উপনিষদ · Bṛhadāraṇyaka 5.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 5.5.1
(सत्यस्य ब्रह्मणः स्तुतिब्राह्मणम् )
आप एवेदमग्र आसुः ।
ता आपः सत्यमसृजन्त ।
सत्यं ब्रह्म ।
ब्रह्म प्रजापतिम् ।
प्रजापतिर्देवान् ।
ते देवाः सत्यमेवोपासते ।
तदेतत्त्र्यक्षरं सतियमिति स इत्येकमक्षरम् ।
तीत्येकमक्षरम् ।
यमित्येकमक्षरम् ।
प्रथमोत्तमे अक्षरे सत्यं मध्यतोऽनृतम् ।
तदेतदनृतमुभयतः सत्येन परिगृहीतम् ।
सत्यभूयमेव भवति ।
नैवंविद्वांसमनृतं हिनस्ति ॥ ५.५.१ ॥
আদিতে এই সবকিছুই ছিল কেবল জল। সেই জলরাশি সত্যকে সৃষ্টি করল। সত্যই ব্রহ্ম। ব্রহ্ম প্রজাপতিকে সৃষ্টি করল। প্রজাপতি দেবতাদের সৃষ্টি করলেন। সেই দেবতারা কেবল সত্যেরই উপাসনা করেন। এটি তিন অক্ষরবিশিষ্ট: 'সতি-য়ম্'। 'স' একটি অক্ষর, 'তি' একটি অক্ষর, 'য়ম্' একটি অক্ষর। প্রথম ও শেষ অক্ষর সত্য; মাঝের অক্ষরটি অনৃত। সেই অনৃত উভয় দিকে সত্য দ্বারা পরিবেষ্টিত। তিনি সত্যেরই প্রাচুর্যযুক্ত হন। এভাবে যিনি জানেন, অনৃত তাঁর ক্ষতি করে না।
Bṛhadāraṇyaka 5.5.2
तद्यत्तत्सत्यमसौ स आदित्यः ।
य एष एतस्मिन्मण्डले पुरुषो यश्चायं दक्षिणेऽक्षन् पुरुषस्तावेतावन्योऽन्यस्मिन् प्रतिष्ठितौ ।
रश्मिभिरेषोऽस्मिन् प्रतिष्ठितः प्राणैरयममुष्मिन् ।
स यदोत्क्रमिष्यन् भवति शुद्धमेवैतन्मण्डलं पश्यति ।
नैनमेते रश्मयः प्रत्यायन्ति ॥ ५.५.२ ॥
যা সেই সত্য, তিনিই আদিত্য। এই মণ্ডলের পুরুষ এবং ডান চোখের পুরুষ - এই দুজন পরস্পরে প্রতিষ্ঠিত। এই মণ্ডলের পুরুষ রশ্মির দ্বারা তাঁতে এবং চোখের পুরুষ প্রাণের দ্বারা সেই মণ্ডলে প্রতিষ্ঠিত। তিনি যখন প্রয়াণোদ্যত হন, তখন এই শুদ্ধ মণ্ডলই দেখেন। এই রশ্মিগুলি তাঁর কাছে আর ফিরে আসে না।
Bṛhadāraṇyaka 5.5.3
य एष एतस्मिन्मण्डले पुरुषस्तस्य भूरिति शिरः ।
एकं शिर एकमेतदक्षरम् ।
भुव इति बाहू ।
द्वौ बाहू द्वे एते अक्षरे ।
स्वरिति प्रतिष्ठा ।
द्वे प्रतिष्ठे द्वे एते अक्षरे ।
तस्योपनिषदहरिति ।
हन्ति पाप्मानं जहाति च य एवं वेद ॥ ५.५.३ ॥
এই মণ্ডলের পুরুষের 'ভূঃ' মস্তক। মস্তক এক, এটি এক অক্ষর। 'ভুবঃ' তাঁর বাহু। বাহু দুটি, এই দুটি অক্ষর। 'স্বঃ' তাঁর প্রতিষ্ঠা। প্রতিষ্ঠা দুটি, এই দুটি অক্ষর। তাঁর উপনিষদ 'অহঃ'। যিনি এভাবে জানেন, তিনি পাপ বিনাশ করেন ও ত্যাগ করেন।
Bṛhadāraṇyaka 5.5.4
योऽयं दक्षिणेऽक्षन् पुरुषस्तस्य भूरिति शिरः ।
एकं शिर एकमेतदक्षरम् ।
भुव इति बाहू ।
द्वौ बाहू द्वे एते अक्षरे ।
स्वरिति प्रतिष्ठा ।
द्वे प्रतिष्ठे द्वे एते अक्षरे ।
तस्योपनिषदहमिति ।
हन्ति पाप्मानं जहाति च य एवं वेद ॥ ५.५.४ ॥
ডান চোখে এই পুরুষের মস্তক 'ভূঃ'। একটি মস্তক, এটি একটি অক্ষর। 'ভুবঃ' তার দুই বাহু। দুই বাহু, এই দুটি অক্ষর। 'স্বঃ' তার প্রতিষ্ঠা। দুই প্রতিষ্ঠা, এই দুটি অক্ষর। তার উপনিষদ 'অহম্'। যে এভাবে জানে, সে পাপ বিনাশ করে এবং তা ত্যাগ করে।