ऋग्वेद · सूक्त 10.79
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.79.1
अप॑श्यमस्य मह॒तो म॑हि॒त्वमम॑र्त्यस्य॒ मर्त्या॑सु वि॒क्षु ।
नाना॒ हनू॒ विभृ॑ते॒ सं भ॑रेते॒ असि॑न्वती॒ बप्स॑ती॒ भूर्य॑त्तः ॥
मी या महान अमर्त्याचे महिमा पाहिले, जो मर्त्य प्रजांमध्ये आहे. त्याचे दोन वेगळे जबडे एकत्र धारण करतात; ओले, चाटणारे ते पुष्कळ खातात.
10.79.2
गुहा॒ शिरो॒ निहि॑त॒मृध॑ग॒क्षी असि॑न्वन्नत्ति जि॒ह्वया॒ वना॑नि ।
अत्रा॑ण्यस्मै प॒ड्भिः सं भ॑रन्ति उत्ता॒नह॑स्ता॒ नम॒साधि॑ वि॒क्षु ॥
त्याचे डोके गुप्त ठेवलेले आहे, डोळे वेगळे आहेत; ओल्या जिभेने तो रानांना खातो. त्याच्यासाठी पायांनी नवीन फांद्या गोळा करतात; हात वर उचलून, नमस्काराने, प्रजांमध्ये.
10.79.3
प्र मा॒तुः प्र॑त॒रं गुह्य॑मि॒च्छन्कु॑मा॒रो न वी॒रुधः॑ सर्पदु॒र्वीः ।
स॒सं न प॒क्वम॑विदच्छु॒चन्तं॑ रिरि॒ह्वांसं॑ रि॒प उ॒पस्थे॑ अ॒न्तः ॥
मातेचे गुप्त रहस्य अधिक दूर शोधत, जसा बालक विस्तृत वनस्पतींमध्ये रांगतो; पिकलेले अन्न मिळाल्यासारखे, चमकणाऱ्या शत्रूला चाटत, मांडीत आत.
10.79.4
तद्वा॑मृ॒तं रो॑दसी॒ प्र ब्र॑वीमि॒ जाय॑मानो मा॒तरा॒ गर्भो॑ अत्ति ।
नाहं दे॒वस्य॒ मर्त्य॑श्चिकेता॒ग्निर॒ङ्ग विचे॑ताः॒ स प्रचे॑ताः ॥
हे द्यावापृथिवी, तुम्हा दोघांना मी ते ऋत सांगतो: जन्म घेणारा गर्भ दोन्ही मातांना खातो. देवाचा मर्त्य मी ते जाणत नाही; अग्नी विवेकी आहे, दूरदर्शी आहे.
10.79.5
यो अ॑स्मा॒ अन्नं॑ तृ॒ष्वा॑दधा॑ति॒ आज्यै॑र्घृ॒तैर्जु॒होति॒ पुष्य॑ति ।
तस्मै॑ स॒हस्र॑म॒क्षभि॒र्वि च॒क्षेऽग्ने॑ वि॒श्वतः॑ प्र॒त्यङ्ङ॑सि॒ त्वम् ॥
जो त्याला लवकर अन्न अर्पण करतो, तूप व आज्याने आहुती देतो, तो समृद्ध होतो. त्याच्यासाठी मी हजार डोळ्यांनी पाहतो. हे अग्नी, तू सर्व बाजूंना वळलेला आहेस.
10.79.6
किं दे॒वेषु॒ त्यज॒ एन॑श्चक॒र्थाग्ने॑ पृ॒च्छामि॒ नु त्वामवि॑द्वान् ।
अक्री॑ळ॒न्क्रीळ॒न्हरि॒रत्त॑वे॒ऽदन्वि प॑र्व॒शश्च॑कर्त॒ गामि॑वा॒सिः ॥
हे अग्नी, देवांमध्ये तू कोणते पाप केलेस, कोणता दोष टाकलास? अज्ञ असलेला मी आता तुला विचारतो. न खेळता खेळणाऱ्या तांबड्या हरीने, खाण्यासाठी खाताना, अवयव अवयव तोडला; तलवार गाय कापते तसे.
10.79.7
विषू॑चो॒ अश्वा॑न्युयुजे वने॒जा ऋजी॑तिभी रश॒नाभि॑र्गृभी॒तान् ।
च॒क्ष॒दे मि॒त्रो वसु॑भिः॒ सुजा॑तः॒ समा॑नृधे॒ पर्व॑भिर्वावृधा॒नः ॥
वनेजा (अग्नी) ऋजीतींनी धरलेल्या, विविध दिशांना धावणाऱ्या घोड्यांना रश्मींनी जोखडाला जुंपले. सुजात मित्र वसूंसह पाहतो; अवयवांसह उत्तम वाढून समृद्ध होतो.