ऋग्वेद · सूक्त 9.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.73.1
स्रक्वे॑ द्र॒प्सस्य॒ धम॑तः॒ सम॑स्वरन्नृ॒तस्य॒ योना॒ सम॑रन्त॒ नाभ॑यः ।
त्रीन्त्स मू॒र्ध्नो असु॑रश्चक्र आ॒रभे॑ स॒त्यस्य॒ नावः॑ सु॒कृत॑मपीपरन् ॥
द्रप्साच्या धामातून ते एकत्र गर्जले; ऋताच्या गर्भात सर्व नाभी एकत्र हलल्या. त्या असुराने आरंभासाठी मस्तकांवर तीन (लोक) निर्माण केले; सत्याच्या सुरचित नौकांना पूर्ण केले.
9.73.2
स॒म्यक्स॒म्यञ्चो॑ महि॒षा अ॑हेषत॒ सिन्धो॑रू॒र्मावधि॑ वे॒ना अ॑वीविपन् ।
मधो॒र्धारा॑भिर्ज॒नय॑न्तो अ॒र्कमित्प्रि॒यामिन्द्र॑स्य त॒न्व॑मवीवृधन् ॥
सम्यक् चालणारे, वृषभांसारखे (सोम-धारा) सिंधूच्या लाटांवर पाठवले गेले; विणकरांनी त्यांना हलवले. मधाच्या धारांनी स्तोत्र निर्माण करून त्यांनी इंद्राचे प्रिय शरीर वाढवले.
9.73.3
प॒वित्र॑वन्तः॒ परि॒ वाच॑मासते पि॒तैषां॑ प्र॒त्नो अ॒भि र॑क्षति व्र॒तम् ।
म॒हः स॑मु॒द्रं वरु॑णस्ति॒रो द॑धे॒ धीरा॒ इच्छे॑कुर्ध॒रुणे॑ष्वा॒रभ॑म् ॥
पवित्र गाळणी असलेले वाणीभोवती बसतात; त्यांचा प्राचीन पिता व्रताचे रक्षण करतो. महान वरुणाने समुद्र आडवा ठेवला; धीरांनीच आधारांवर आरंभ करण्याची शक्ती मिळवली.
9.73.4
स॒हस्र॑धा॒रेऽव॒ ते सम॑स्वरन्दि॒वो नाके॒ मधु॑जिह्वा अस॒श्चतः॑ ।
अस्य॒ स्पशो॒ न नि मि॑षन्ति॒ भूर्ण॑यः प॒देप॑दे पा॒शिनः॑ सन्ति॒ सेत॑वः ॥
हजार धारांच्या! तुझ्यापासून मधुजिव्ह, न चुकणारे ते स्वर्गाच्या घुमटात एकत्र गर्जले. यांचे हेर, किरण, डोळे मिटत नाहीत; प्रत्येक पावलावर पाश, बंधने आहेत.
9.73.5
पि॒तुर्मा॒तुरध्या ये स॒मस्व॑रन्नृ॒चा शोच॑न्तः सं॒दह॑न्तो अव्र॒तान् ।
इन्द्र॑द्विष्टा॒मप॑ धमन्ति मा॒यया॒ त्वच॒मसि॑क्नीं॒ भूम॑नो दि॒वस्परि॑ ॥
पिता व माता यांच्यावरून, ऋचेसह गर्जणारे, प्रकाशणारे व जाळणारे, अव्रतींना जाळतात; इंद्रद्वेष्ट्यांना मायेने फुंकून दूर करतात.
9.73.6
प्र॒त्नान्माना॒दध्या ये स॒मस्व॑र॒ञ्श्लोक॑यन्त्रासो रभ॒सस्य॒ मन्त॑वः ।
अपा॑न॒क्षासो॑ बधि॒रा अ॑हासत ऋ॒तस्य॒ पन्थां॒ न त॑रन्ति दु॒ष्कृतः॑ ॥
प्राचीन मापाच्या वरून, गर्जणारे, ध्वनियंत्रे, वेगवानाचे मंत्रवादी, आंधळे व बहिरे दूर राहून बोलले; ऋताचा मार्ग दुष्कर्मी ओलांडू शकत नाहीत.
9.73.7
स॒हस्र॑धारे॒ वित॑ते प॒वित्र॒~आ वाचं॑ पुनन्ति क॒वयो॑ मनी॒षिणः॑ ।
रु॒द्रास॑ एषामिषि॒रासो॑ अ॒द्रुहः॒ स्पशः॒ स्वञ्चः॑ सु॒दृशो॑ नृ॒चक्ष॑सः ॥
हजार धारांचे, पसरलेल्या पवित्रात कवी आणि मनीषी वाणीला शुद्ध करतात. हे रुद्र वेगवान, अद्रोही, स्वयंप्रकाशी, सुदर्शन आणि मानवांचे निरीक्षक आहेत.
9.73.8
ऋ॒तस्य॑ गो॒पा न दभा॑य सु॒क्रतु॒स्त्री ष प॒वित्रा॑ हृ॒द्य॑न्तरा द॑धे ।
वि॒द्वान्त्स विश्वा॒ भुव॑ना॒भि प॑श्यति॒ अवाजु॑ष्टान्विध्यति क॒र्ते अ॑व्र॒तान् ॥
ऋताचा रक्षक तो, विनाशासाठी नव्हे, सुबुद्धीने हृदयात तीन पवित्रे स्थापतो. ज्ञानी तो सर्व भुवने पाहतो; अप्रिय आणि अधर्मी कर्म करणाऱ्यांवर प्रहार करतो.
9.73.9
ऋ॒तस्य॒ तन्तु॒र्वित॑तः प॒वित्र॒~आ जि॒ह्वाया॒ अग्रे॒ वरु॑णस्य मा॒यया॑ ।
धीरा॑श्चि॒त्तत्स॒मिन॑क्षन्त आश॒तात्रा॑ क॒र्तमव॑ पदा॒त्यप्र॑भुः ॥
ऋताचा धागा पवित्रांमध्ये पसरलेला आहे; वरुणाच्या मायेने जिभेसमोर तो स्थिर राहतो. धीर लोक त्याला नीट ओळखून येथे पोहोचतात; अशक्त कर्ता खाली पडतो.