ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 7.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.98.1
रसातलं प्रविष्टायां वैदेह्यां सर्ववानराः ।
चुक्रुशुः साधु साध्वीति मुनयो रामसन्निधौ ॥ ७.९८.१ ॥
ਵੈਦੇਹੀ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ 'ਸਾਧੂ, ਸਾਧੂ' ਕਹਿ ਕੇ ਪੁਕਾਰ ਉੱਠੇ।
7.98.2
दण्डकाष्ठमवष्टभ्य बाष्पव्याकुलितेक्षणः ।
अवाक्छिरा दीनमना रामो ह्यासीत्सुदुःखितः ॥ ७.९८.२ ॥
ਰਾਮ ਡੰਡੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ; ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਸਿਰ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਨ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸੰਤਾਪਿਤ ਸੀ।
7.98.3
स रुदित्वा चिरं कालं बहुशो बाष्पमुत्सृजन् ।
क्रोधशोकसमाविष्टो रामो वचनमब्रवीत् ॥ ७.९८.३ ॥
ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅੱਥਰੂ ਵਹਾ ਕੇ ਰੋਂਦੇ ਰਹੇ; ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
7.98.4
अभूतपूर्वं शोकं मे मनः स्प्रष्टुमिवेच्छति ।
पश्यतो मे यथा नष्टा सीता श्रीरिव रूपिणी ॥ ७.९८.४ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ੋਕ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਰੂਪਧਾਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਂਗ ਸੀਤਾ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ।
7.98.5
सा ऽदर्शनं पुरा सीता लङ्कापारे महोदधेः ।
ततश्चापि मयानीता किं पुनर्वसुधातलात् ॥ ७.९८.५ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਰ ਲੰਕਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸੀਤਾ ਅਲੋਪ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ; ਹੁਣ ਧਰਤੀ ਦੀ ਤਹਿ ਤੋਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਿੰਨਾ ਵੱਧ!
7.98.6
वसुधे देवि भवति सीता निर्यात्यतां मम ।
दर्शयिष्यामि वा रोषं यथा मामवगच्छसि ॥ ७.९८.६ ॥
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇਵੀ! ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵੇਂਗੀ।
7.98.7
कामं श्वश्रूर्ममैव त्वं त्वत्सकाशाद्धि मैथिली ।
कर्षता हलहस्तेन जनकेनोद्धृता पुरा ॥ ७.९८.७ ॥
ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਹ ਮੇਰੀ ਸੱਸ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਸਬੰਧੀ ਮੈਥਿਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਹਲ ਫੜ ਕੇ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਜਨਕ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ।
7.98.8
तस्मान्निर्यात्यतां सीता विवरं वा प्रयच्छ मे ।
पाताले नाकपृष्ठे वा वसेयं सहितस्तया ॥ ७.९८.८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ, ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਦਰਾਰ ਦੇ; ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਦੀ ਸਤਹ ਉੱਤੇ ਵੱਸਾਂਗੀ।
7.98.9
आनय त्वं हि तां सीतां मत्तो ऽहं मैथिलीकृते ।
न मे दास्यसि चेत्सीतां यथारूपां महीतले ॥ ७.९८.९ ॥
ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਲਿਆ; ਮੈਥਿਲੀ ਲਈ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਾ ਦਿੱਤੀ...
7.98.10
सपर्वतवनां कृत्स्नां विधमिष्यामि ते स्थितम् ।
नाशयिष्याम्यहं भूमिं सर्वमापो भवत्विह ॥ ७.९८.१० ॥
ਪਰਬਤਾਂ ਅਤੇ ਬਨਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈਂ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚਕਨਾਚੂਰ ਕਰ ਦਿਆਂਗੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗੀ; ਇੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।
7.98.11
एवं ब्रुवाणे काकुत्स्थे क्रोधशोकसमन्विते ।
ब्रह्मा सुरगणैः सार्धमुवाच रघुनन्दनम् ॥ ७.९८.११ ॥
ਕਾਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
7.98.12
राम राम न सन्तापं कर्तुमर्हसि सुव्रत ।
स्मर त्वं पूर्वकं भावं मन्त्रं चामित्रकर्शन ॥ ७.९८.१२ ॥
ਰਾਮ, ਰਾਮ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਤੈਨੂੰ ਸੰਤਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮੰਤਰ ਯਾਦ ਕਰ।
7.98.13
न खलु त्वां महाबाहो स्मारयेयमनुत्तमम् ।
इमं मुहूर्तं दुर्धर्ष स्मर त्वं जन्म वैष्णवम् ॥ ७.९८.१३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਪਰਮ ਗੱਲ ਦੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਦਿਵਾਉਣੀ। ਹੇ ਦੁਰਧਰਸ਼, ਇਸ ਪਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ—ਆਪਣਾ ਵੈਸ਼ਣਵ ਜਨਮ ਯਾਦ ਕਰ।
7.98.14
सीता हि विमला साध्वी तव पूर्वपरायणा ।
नागलोकं सुखं प्रायात्त्वदाश्रयतपोबलात् ॥ ७.९८.१४ ॥
ਸੀਤਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਸਾਧਵੀ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ। ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਦੇ ਤਪ-ਬਲ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁਖ ਨਾਲ ਨਾਗਲੋਕ ਗਈ।
7.98.15
स्वर्गे ते सङ्गमो भूयो भविष्यति न संशयः ।
अस्यास्तु परिषन्मध्ये यद्ब्रवीमि निबोध तत् ॥ ७.९८.१५ ॥
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਉਸ ਨਾਲ ਫਿਰ ਮੇਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਇਸ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਸੁਣ।
7.98.16
एतदेव हि काव्यं ते काव्यानामुत्तमं श्रुतम् ।
सर्वं विस्तरतो राम व्याख्यास्यति न संशयः ॥ ७.९८.१६ ॥
ਇਹੀ ਤੇਰਾ ਕਾਵਿ ਹੈ; ਕਾਵਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਮ, ਇਸ ਸਭ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
7.98.17
जन्मप्रभृति ते वीर सुखदुःखोपसेवनम् ।
भविष्यदुत्तरं चेह सर्वं वाल्मीकिना कृतम् ॥ ७.९८.१७ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਤੇਰੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਰਚਿਆ ਹੈ।
7.98.18
आदिकाव्यमिदं राम त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
नह्यन्यो ऽर्हति काव्यानां यशोभाग्राघवादृते ॥ ७.९८.१८ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਆਦਿਕਾਵਿ ਸਭ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਵਿਆਂ ਦੇ ਯਸ਼ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ।
7.98.19
श्रुतं ते पूर्वमेतद्धि मया सर्वं सुरैः सह ।
दिव्यमद्भुतरूपं च सत्यवाक्यमनावृतम् ॥ ७.९८.१९ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਸਭ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸੁਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ। ਇਹ ਦਿਵਿਆ, ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਸੱਚੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਅਣਢੱਕਿਆ ਹੈ।
7.98.20
स त्वं पुरुषशार्दूल धर्मेण सुसमाहितः ।
शेषं भविष्यं काकुत्स्थ काव्यं रामायणं शृणु ॥ ७.९८.२० ॥
ਹੇ ਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਤੂੰ, ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਬਾਕੀ ਭਾਗ ਵਾਲਾ ਇਹ ਰਾਮਾਇਣ ਕਾਵਿ ਸੁਣ।
7.98.21
उत्तरं नाम काव्यस्य शेषमत्र महायशः ।
तच्छृणुष्व महातेज ऋषिभिः सार्धमुत्तमम् ॥ ७.९८.२१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ, ਇਸ ਕਾਵਿ ਦਾ ਬਾਕੀ ਅੰਤਲਾ ਭਾਗ 'ਉੱਤਰ' ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਉੱਤਮ ਭਾਗ ਨੂੰ ਸੁਣ।
7.98.22
न खल्वन्येन काकुत्स्थ श्रोतव्यमिदमुत्तमम् ।
परमम् ऋषिणा वीर त्वयैव रघुनन्दन ॥ ७.९८.२२ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ਜ, ਇਹ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਪਰਮ ਭਾਗ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਵੀਰ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਹੀ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹੈ।
7.98.23
एतावदुक्त्वा वचनं ब्रह्मा त्रिभुवनेश्वरः ।
जगाम त्रिदिवं देवो देवैः सह सबान्धवैः ॥ ७.९८.२३ ॥
ਏਨੇ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
7.98.24
ये च तत्र महात्मान ऋषयो ब्राह्मलौकिकाः ।
ब्रह्मणा समनुज्ञाता न्यवर्तन्त महौजसः ।
उत्तरं श्रोतुमनसो भविष्यं यच्च राघवे ॥ ७.९८.२४ ॥
ਉੱਥੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਬਾਰੇ ਭਵਿੱਖ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਸਨ।
7.98.25
ततो रामः शुभां वाणीं देवदेवस्य भाषिताम् ।
श्रुत्वा परमतेजस्वी वाल्मीकिमिदमब्रवीत् ॥ ७.९८.२५ ॥
ਤਦ ਪਰਮ ਤੇਜਸਵੀ ਰਾਮ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਕਹੀ ਹੋਈ ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
7.98.26
भगवन् श्रोतुमनस ऋषयो ब्राह्मलौकिकाः ।
भविष्यदुत्तरं यन्मे श्वोभूते सम्प्रवर्तताम् ॥ ७.९८.२६ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਅਤੇ ਲੌਕਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਮੇਰਾ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਉੱਤਰ-ਕਾਂਡ ਕੱਲ੍ਹ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇ।
7.98.27
एवं विनिश्चयं कृत्वा सम्प्रगृह्य कुशीलवौ ।
तं जनौघं विसृज्याथ पर्णशालामुपागमत् ।
तामेव शोचतः सीतां सा व्यतीयाय शर्वरी ॥ ७.९८.२७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਕੁਸ਼-ਲਵ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਰਣਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਗਏ। ਸੀਤਾ ਦਾ ਹੀ ਸੋਗ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ।