ऋग्वेद · सूक्त 10.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.5.1
एकः॑ समु॒द्रो ध॒रुणो॑ रयी॒णाम॒स्मद्धृ॒दो भूरि॑जन्मा॒ वि च॑ष्टे ।
सिष॒क्त्यूध॑र्नि॒ण्योरु॒पस्थ॒ उत्स॑स्य॒ मध्ये॒ निहि॑तं प॒दं वेः ॥
एकच समुद्र, संपत्तींचा आधार, अनेक जन्म घेतलेला तो आमच्या हृदयापासून दूर पाहतो. लपलेल्या दोन गायींच्या मांडीवर तो आपली कासे सिंचतो; झऱ्याच्या मध्यभागी पक्ष्याचे पाऊल ठेवलेले आहे.
10.5.2
स॒मा॒नं नी॒ळं वृष॑णो॒ वसा॑नाः॒ सं ज॑ग्मिरे महि॒षा अर्व॑तीभिः ।
ऋ॒तस्य॑ प॒दं क॒वयो॒ नि पा॑न्ति॒ गुहा॒ नामा॑नि दधिरे॒ परा॑णि ॥
एकाच घरट्याला वेढलेले बलवान, वेगवान घोड्यांसह एकत्र आले. ऋताचे पद कवी गुहेत राखतात; ते आपली श्रेष्ठ नावे धारण करतात.
10.5.3
ऋ॒ता॒यिनी॑ मा॒यिनी॒ सं द॑धाते मि॒त्वा शिशुं॑ जज्ञतुर्व॒र्धय॑न्ती ।
विश्व॑स्य॒ नाभिं॒ चर॑तो ध्रु॒वस्य॑ क॒वेश्चि॒त्तन्तुं॒ मन॑सा वि॒यन्तः॑ ॥
ऋतमयी आणि मायावती दोघी मिळून धारण करतात; एकत्र बाळाला जन्म देऊन त्याला वाढवतात. सर्वांची नाभी, चालणाऱ्या आणि स्थिर यांच्या मध्ये, कवीचा धागा मनाने विणतात.
10.5.4
ऋ॒तस्य॒ हि व॑र्त॒नयः॒ सुजा॑त॒मिषो॒ वाजा॑य प्र॒दिवः॒ सच॑न्ते ।
अ॒धी॒वा॒सं रोद॑सी वावसा॒ने घृ॒तैरन्नै॑र्वावृधाते॒ मधू॑नाम् ॥
ऋताचे मार्ग खरोखर उत्तम जन्मलेल्या अन्नासाठी आणि बळासाठी तेजस्वी आकाशातून जुळतात. वस्त्र पांघरलेली रोदसी तूप, अन्न आणि मधुररसांनी वाढतात.
10.5.5
स॒प्त स्वसॄ॑ॠ॒ररु॑षीर्वावशा॒नो वि॒द्वान्मध्व॒ उज्ज॑भारा दृ॒शे कम् ।
अ॒न्तर्ये॑मे अ॒न्तरि॑क्षे पुरा॒जा इ॒च्छन्व॒व्रिम॑विदत्पूष॒णस्य॑ ॥
सात भगिनी, तेजस्वी उषांना धारण करून, ज्ञानी मधातून काही पाहण्यासाठी वर उचलले. पुरातनाने अंतराळाच्या मध्यभागी धरले; इच्छा करून पूषणाची वव्री शोधली.
10.5.6
स॒प्त म॒र्यादाः॑ क॒वय॑स्ततक्षु॒स्तासा॒मेका॒मिद॒भ्य॑ंहु॒रो गा॑त् ।
आ॒योर्ह॑ स्क॒म्भ उ॑प॒मस्य॑ नी॒ळे प॒थां वि॑स॒र्गे ध॒रुणे॑षु तस्थौ ॥
सात मर्यादा कवींनी घडवल्या; त्यांपैकी एकच त्या वीराने मिळवली. आयुष्याचा स्तंभ जवळच्या घरट्यात, मार्गांच्या विसर्गात, आधारांच्या मध्ये उभा राहिला.
10.5.7
अस॑च्च॒ सच्च॑ पर॒मे व्यो॑म॒न्दक्ष॑स्य॒ जन्म॒न्नदि॑तेरु॒पस्थे॑ ।
अ॒ग्निर्ह॑ नः प्रथम॒जा ऋ॒तस्य॒ पूर्व॒ आयु॑नि वृष॒भश्च॑ धे॒नुः ॥
परम विशाल आकाशात अभाव आणि भाव होते; दक्षाच्या जन्मात, अदितीच्या मांडीवर. ऋताचा प्रथमजात अग्नी आमच्यासाठी, पूर्वीच्या आयुष्यात, वृषभ आणि दुभती धेनू झाला.