ઉપનિષદો · Chāndogya 7.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Chāndogya 7.5.1
चित्तं वाव सङ्कल्पाद्भूयो यदा वै चेतयतेऽथ सङ्कल्पयतेऽथ मनस्यत्यथ वाचमीरयति तामु नाम्नीरयति नाम्नि मन्त्रा एकं भवन्ति मन्त्रेषु कर्माणि ॥ ७.५.१ ॥
ચિત્ત સંકલ્પથી પણ વધારે છે. જ્યારે માણસ ચેતે છે, ત્યારે સંકલ્પ કરે છે; પછી મનન કરે છે; પછી વાણી ઉચ્ચારે છે. તે વાણી નામને પ્રગટ કરે છે; નામોમાં મંત્રો એક થાય છે; મંત્રોમાં કર્મો (એક થાય છે).
Chāndogya 7.5.2
तानि ह वा एतानि चित्तैकायनानि चित्तात्मानि चित्ते प्रतिष्ठितानि तस्माद्यद्यपि बहुविदचित्तो भवति नायमस्तीत्येवैनमाहुर्यदयं वेद यद्वा अयं विद्वान्नेत्थमचित्तः स्यादित्यथ यद्यल्पविच्चित्तवान्भवति तस्मा एवोत शुश्रूषन्ते चित्तँह्येवैषामेकायनं चित्तमात्मा चित्तं प्रतिष्ठा चित्तमुपास्स्वेति ॥ ७.५.२ ॥
આ બધાં ચિત્તને જ એકમાત્ર આશ્રય બનાવીને, ચિત્તાત્મક છે અને ચિત્તમાં જ પ્રતિષ્ઠિત છે. તેથી ઘણું જાણનાર હોવા છતાં ચિત્તરહિત હોય, તો લોકો કહે છે 'આને (જ્ઞાન) નથી'; કારણ કે આ જે જાણે છે, અથવા આ વિદ્વાન આવો ચિત્તરહિત ન હોય. અને અલ્પજ્ઞ હોવા છતાં ચિત્તવાન હોય, તો લોકો તેની જ સેવા કરે છે; કારણ કે ચિત્ત જ આ બધાંનો એકમાત્ર આશ્રય છે, ચિત્ત જ આત્મા છે, ચિત્ત જ પ્રતિષ્ઠા છે. ચિત્તની ઉપાસના કર.
Chāndogya 7.5.3
स यश्चित्तं ब्रह्मेत्युपास्ते चित्तान्वै स लोकान्ध्रुवान्ध्रुवः प्रतिष्ठितान्प्रतिष्ठितोऽव्यथमानानव्यथमानोऽभिसिध्यति यावच्चित्तस्य गतं तत्रास्य यथाकामचारो भवति यश्चित्तं ब्रह्मेत्युपास्तेऽस्ति भगवश्चित्ताद्भूय इति चित्ताद्वाव भूयोऽस्तीति तन्मे भगवान्ब्रवीत्विति ॥ ७.५.३ ॥
જે ચિત્તને બ્રહ્મ માનીને ઉપાસના કરે છે, તે ચિત્તના સ્થિર લોકોમાં સ્થિર, પ્રતિષ્ઠિત લોકોમાં પ્રતિષ્ઠિત અને અવ્યથિત લોકોમાં અવ્યથિત થઈને સિદ્ધિ પામે છે. જ્યાં સુધી ચિત્તની ગતિ પહોંચે ત્યાં સુધી તેને ઇચ્છા મુજબ વિચરણ મળે છે. 'ભગવન્, ચિત્તથી પણ કંઈ મોટું છે?' 'હા, ચિત્તથી પણ મોટું છે.' 'તો ભગવાન મને કહો.'