ଉପନିଷଦ · Bṛhadāraṇyaka 5.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 5.5.1
(सत्यस्य ब्रह्मणः स्तुतिब्राह्मणम् )
आप एवेदमग्र आसुः ।
ता आपः सत्यमसृजन्त ।
सत्यं ब्रह्म ।
ब्रह्म प्रजापतिम् ।
प्रजापतिर्देवान् ।
ते देवाः सत्यमेवोपासते ।
तदेतत्त्र्यक्षरं सतियमिति स इत्येकमक्षरम् ।
तीत्येकमक्षरम् ।
यमित्येकमक्षरम् ।
प्रथमोत्तमे अक्षरे सत्यं मध्यतोऽनृतम् ।
तदेतदनृतमुभयतः सत्येन परिगृहीतम् ।
सत्यभूयमेव भवति ।
नैवंविद्वांसमनृतं हिनस्ति ॥ ५.५.१ ॥
ଆରମ୍ଭରେ ଏ ସବୁ କେବଳ ଜଳ ଥିଲା। ସେ ଜଳସମୂହ ସତ୍ୟକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲା। ସତ୍ୟ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ। ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲା। ପ୍ରଜାପତି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ ଦେବତାମାନେ କେବଳ ସତ୍ୟର ହିଁ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ଏହା ତିନି ଅକ୍ଷରବିଶିଷ୍ଟ: 'ସତି-ୟମ୍'। 'ସ' ଗୋଟିଏ ଅକ୍ଷର, 'ତି' ଗୋଟିଏ ଅକ୍ଷର, 'ୟମ୍' ଗୋଟିଏ ଅକ୍ଷର। ପ୍ରଥମ ଓ ଶେଷ ଅକ୍ଷର ସତ୍ୟ; ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷର ଅନୃତ। ସେ ଅନୃତ ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇଛି। ସେ ସତ୍ୟର ଅଧିକତା ବିଶିଷ୍ଟ ହୁଏ। ଏହିପରି ଜାଣୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଅନୃତ ହାନି କରେ ନାହିଁ।
Bṛhadāraṇyaka 5.5.2
तद्यत्तत्सत्यमसौ स आदित्यः ।
य एष एतस्मिन्मण्डले पुरुषो यश्चायं दक्षिणेऽक्षन् पुरुषस्तावेतावन्योऽन्यस्मिन् प्रतिष्ठितौ ।
रश्मिभिरेषोऽस्मिन् प्रतिष्ठितः प्राणैरयममुष्मिन् ।
स यदोत्क्रमिष्यन् भवति शुद्धमेवैतन्मण्डलं पश्यति ।
नैनमेते रश्मयः प्रत्यायन्ति ॥ ५.५.२ ॥
ଯାହା ସେହି ସତ୍ୟ, ସେ ହିଁ ଆଦିତ୍ୟ। ଏହି ମଣ୍ଡଳର ପୁରୁଷ ଓ ଡାହାଣ ଆଖିର ପୁରୁଷ - ଏ ଦୁଇ ପରସ୍ପରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କଠାରେ, ଏ ପ୍ରାଣ ଦ୍ୱାରା ସେଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ସେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ମଣ୍ଡଳକୁ ହିଁ ଦେଖେ। ଏ କିରଣମାନେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ।
Bṛhadāraṇyaka 5.5.3
य एष एतस्मिन्मण्डले पुरुषस्तस्य भूरिति शिरः ।
एकं शिर एकमेतदक्षरम् ।
भुव इति बाहू ।
द्वौ बाहू द्वे एते अक्षरे ।
स्वरिति प्रतिष्ठा ।
द्वे प्रतिष्ठे द्वे एते अक्षरे ।
तस्योपनिषदहरिति ।
हन्ति पाप्मानं जहाति च य एवं वेद ॥ ५.५.३ ॥
ଏହି ମଣ୍ଡଳର ପୁରୁଷଙ୍କର 'ଭୂଃ' ମସ୍ତକ। ମସ୍ତକ ଏକ, ଏହା ଗୋଟିଏ ଅକ୍ଷର। 'ଭୁବଃ' ତାଙ୍କ ବାହୁ। ବାହୁ ଦୁଇ, ଏ ଦୁଇ ଅକ୍ଷର। 'ସ୍ୱଃ' ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା। ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦୁଇ, ଏ ଦୁଇ ଅକ୍ଷର। ତାଙ୍କ ଉପନିଷଦ୍ 'ଅହଃ'। ଏହିପରି ଜାଣୁଥିବା ଲୋକ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ ଓ ତ୍ୟାଗ କରେ।
Bṛhadāraṇyaka 5.5.4
योऽयं दक्षिणेऽक्षन् पुरुषस्तस्य भूरिति शिरः ।
एकं शिर एकमेतदक्षरम् ।
भुव इति बाहू ।
द्वौ बाहू द्वे एते अक्षरे ।
स्वरिति प्रतिष्ठा ।
द्वे प्रतिष्ठे द्वे एते अक्षरे ।
तस्योपनिषदहमिति ।
हन्ति पाप्मानं जहाति च य एवं वेद ॥ ५.५.४ ॥
ଡାହାଣ ଆଖିରେ ଥିବା ଏହି ପୁରୁଷଙ୍କର ମସ୍ତକ 'ଭୂଃ'। ଗୋଟିଏ ମସ୍ତକ, ଏହା ଗୋଟିଏ ଅକ୍ଷର। 'ଭୁବଃ' ତାଙ୍କର ଦୁଇ ବାହୁ। ଦୁଇ ବାହୁ, ଏହା ଦୁଇ ଅକ୍ଷର। 'ସ୍ଵଃ' ତାଙ୍କର ଆଧାର। ଦୁଇ ଆଧାର, ଏହା ଦୁଇ ଅକ୍ଷର। ତାଙ୍କର ରହସ୍ୟ 'ଅହମ୍'। ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣେ, ସେ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରି ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ।