ਰਿਗਵੇਦ · ਸੂਕਤ 10.117
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.117.1
न वा उ॑ दे॒वाः क्षुध॒मिद्व॒धं द॑दुरु॒ताशि॑त॒मुप॑ गच्छन्ति मृ॒त्यवः॑ ।
उ॒तो र॒यिः पृ॑ण॒तो नोप॑ दस्यति उ॒तापृ॑णन्मर्डि॒तारं॒ न वि॑न्दते ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਮੌਤਾਂ ਉਸ ਕੋਲ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਾਤੇ ਦਾ ਧਨ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜੋ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਉਹ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ।
10.117.2
य आ॒ध्राय॑ चकमा॒नाय॑ पि॒त्वो अन्न॑वा॒न्त्सन्र॑फि॒तायो॑पज॒ग्मुषे॑ ।
स्थि॒रं मनः॑ कृणु॒ते सेव॑ते पु॒रोतो चि॒त्स म॑र्डि॒तारं॒ न वि॑न्दते ॥
ਖੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਪੀਣ ਲਈ ਆਏ ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਜੋ ਅੰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਨ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਉਹ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
10.117.3
स इद्भो॒जो यो गृ॒हवे॒ ददा॑ति॒ अन्न॑कामाय॒ चर॑ते कृ॒शाय॑ ।
अर॑मस्मै भवति॒ याम॑हूतौ उ॒ताप॒रीषु॑ कृणुते॒ सखा॑यम् ॥
ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਨੂੰ ਅਤੇ ਅੰਨ ਲੱਭਦੇ ਫਿਰਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਜੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਭੋਜਨ-ਦਾਤਾ ਹੈ। ਸੱਦੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਿੱਤਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
10.117.4
न स सखा॒ यो न ददा॑ति॒ सख्ये॑ सचा॒भुवे॒ सच॑मानाय पि॒त्वः ।
अपा॑स्मा॒त्प्रेया॒न्न तदोको॑ अस्ति पृ॒णन्त॑म॒न्यमर॑णं चिदिच्छेत् ॥
ਜੋ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਉਹ ਸੱਚਾ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਉਹ ਦੂਰ ਚਲਾ ਜਾਵੇ; ਉਸਦਾ ਘਰ ਉਸਦਾ ਨਾ ਰਹੇ। ਜੋ ਭਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗਰੀਬ, ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਲੱਭੇ।
10.117.5
पृ॒णी॒यादिन्नाध॑मानाय॒ तव्या॒न्द्राघी॑यांस॒मनु॑ पश्येत॒ पन्था॑म् ।
ओ हि वर्त॑न्ते॒ रथ्ये॑व च॒क्रान्यम॑न्य॒मुप॑ तिष्ठन्त॒ रायः॑ ॥
ਮਦਦ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਭਰੇ; ਬਲਵਾਨ ਦੂਰ ਦਾ ਰਾਹ ਵੇਖੇ। ਰੱਥ ਦੇ ਪਹੀਆਂ ਵਾਂਗ ਧਨ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਮੁੜ ਕੇ ਆ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
10.117.6
मोघ॒मन्नं॑ विन्दते॒ अप्र॑चेताः स॒त्यं ब्र॑वीमि व॒ध इत्स तस्य॑ ।
नार्य॒मणं॒ पुष्य॑ति॒ नो सखा॑यं॒ केव॑लाघो भवति केवला॒दी ॥
ਅਗਿਆਨੀ ਬੰਦਾ ਵਿਅਰਥ ਅੰਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਸੱਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਰਯਮਨ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਲਦਾ, ਨਾ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ; ਇਕੱਲਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਪਾਪੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
10.117.7
कृ॒षन्नित्फाल॒ आशि॑तं कृणोति॒ यन्नध्वा॑न॒मप॑ वृङ्क्ते च॒रित्रैः॑ ।
वद॑न्ब्र॒ह्माव॑दतो॒ वनी॑यान्पृ॒णन्ना॒पिरपृ॑णन्तम॒भि ष्या॑त् ॥
ਜੋ ਹਲ ਨਾਲ ਵਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਉਹ ਸਮਰੱਥ ਹੈ; ਦਾਤਾ ਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ।
10.117.8
एक॑पा॒द्भूयो॑ द्वि॒पदो॒ वि च॑क्रमे द्वि॒पात्त्रि॒पाद॑म॒भ्ये॑ति प॒श्चात् ।
चतु॑ष्पादेति द्वि॒पदा॑मभिस्व॒रे स॒म्पश्य॑न्प॒ङ्क्तीरु॑प॒तिष्ठ॑मानः ॥
ਇੱਕ-ਪੈਰਾ ਦੋ-ਪੈਰਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰਿਆ; ਦੋ-ਪੈਰਾ ਤਿੰਨ-ਪੈਰੇ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਪਿੱਛੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ-ਪੈਰਾ ਸੋਮਾਭਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਪੈਰਿਆਂ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਗਤੀਆਂ ਵੇਖਦਾ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
10.117.9
स॒मौ चि॒द्धस्तौ॒ न स॒मं वि॑विष्टः सम्मा॒तरा॑ चि॒न्न स॒मं दु॑हाते ।
य॒मयो॑श्चि॒न्न स॒मा वी॒र्या॑णि ज्ञा॒ती चि॒त्सन्तौ॒ न स॒मं पृ॑णीतः ॥
ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ; ਦੋਵੇਂ ਮਾਵਾਂ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਚੋਂਦੀਆਂ। ਜੁੜਵੇਂ ਯਮ-ਯਮੀ ਦੇ ਬਲ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ; ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਬਰਾਬਰ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।