વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.98.1
रसातलं प्रविष्टायां वैदेह्यां सर्ववानराः ।
चुक्रुशुः साधु साध्वीति मुनयो रामसन्निधौ ॥ ७.९८.१ ॥
વૈદેહી રસાતલમાં પ્રવેશ્યાં ત્યારે બધા વાનરો અને મુનિઓ રામની સમક્ષ 'સાધુ, સાધુ' એમ પોકારી ઊઠ્યા.
7.98.2
दण्डकाष्ठमवष्टभ्य बाष्पव्याकुलितेक्षणः ।
अवाक्छिरा दीनमना रामो ह्यासीत्सुदुःखितः ॥ ७.९८.२ ॥
રામ દંડનો આધાર લઈને ઊભા હતા; આંસુથી તેમની આંખો ઝાંખી થઈ ગઈ હતી, માથું નમેલું હતું, મન દીન અને અત્યંત દુઃખી હતું.
7.98.3
स रुदित्वा चिरं कालं बहुशो बाष्पमुत्सृजन् ।
क्रोधशोकसमाविष्टो रामो वचनमब्रवीत् ॥ ७.९८.३ ॥
તેઓ લાંબા સમય સુધી વારંવાર આંસુ વહાવીને રડ્યા; પછી ક્રોધ અને શોકથી ભરાયેલા રામે આ શબ્દો કહ્યા.
7.98.4
अभूतपूर्वं शोकं मे मनः स्प्रष्टुमिवेच्छति ।
पश्यतो मे यथा नष्टा सीता श्रीरिव रूपिणी ॥ ७.९८.४ ॥
પહેલાં ક્યારેય ન થયેલો શોક મારા મનને સ્પર્શવા ઇચ્છે છે; મારી આંખો સામે રૂપધારિણી શ્રીની જેમ સીતા ખોવાઈ ગઈ.
7.98.5
सा ऽदर्शनं पुरा सीता लङ्कापारे महोदधेः ।
ततश्चापि मयानीता किं पुनर्वसुधातलात् ॥ ७.९८.५ ॥
પહેલાં મહાસાગરના પેલે પાર લંકાના કિનારે સીતા અદૃશ્ય થઈ હતી; ત્યારે પણ મેં તેમને પાછાં લાવ્યાં હતાં; હવે પૃથ્વીના તળમાંથી તો કેટલું વધારે!
7.98.6
वसुधे देवि भवति सीता निर्यात्यतां मम ।
दर्शयिष्यामि वा रोषं यथा मामवगच्छसि ॥ ७.९८.६ ॥
હે પૃથ્વીદેવી! સીતાને મને પાછાં આપો; નહીંતર મારો ક્રોધ તમને બતાવીશ, જેથી તમે મને ઓળખશો.
7.98.7
कामं श्वश्रूर्ममैव त्वं त्वत्सकाशाद्धि मैथिली ।
कर्षता हलहस्तेन जनकेनोद्धृता पुरा ॥ ७.९८.७ ॥
ખરેખર તે મારી સાસુ છે; તારી સાથે સંબંધિત મૈથિલી સીતાને પૂર્વે હળ હાથમાં લઈ ખેડતા જનકે ભૂમિમાંથી ઉપાડી હતી.
7.98.8
तस्मान्निर्यात्यतां सीता विवरं वा प्रयच्छ मे ।
पाताले नाकपृष्ठे वा वसेयं सहितस्तया ॥ ७.९८.८ ॥
તેથી સીતાને પાછી આપ, અથવા મને એક તિરાડ આપ; હું તેની સાથે પાતાળમાં કે સ્વર્ગની સપાટી પર વસીશ.
7.98.9
आनय त्वं हि तां सीतां मत्तो ऽहं मैथिलीकृते ।
न मे दास्यसि चेत्सीतां यथारूपां महीतले ॥ ७.९८.९ ॥
તું તેને મારી પાસેથી લાવ; મૈથિલી માટે હું છું. જો તું મને સીતાને એ જ રૂપમાં પૃથ્વી પર પાછી નહીં આપે તો...
7.98.10
सपर्वतवनां कृत्स्नां विधमिष्यामि ते स्थितम् ।
नाशयिष्याम्यहं भूमिं सर्वमापो भवत्विह ॥ ७.९८.१० ॥
પર્વતો અને વનો સહિત સમગ્ર પૃથ્વીને, જ્યાં તું ઊભો છે તે સ્થાનને હું ચૂર્ણ કરી દઈશ. હું આ ભૂમિનો નાશ કરીશ; અહીં બધું જળ થઈ જાઓ.
7.98.11
एवं ब्रुवाणे काकुत्स्थे क्रोधशोकसमन्विते ।
ब्रह्मा सुरगणैः सार्धमुवाच रघुनन्दनम् ॥ ७.९८.११ ॥
કાકુત્સ્થ (રામ) ક્રોધ અને શોકથી ભરેલા હોઈ આ પ્રમાણે બોલતા હતા, ત્યારે બ્રહ્મા દેવગણો સાથે રઘુનંદનને બોલ્યા.
7.98.12
राम राम न सन्तापं कर्तुमर्हसि सुव्रत ।
स्मर त्वं पूर्वकं भावं मन्त्रं चामित्रकर्शन ॥ ७.९८.१२ ॥
રામ, રામ, હે સુવ્રત, તારે સંતાપ કરવો ન જોઈએ. હે શત્રુઓને પીડનારા, તારો પૂર્વનો સ્વભાવ અને તારો મંત્ર સ્મર.
7.98.13
न खलु त्वां महाबाहो स्मारयेयमनुत्तमम् ।
इमं मुहूर्तं दुर्धर्ष स्मर त्वं जन्म वैष्णवम् ॥ ७.९८.१३ ॥
હે મહાબાહો, હું તને આ શ્રેષ્ઠ વાત યાદ કરાવવાની જરૂર નથી. હે દુર્ધર્ષ, આ ક્ષણ યાદ કર—તારો વૈષ્ણવ જન્મ યાદ કર.
7.98.14
सीता हि विमला साध्वी तव पूर्वपरायणा ।
नागलोकं सुखं प्रायात्त्वदाश्रयतपोबलात् ॥ ७.९८.१४ ॥
સીતા ખરેખર નિર્મળ અને સાધ્વી છે; પહેલેથી જ તારા પ્રત્યે સમર્પિત. તારો આશ્રય લેનાર તપના બળથી તે સુખપૂર્વક નાગલોકમાં ગઈ.
7.98.15
स्वर्गे ते सङ्गमो भूयो भविष्यति न संशयः ।
अस्यास्तु परिषन्मध्ये यद्ब्रवीमि निबोध तत् ॥ ७.९८.१५ ॥
સ્વર્ગમાં તારો તેની સાથે ફરી મિલાપ થશે, એમાં સંશય નથી. પણ આ સભાની વચ્ચે હું જે કહું છું તે સાંભળ.
7.98.16
एतदेव हि काव्यं ते काव्यानामुत्तमं श्रुतम् ।
सर्वं विस्तरतो राम व्याख्यास्यति न संशयः ॥ ७.९८.१६ ॥
આ જ તારું કાવ્ય છે; કાવ્યોમાં ઉત્તમ તરીકે સંભળાયું છે. હે રામ, આ બધું વિસ્તારથી સમજાવવામાં આવશે; સંશય નથી.
7.98.17
जन्मप्रभृति ते वीर सुखदुःखोपसेवनम् ।
भविष्यदुत्तरं चेह सर्वं वाल्मीकिना कृतम् ॥ ७.९८.१७ ॥
હે વીર, તારા જન્મથી સુખદુઃખનો અનુભવ અને આગળ જે થશે—એ બધું અહીં વાલ્મીકિએ રચ્યું છે.
7.98.18
आदिकाव्यमिदं राम त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
नह्यन्यो ऽर्हति काव्यानां यशोभाग्राघवादृते ॥ ७.९८.१८ ॥
હે રામ, આ આદિકાવ્ય બધું તારામાં જ સ્થપાયેલું છે. હે રાઘવ, તારા સિવાય બીજું કોઈ કાવ્યોની કીર્તિને લાયક નથી.
7.98.19
श्रुतं ते पूर्वमेतद्धि मया सर्वं सुरैः सह ।
दिव्यमद्भुतरूपं च सत्यवाक्यमनावृतम् ॥ ७.९८.१९ ॥
હે રામ, આ બધું તેં પહેલાં મારી પાસેથી અને દેવો સાથે સાંભળ્યું છે. આ દિવ્ય, અદ્ભુત રૂપવાળું, સત્યવચનોથી યુક્ત અને અનાવૃત છે.
7.98.20
स त्वं पुरुषशार्दूल धर्मेण सुसमाहितः ।
शेषं भविष्यं काकुत्स्थ काव्यं रामायणं शृणु ॥ ७.९८.२० ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર, ધર્મમાં સારી રીતે સ્થિર એવા તું, હે કાકુત્સ્થ, ભવિષ્યનો શેષ ભાગ ધરાવતું આ રામાયણ કાવ્ય સાંભળ.
7.98.21
उत्तरं नाम काव्यस्य शेषमत्र महायशः ।
तच्छृणुष्व महातेज ऋषिभिः सार्धमुत्तमम् ॥ ७.९८.२१ ॥
હે મહાયશસ્વી, આ કાવ્યનો શેષ અંતિમ ભાગ 'ઉત્તર' નામનો છે. હે મહાતેજસ્વી, ઋષિઓ સાથે તે ઉત્તમ ભાગ સાંભળ.
7.98.22
न खल्वन्येन काकुत्स्थ श्रोतव्यमिदमुत्तमम् ।
परमम् ऋषिणा वीर त्वयैव रघुनन्दन ॥ ७.९८.२२ ॥
હે કાકુત્સ્થ વંશજ, આ ઉત્તમ અને પરમ ભાગ બીજા કોઈએ સાંભળવો જોઈએ નહીં. હે વીર, હે રઘુનંદન, ઋષિ અને તારા દ્વારા જ આ સાંભળવો જોઈએ.
7.98.23
एतावदुक्त्वा वचनं ब्रह्मा त्रिभुवनेश्वरः ।
जगाम त्रिदिवं देवो देवैः सह सबान्धवैः ॥ ७.९८.२३ ॥
આટલું કહીને ત્રિભુવનના સ્વામી બ્રહ્મા દેવો અને સગાંઓ સાથે સ્વર્ગમાં ગયા.
7.98.24
ये च तत्र महात्मान ऋषयो ब्राह्मलौकिकाः ।
ब्रह्मणा समनुज्ञाता न्यवर्तन्त महौजसः ।
उत्तरं श्रोतुमनसो भविष्यं यच्च राघवे ॥ ७.९८.२४ ॥
ત્યાં રહેલા બ્રહ્મલોકના જે મહાત્મા ઋષિઓ હતા, તેઓ બ્રહ્માની અનુમતિ પામીને પાછા ફર્યા. ઉત્તર ભાગ અને રાઘવ વિશેનું ભવિષ્ય સાંભળવાની ઇચ્છાવાળા તે મહાતેજસ્વી હતા.
7.98.25
ततो रामः शुभां वाणीं देवदेवस्य भाषिताम् ।
श्रुत्वा परमतेजस्वी वाल्मीकिमिदमब्रवीत् ॥ ७.९८.२५ ॥
ત્યારે પરમ તેજસ્વી રામે દેવદેવે કહેલી તે શુભ વાણી સાંભળીને વાલ્મીકિને આ કહ્યું.
7.98.26
भगवन् श्रोतुमनस ऋषयो ब्राह्मलौकिकाः ।
भविष्यदुत्तरं यन्मे श्वोभूते सम्प्रवर्तताम् ॥ ७.९८.२६ ॥
હે ભગવન્! બ્રહ્મલોક અને લૌકિક ઋષિઓ સાંભળવા ઇચ્છે છે; મારું ભવિષ્યનું ઉત્તરકથન આવતીકાલથી શરૂ થાઓ.
7.98.27
एवं विनिश्चयं कृत्वा सम्प्रगृह्य कुशीलवौ ।
तं जनौघं विसृज्याथ पर्णशालामुपागमत् ।
तामेव शोचतः सीतां सा व्यतीयाय शर्वरी ॥ ७.९८.२७ ॥
આ પ્રમાણે નિશ્ચય કરીને, કુશ-લવને સાથે લઈને, તે જનસમૂહને વિદાય આપીને તે પર્ણશાળામાં ગયા. સીતાનો શોક કરતાં તે રાત્રિ વીતી ગઈ.