः ।
उभौ रामस्य सदृशौ बिम्बाद्बिम्बमिवोत्थितौ ॥ ७.९४.१२ ॥
ସମସ୍ତେ ଚାରିଦିଗରେ ପରସ୍ପରକୁ ଏହିପରି କହିଲେ—ଏହି ଦୁଇଜଣ ରାମଙ୍କ ସଦୃଶ; ଯେମିତି ଗୋଟିଏ ପ୍ରତିବିମ୍ବରୁ ଅନ୍ୟ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଉଠିଛି ପରି।
7.94.13
जटिलौ यदि न स्यातां न वल्कलधरौ यदि ।
विशेषं नाधिगच्छामो गायतो राघवस्य च ॥ ७.९४.१३ ॥
ଯଦି ଏମାନେ ଜଟାଧାରୀ ଓ ବଲ୍କଳଧାରୀ ନ ହୋଇଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଗାୟନ କରୁଥିବା ଏ ଦୁଇଜନ ଏବଂ ରାଘବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମେ କୌଣସି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖିପାରି ନ ଥାନ୍ତୁ।
7.94.14
तेषां संवदतामेवं श्रोतऽणां हर्षवर्धनम् ।
गेयं प्रचक्रतुस्तत्र तावुभौ मुनिदारकौ ॥ ७.९४.१४ ॥
ଏପରି କଥାବାର୍ତ୍ତା ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଶ୍ରୋତାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇବା ଗୀତ ସେହି ଦୁଇ ମୁନିପୁତ୍ର ସେଠାରେ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
7.94.15
ततः प्रवृत्तं मधुरं गान्धर्वमतिमानुषम् ।
न च तृप्तिं ययुः सर्वे श्रोतारो गानसम्पदा ॥ ७.९४.१५ ॥
ତା'ପରେ ମଧୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟାତୀତ ଗାନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗୀତ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଗୀତସମ୍ପଦରେ ଶ୍ରୋତା ସମସ୍ତେ ତୃପ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ।
7.94.16
प्रवृत्तमादितः पूर्वसर्गं नारददर्शितम् ।
ततः प्रभृति सर्गांश्च यावद्विंशत्यगायताम् ॥ ७.९४.१६ ॥
ନାରଦଙ୍କ ଦେଖାଇଥିବା ପ୍ରଥମ ସର୍ଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତାପରେ ବିଂଶ ସର୍ଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଗାଇଲେ।
7.94.17
ततो ऽपराह्णसमये राघवः समभाषत ।
श्रुत्वा विंशतिसर्गांस्तान्भ्रातरं भ्रातृवत्सलः ॥ ७.९४.१७ ॥
ତା'ପରେ ଅପରାହ୍ନ ସମୟରେ, ଭ୍ରାତୃବତ୍ସଳ ରାଘବ ସେହି ବିଂଶ ସର୍ଗ ଶୁଣି ଭାଇଙ୍କୁ କହିଲେ।
7.94.18
अष्टादशसहस्राणि सुवर्णस्य महात्मनोः ।
प्रयच्छ शीघ्रं काकुत्स्थ यदन्यदभिकाङ्क्षितम् ।
ददौ शीघ्रं स काकुत्स्थो बालयोर्वै पृथक्पृथक् ॥ ७.९४.१८ ॥
"ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ! ଏହି ଦୁଇ ମହାତ୍ମା ବାଳକଙ୍କୁ ଅଠର ହଜାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୀଘ୍ର ଦିଅ; ସେମାନେ ଆଉ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରିବେ ତାହା ମଧ୍ୟ ଦିଅ।
7.94.19
दीयमानं सुवर्णं तु नागृह्णीतां कुशीलवौ ।
ऊचतुश्च महात्मानौ किमनेनेति विस्मितौ ॥ ७.९४.१९ ॥
ଦିଆଯାଉଥିବା ସେହି ସୁନା କୁଶୀଳବ ନେଲେ ନାହିଁ; ସେହି ଦୁଇ ମହାତ୍ମା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ କହିଲେ, "ଏଥିରେ ଆମର କଅଣ ପ୍ରୟୋଜନ?"
7.94.20
वन्येन फलमूलेन निरतौ वनवासिनौ ।
सुवर्णेन हिरण्येन किं करिष्यावहे वने ॥ ७.९४.२० ॥
ବନର ଫଳମୂଳରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିବା ବନବାସୀ ଆମେ; ବନରେ ଏହି ସୁନାରେ ଆମେ କଅଣ କରିବୁ?
7.94.21
तथा तयोः प्रब्रुवतोः कौतूहलसमन्विताः ।
श्रोतारश्चैव रामश्च सर्व एव सुविस्मिताः ॥ ७.९४.२१ ॥
ସେମାନେ ଦୁଇ ଜଣ ଏହିପରି କହୁଥିବା ବେଳେ, କୌତୂହଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରୋତାମାନେ ଏବଂ ରାମ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
7.94.22
तस्य चैवागमं रामः काव्यस्य श्रोतुमुत्सुकः ।
पप्रच्छ तौ महातेजास्तावुभौ मुनिदारकौ ॥ ७.९४.२२ ॥
ତାଙ୍କ ଆଗମନ ଓ ସେ କାବ୍ୟ ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ରାମ ସେହି ଦୁଇ ମୁନିକୁମାରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
7.94.23
किम्प्रमाणमिदं काव्यं का प्रतिष्ठा महात्मनः ।
कर्ता काव्यस्य महतः क्व चासौ मुनिपुङ्गवः ॥ ७.९४.२३ ॥
ଏହି କାବ୍ୟ କେତେ ବୃହତ? ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଆଧାର କଅଣ? ଏହି ମହାକାବ୍ୟର କର୍ତ୍ତା କୁଆଡ଼େ, ଓ ସେହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଆଡ଼େ?
7.94.24
पृच्छन्तं राघवं वाक्यमूचतुर्मुनिदारकौ ॥ ७.९४.२४ ॥
ରାଘବ ପଚାରୁଥିବା ବେଳେ ସେହି ଦୁଇ ମୁନିକୁମାର ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
7.94.25
वाल्मीकिर्भगवान्कर्ता सम्प्राप्तो यज्ञसंविधम् ।
येनेदं चरितं तुभ्यमशेषं सम्प्रदर्शितम् ॥ ७.९४.२५ ॥
ଏହି କାବ୍ୟର ରଚୟିତା ଭଗବାନ ବାଲ୍ମୀକି ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳୀକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ସେ ଆପଣଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚରିତ୍ର ଏଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦେଖାଇଛନ୍ତି।
7.94.26
सन्निबद्धं हि श्लोकानां चतुर्विशत्सहस्रकम् ।
उपाख्यानशतं चैव भार्गवेण तपस्विना ॥ ७.९४.२६ ॥
ଭୃଗୁ ବଂଶୀୟ ତପସ୍ୱୀ (ବାଲ୍ମୀକି) ଚବିଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ଏହା ରଚନା କରିଛନ୍ତି; ସେଥିରେ ଶହେ ଉପାଖ୍ୟାନ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
7.94.27
आदिप्रभृति वै राजन्पञ्चसर्गशतानि च ।
काण्डानि षट् कृतानीह सोत्तराणि महात्मना ।
कृतानि गुरुणास्माकमृषिणा चरितं तव ॥ ७.९४.२७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଆଦିରୁ ଆମ ଗୁରୁ ସେହି ମହାତ୍ମା ଋଷି ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡ ସହିତ ଛଅ କାଣ୍ଡ ଓ ପାଞ୍ଚଶହ ସର୍ଗ ରଚନା କରିଛନ୍ତି; ସେ ଆପଣଙ୍କ ଚରିତ୍ର ରଚନା କରିଛନ୍ତି।
7.94.28
प्रतिष्ठा ऽ ऽजीवितं यावत्तावत्सर्वस्य वर्तते ॥ ७.९४.२८ ॥
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ (ଏହି କଥାର) ପ୍ରତିଷ୍ଠା ରହିବ।
7.94.29
सोत्तराणि महात्मना ।
यदि बुद्धिः कृता राजञ्छ्रवणाय महारथ ।
कर्मान्तरे क्षणीभूतस्तच्छृणुष्व सहानुजः ॥ ७.९४.२९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ହେ ମହାରଥୀ, ଯଦି ଶୁଣିବାର ଇଚ୍ଛା ଆପଣଙ୍କର ଥାଏ, ତେବେ କାର୍ଯ୍ୟର ମଧ୍ୟରେ ଅବସର ପାଇଲେ ଅନୁଜ ସହିତ ତାହା ଶୁଣନ୍ତୁ।
7.94.30
बाढमित्यब्रवीद्रामस्तौ चानुज्ञाप्य राघवम् ।
प्रहृष्टौ जग्मतुः स्थानं यत्रास्ते मुनिपुङ्गवः ॥ ७.९४.३० ॥
"ଭଲ" ବୋଲି ରାମ କହିଲେ; ରାଘବଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଆନନ୍ଦରେ ଯେଉଁଠାରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଛନ୍ତି ସେଠାକୁ ଗଲେ।
7.94.31
रामो ऽपि मुनिभिः सार्धं पार्थिवैश्च महात्मभिः ।
श्रुत्वा तद्गीतिमाधुर्यं कर्मशालामुपागमत् ॥ ७.९४.३१ ॥
ରାମ ମଧ୍ୟ ମୁନି ଓ ମହାତ୍ମା ରାଜାମାନଙ୍କ ସହିତ ସେହି ଗୀତର ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି କର୍ମଶାଳାକୁ ଆସିଲେ ।
7.94.32
शुश्राव तत्ताललयोपपन्नं सर्गान्वितं स स्वरशब्दयुक्तम् ।
तन्त्रीलयव्यञ्जनयोगयुक्तं कुशीलवाभ्यां परिगीयमानम् ॥ ७.९४.३२ ॥
ତାଳ ଓ ଲୟଯୁକ୍ତ, ସର୍ଗରେ ବିଭକ୍ତ, ସ୍ୱର ଓ ଶବ୍ଦଯୁକ୍ତ, ତନ୍ତ୍ରୀଲୟ ଓ ବ୍ୟଞ୍ଜନଯୋଗଯୁକ୍ତ, କୁଶ ଓ ଲବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗାଯମାନ ସେହି ଗୀତ ସେ ଶୁଣିଲେ ।