বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 7.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.97.1
वाल्मीकिनैवमुक्तस्तु राघवः प्रत्यभाषत ।
प्राञ्जलिर्जगतो मध्ये दृष्ट्वा तां वरवर्णिनीम् ॥ ७.९७.१ ॥
বাল্মীকি এরূপ বললে রাঘব উত্তর দিলেন। জগতের মধ্যে সেই সুন্দরবর্ণা সীতাকে দেখে, করজোড়ে।
7.97.2
एवमेतन्महाभाग यथा वदसि धर्मवित् ।
प्रत्ययस्तु मम ब्रह्मंस्तव वाक्यैरकल्मषैः ॥ ७.९७.२ ॥
হে মহাভাগ, ধর্মজ্ঞ, আপনি যেমন বলছেন তেমনই। হে ব্রহ্মন, আপনার নির্মল বাক্যে আমার বিশ্বাস আছে।
7.97.3
प्रत्ययस्तु पुरा वृत्तो वैदेह्याः सुरसन्निधौ ।
शपथस्तु कृतस्तत्र तेन वेश्म प्रवेशिता ।
लोकापवादो बलवान्येन त्यक्ता हि मैथिली ॥ ७.९७.३ ॥
পূর্বে দেবতাদের সান্নিধ্যে বৈদেহীর পরীক্ষা হয়েছিল। সেখানে শপথ করা হয়েছিল, তার ফলে তাঁকে গৃহে প্রবেশ করানো হয়েছিল। লোকাপবাদ প্রবল হওয়ায় মৈথিলীকে ত্যাগ করা হয়েছে।
7.97.4
सेयं लोकभयाद्ब्रह्मन्नपापेत्यभिजानता ।
परित्यक्ता मया सीता तद्भावन्क्षन्तुमर्हति ॥ ७.९७.४ ॥
হে ব্রহ্মন, লোকভয়ে, তিনি নিষ্পাপ জেনেও আমি সীতাকে ত্যাগ করেছি। সেই ভাব আপনি ক্ষমা করুন।
7.97.5
जानामि चेमौ पुत्रौ मे यमजातौ कुशीलवौ ।
शुद्धायां जगतो मध्ये मैथिल्यां प्रीतिरस्तु मे ॥ ७.९७.५ ॥
আমি জানি এই দুজন আমার যমজ পুত্র কুশ ও লব। জগতের মধ্যে শুদ্ধা মৈথিলীর প্রতি আমার প্রীতি থাকুক।
7.97.6
अभिप्रायं तु विज्ञाय रामस्य सुरसत्तमाः ।
सीतायाः शपथे तस्मिन् महेन्द्राद्या महौजसः ॥ ७.९७.६ ॥
রামের অভিপ্রায় বুঝে শ্রেষ্ঠ দেবতারা, ইন্দ্র প্রমুখ মহাতেজস্বীরা, সেই সীতার শপথে (উপস্থিত হলেন)।
7.97.7
पितामहं पुरस्कृत्य सर्व एव समागताः ॥ ७.९७.७ ॥
পিতামহ ব্রহ্মাকে সামনে রেখে সকলে সমবেত হলেন।
7.97.8
आदित्या वसवो रुद्रा ह्यश्विनौ समरुद्गणाः ।
गन्धर्वाप्सरसश्चैव सर्व एव समागताः ॥ ७.९७.८ ॥
আদিত্যগণ, বসুগণ, রুদ্রগণ, দুই অশ্বিনীকুমার, মরুদ্গণের সঙ্গে, গন্ধর্ব ও অপ্সরারা — সকলেই সমবেত হলেন।
7.97.9
साध्याश्च विश्वेदेवाश्च सर्वे च परमर्षयः ।
नागाः सुपर्णाः सिद्धाश्च ते सर्वे हृष्टमानसाः ।
सीताशपथसम्भ्रान्ताः सर्व एव समागताः ॥ ७.९७.९ ॥
সাধ্যগণ, বিশ্বদেবগণ, সমস্ত পরমর্ষি, নাগগণ, সুপর্ণগণ, সিদ্ধগণ — তাঁরা সকলে প্রসন্নচিত্তে, সীতার শপথে বিচলিত হয়ে সমবেত হলেন।
7.97.10
दृष्ट्वा देवानृषींश्चैव राघवः पुनरब्रवीत् ।
प्रत्ययो मे नरश्रेष्ठा ऋषिवाक्यैरकल्मषैः ॥ ७.९७.१० ॥
দেবগণ ও ঋষিগণকে দেখে রাঘব আবার বললেন — "হে নরশ্রেষ্ঠগণ, এই নিষ্কলুষ ঋষিবাক্যে আমার প্রত্যয় জন্মেছে।"
7.97.11
शुद्धायां जगतो मध्ये वैदेह्यां प्रीतिरस्तु मे ॥ ७.९७.११ ॥
জগতের মাঝে শুদ্ধা বৈদেহী (সীতা)-র প্রতি আমার প্রীতি থাকুক।
7.97.12
ततो वायुः शुभः पुण्यो दिव्यगन्धो मनोरमः ।
तज्जनौघं सुरश्रेष्ठो ह्लादयामास सर्वतः ॥ ७.९७.१२ ॥
তখন শুভ, পবিত্র, দিব্যগন্ধযুক্ত, মনোরম বায়ু সেই জনসমূহকে চারদিক থেকে আনন্দিত করল — দেবশ্রেষ্ঠ বায়ু।
7.97.13
तदद्भुतमिवाचिन्त्यं निरैक्षन्त समागताः ।
मानवाः सर्वराष्ट्रेभ्यः पूर्वं कृतयुगे यथा ॥ ७.९७.१३ ॥
সমস্ত রাজ্য থেকে সমবেত মানুষেরা সেই অদ্ভুত ও অচিন্তনীয় দৃশ্য দেখল, যেমন পূর্বে কৃতযুগে দেখা গিয়েছিল।
7.97.14
सर्वान्समागतान्दृष्ट्वा सीता काषायवासिनी ।
अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यमधोदृष्टिरवाङ्मुखी ॥ ७.९७.१४ ॥
সমবেত সকলকে দেখে কাষায়বস্ত্রধারিণী সীতা করজোড়ে, অধোদৃষ্টি ও নত মুখে এই কথা বললেন।
7.97.15
यथा ऽहं राघवादन्यं मनसापि न चिन्तये ।
तथा मे माधवी देवी विवरं दातुमर्हति ॥ ७.९७.१५ ॥
আমি যেমন রাঘব ছাড়া অন্য কাউকে মনেও চিন্তা করি না, তেমনি মাধবী দেবী আমাকে পথ (বিবর) দান করুন।
7.97.16
मनसा कर्मणा वाचा यथा रामं समर्चये ।
तथा मे माधवी देवी विवरं दातुमर्हति ॥ ७.९७.१६ ॥
মন, কর্ম ও বাক্য দিয়ে আমি যেমন রামের পূজা করি, তেমনি মাধবী দেবী আমাকে পথ (বিবর) দান করুন।
7.97.17
यथैतत्सत्यमुक्तं मे वेद्मि रामात्परं न च ।
तथा मे माधवी देवी विवरं दातुमर्हति ॥ ७.९७.१७ ॥
আমার কথা যদি সত্য হয়, এবং রামের চেয়ে শ্রেষ্ঠ আর কাউকে আমি না জানি, তবে মাধবী দেবী আমাকে পথ (বিবর) দান করুন।
7.97.18
तथा शपन्त्यां वैदेह्यां प्रादुरासीत्तदद्भुतम् ।
भूतलादुत्थितं दिव्यं सिंहासनमनुत्तमम् ॥ ७.९७.१८ ॥
বৈদেহী যখন এভাবে শপথ করছিলেন, তখনই সেই অদ্ভুত ঘটনা ঘটল — ভূমি থেকে এক দিব্য, অনুপম সিংহাসন উঠে এল।
7.97.19
ध्रियमाणं शिरोभिस्तु नागैरमितविक्रमैः ।
दिव्यं दिव्येन वपुषा दिव्यरत्नविभूषितैः ॥ ७.९७.१९ ॥
অমিত বিক্রমশালী নাগেরা তাদের মাথায় সেই সিংহাসন ধারণ করেছিল; তারা দিব্য দেহধারী ও দিব্য রত্নে বিভূষিত ছিল।
7.97.20
तस्मिंस्तु धरणी देवी बाहुभ्यां गृह्य मैथिलीम् ।
स्वागतेनाभिनन्द्यैनामासने चोपवेशयत् ॥ ७.९७.२० ॥
তখন দেবী ধরণী উভয় বাহু দিয়ে মৈথিলীকে ধরে, স্বাগত বাক্যে তাঁকে অভিনন্দন জানিয়ে আসনে বসালেন।
7.97.21
तामासनगतां दृष्ट्वा प्रविशन्तीं रसातलम् ।
पुष्पवृष्टिरविच्छिन्ना दिव्या सीतामवाकिरत् ॥ ७.९७.२१ ॥
আসনে বসে রসাতলে প্রবেশ করতে দেখে সীতার উপর অবিচ্ছিন্ন দিব্য পুষ্পবৃষ্টি হতে লাগল।
7.97.22
साधुकारश्च सुमहान्देवानां सहसोत्थितः ।
साधु साध्विति वै सीते यस्यास्ते शीलमीदृशम् ॥ ७.९७.२२ ॥
দেবতাদের মধ্যে থেকে মহা "সাধু, সাধু" ধ্বনি হঠাৎ উঠল: "সাধু, সাধু! হে সীতে, তোমার শীল এমনই।"
7.97.23
एवं बहुविधा वाचो ह्यन्तरिक्षगताः सुराः ।
व्याजह्रुर्हृष्टमनसो दृष्ट्वा सीताप्रवेशनम् ॥ ७.९७.२३ ॥
আকাশে অবস্থানরত দেবতারা সীতার প্রবেশ দেখে আনন্দিত মনে এইভাবে বহুবিধ বাক্য উচ্চারণ করলেন।
7.97.24
यज्ञवाटगताश्चापि मुनयः सर्व एव ते ।
राजानश्च नरव्याघ्रा विस्मयान्नोपरेमिरे ॥ ७.९७.२४ ॥
যজ্ঞশালায় উপস্থিত সকল মুনি এবং নরব্যাঘ্র রাজারাও বিস্ময় থেকে নিবৃত্ত হলেন না।
7.97.25
अन्तरिक्षे च भूमौ च सर्वे स्थावरजङ्गमाः ।
दानवाश्च महाकायाः पाताले पन्नगाधिपाः ॥ ७.९७.२५ ॥
আকাশে ও পৃথিবীতে সমস্ত স্থাবর-জঙ্গম প্রাণী, মহাকায় দানবগণ এবং পাতালে নাগাধিপতিগণ (সেখানে উপস্থিত ছিলেন)।
7.97.26
केचिद्विनेदुः संहृष्टाः केचिद्ध्यानपरायणाः ।
केचिद्रामं निरीक्षन्ते केचित्सीतामचेतनाः ॥ ७.९७.२६ ॥
কেউ আনন্দে চিৎকার করে উঠল, কেউ ধ্যানে মগ্ন হলেন, কেউ রামের দিকে তাকালেন, কেউ সীতার দিকে তাকিয়ে চেতনাহীন হয়ে রইলেন।
7.97.27
सीताप्रवेशनं दृष्ट्वा तेषामासीत्समागमः ।
तन्मुहूर्तमिवात्यर्थं समं सम्मोहितं जगत् ॥ ७.९७.२७ ॥
সীতার প্রবেশ দেখে তাঁদের সকলের মিলন ঘটল; সেই মুহূর্তে যেন সমগ্র জগৎ সমানভাবে গভীরভাবে মোহাচ্ছন্ন হয়ে পড়ল।