ਉਪਨਿਸ਼ਦ · Bṛhadāraṇyaka 5.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 5.5.1
(सत्यस्य ब्रह्मणः स्तुतिब्राह्मणम् )
आप एवेदमग्र आसुः ।
ता आपः सत्यमसृजन्त ।
सत्यं ब्रह्म ।
ब्रह्म प्रजापतिम् ।
प्रजापतिर्देवान् ।
ते देवाः सत्यमेवोपासते ।
तदेतत्त्र्यक्षरं सतियमिति स इत्येकमक्षरम् ।
तीत्येकमक्षरम् ।
यमित्येकमक्षरम् ।
प्रथमोत्तमे अक्षरे सत्यं मध्यतोऽनृतम् ।
तदेतदनृतमुभयतः सत्येन परिगृहीतम् ।
सत्यभूयमेव भवति ।
नैवंविद्वांसमनृतं हिनस्ति ॥ ५.५.१ ॥
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਕੇਵਲ ਜਲ ਹੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਲਾਂ ਨੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਸੱਚ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਕੇਵਲ ਸੱਚ ਦੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ: 'ਸਤਿ-ਯਮ'। 'ਸ' ਇੱਕ ਅੱਖਰ, 'ਤਿ' ਇੱਕ ਅੱਖਰ, 'ਯਮ' ਇੱਕ ਅੱਖਰ। ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਅੱਖਰ ਸੱਚ ਹਨ; ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਅੱਖਰ ਝੂਠ। ਉਹ ਝੂਠ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸੱਚ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਚ ਦੀ ਬਹੁਲਤਾ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਝੂਠ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ।
Bṛhadāraṇyaka 5.5.2
तद्यत्तत्सत्यमसौ स आदित्यः ।
य एष एतस्मिन्मण्डले पुरुषो यश्चायं दक्षिणेऽक्षन् पुरुषस्तावेतावन्योऽन्यस्मिन् प्रतिष्ठितौ ।
रश्मिभिरेषोऽस्मिन् प्रतिष्ठितः प्राणैरयममुष्मिन् ।
स यदोत्क्रमिष्यन् भवति शुद्धमेवैतन्मण्डलं पश्यति ।
नैनमेते रश्मयः प्रत्यायन्ति ॥ ५.५.२ ॥
ਜੋ ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਦਿਤਯ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਸੱਜੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਪੁਰਖ - ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਇਸ ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਰਨਾਂ ਉਸ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ।
Bṛhadāraṇyaka 5.5.3
य एष एतस्मिन्मण्डले पुरुषस्तस्य भूरिति शिरः ।
एकं शिर एकमेतदक्षरम् ।
भुव इति बाहू ।
द्वौ बाहू द्वे एते अक्षरे ।
स्वरिति प्रतिष्ठा ।
द्वे प्रतिष्ठे द्वे एते अक्षरे ।
तस्योपनिषदहरिति ।
हन्ति पाप्मानं जहाति च य एवं वेद ॥ ५.५.३ ॥
ਇਸ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪੁਰਖ ਦਾ 'ਭੂਃ' ਸਿਰ ਹੈ। ਸਿਰ ਇੱਕ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਅੱਖਰ। 'ਭੁਵਃ' ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਹਨ। ਬਾਹਾਂ ਦੋ ਹਨ, ਇਹ ਦੋ ਅੱਖਰ। 'ਸ੍ਵਃ' ਉਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਆਧਾਰ ਦੋ ਹਨ, ਇਹ ਦੋ ਅੱਖਰ। ਉਸ ਦਾ ਉਪਨਿਸ਼ਦ 'ਅਹਃ' ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਪਾਪ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 5.5.4
योऽयं दक्षिणेऽक्षन् पुरुषस्तस्य भूरिति शिरः ।
एकं शिर एकमेतदक्षरम् ।
भुव इति बाहू ।
द्वौ बाहू द्वे एते अक्षरे ।
स्वरिति प्रतिष्ठा ।
द्वे प्रतिष्ठे द्वे एते अक्षरे ।
तस्योपनिषदहमिति ।
हन्ति पाप्मानं जहाति च य एवं वेद ॥ ५.५.४ ॥
ਸੱਜੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੁਰਖ ਦਾ ਸਿਰ 'ਭੂਃ' ਹੈ। ਇੱਕ ਸਿਰ, ਇਹ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਹੈ। 'ਭੁਵਃ' ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬਾਹਾਂ ਹਨ। ਦੋ ਬਾਹਾਂ, ਇਹ ਦੋ ਅੱਖਰ ਹਨ। 'ਸ੍ਵਃ' ਉਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਦੋ ਆਧਾਰ, ਇਹ ਦੋ ਅੱਖਰ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਰਹੱਸ 'ਅਹਮ੍' ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ।