Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

अथर्ववेद · सूक्त 10.1

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

10.1.1

यां कल्पयन्ति वहतौ वधूमिव विश्वरूपां हस्तकृतां चिकित्सवः ।
सारादेत्वप नुदाम एनाम् ॥ १०.१.१ ॥

विवाहयात्रेत वधूप्रमाणे वैद्य जिला सजवतात, विश्वरूपा आणि हातांनी घडवलेली — ती सारापासून दूर जावो; आम्ही हिला हाकलून देतो.

10.1.2

शीर्षण्वती नस्वती कर्णिणी कृत्याकृता संभृता विश्वरूपा ।
सारादेत्वप नुदाम एनाम् ॥ १०.१.२ ॥

डोकी असलेली, नाक असलेली, कान असलेली, कृत्येने बनवलेली, एकत्र जमवलेली, विश्वरूपा — ती सारापासून दूर जावो; आम्ही हिला हाकलून देतो.

10.1.3

शूद्रकृता राजकृता स्त्रीकृता ब्रह्मभिः कृता ।
जाया पत्या नुत्तेव कर्तारं बन्ध्वृच्छतु ॥ १०.१.३ ॥

शूद्राने केलेली, राजाने केलेली, स्त्रीने केलेली, ब्राह्मणांच्या मंत्रांनी केलेली — पतीने हाकललेल्या पत्नीप्रमाणे, करणाऱ्याकडेच परत जावो.

10.1.4

अनयाहमोषध्या सर्वाः कृत्या अदूदुषम् ।
यां क्षेत्रे चक्रुर्यां गोषु यां वा ते पुरुषेषु ॥ १०.१.४ ॥

या औषधीने मी सर्व कृत्यांना निष्प्रभ केले आहे — जी त्यांनी शेतात, गुरांमध्ये किंवा माणसांमध्ये केली.

10.1.5

अघमस्त्वघकृते शपथः शपथीयते ।
प्रत्यक्प्रतिप्रहिण्मो यथा कृत्याकृतं हनत् ॥ १०.१.५ ॥

पाप पाप करणाऱ्यावर पडो; शाप शाप देणाऱ्याकडेच परत येवो. कृत्या करणाराच आघात पावावा म्हणून आम्ही हे परत पाठवतो.

10.1.6

प्रतीचीन आङ्गिरसोऽध्यक्षो नः पुरोहितः ।
प्रतीचीः कृत्या आकृत्यामून् कृत्याकृतो जहि ॥ १०.१.६ ॥

आमचा अध्यक्ष आणि पुरोहित आंगिरस परत फिरलेल्या कृत्यांना — त्या कृत्या करणाऱ्यांना — ठार मारो.

10.1.7

यस्त्वोवाच परेहीति प्रतिकूलमुदाय्यम् ।
तं कृत्येऽभिनिवर्तस्व मास्मान् इछो अनागसः ॥ १०.१.७ ॥

तुला 'पुढे जा' असे प्रतिकूल बोलणाऱ्याकडे, हे कृत्ये, परत फिर; निरपराध आम्हांवर रोख धरू नकोस.

10.1.8

यस्ते परूंषि संदधौ रथस्येव र्भुर्धिया ।
तं गच्छ तत्र तेऽयनमज्ञातस्तेऽयं जनः ॥ १०.१.८ ॥

रथाच्या सांध्यांप्रमाणे तुझे सांधे ज्याने बुद्धीने जोडले, त्याच्याकडे जा; तिथेच तुझा मार्ग आहे; हा माणूस तुला अज्ञात आहे.

10.1.9

ये त्वा कृत्वालेभिरे विद्वला अभिचारिणः ।
शंभ्विदं कृत्यादूषणं प्रतिवर्त्म पुनःसरं तेन त्वा स्नपयामसि ॥ १०.१.९ ॥

तुला घडवून पकडणारे कुशल अभिचारी; हे कल्याणकारी कृत्यादूषण, परतीचा मार्ग, पुन्हा जाणारी वाट; त्याने तुला स्नान घालतो.

10.1.10

यद्दुर्भगां प्रस्नपितां मृतवत्सामुपेयिम ।
अपैतु सर्वं मत्पापं द्रविणं मोप तिष्ठतु ॥ १०.१.१० ॥

दुर्भागी, स्नान घातलेल्या, मृतवत्सा स्त्रीजवळ आम्ही गेलो असल्यास, माझ्यापासून सर्व पाप दूर होवो; धन माझ्याजवळ न राहो.

10.1.11

यत्ते पितृभ्यो ददतो यज्ञे वा नाम जगृहुः ।
संदेश्यात्सर्वस्मात्पापादिमा मुञ्चन्तु त्वौषधीः ॥ १०.१.११ ॥

तू पितरांना दान देताना किंवा यज्ञात त्यांची नावे घेतलीस तर, सर्व संदेश्य पापातून या औषधी तुला मुक्त करोत.

10.1.12

देवैनसात्पित्र्यान् नामग्राहात्संदेश्यादभिनिष्कृतात् ।
मुञ्चन्तु त्वा वीरुधो वीर्येण ब्रह्मणा ऋग्भिः पयसा ऋषीणाम् ॥ १०.१.१२ ॥

देवांविरुद्धच्या पापातून, पितृनामग्रहणातून, संदेश्यातून, विरुद्ध केलेल्या कृतीतून, वीरुधा वीर्याने, ब्रह्माने, ऋचांनी आणि ऋषींच्या पयाने तुला मुक्त करोत.

10.1.13

यथा वातश्च्यावयति भूम्या रेणुमन्तरिक्षाच्चाभ्रम् ।
एवा मत्सर्वं दुर्भूतं ब्रह्मनुत्तमपायति ॥ १०.१.१३ ॥

वारा जसा पृथ्वीवरून धूळ आणि अंतरिक्षातून ढग दूर करतो, तसेच ब्रह्माने प्रेरित होऊन तो माझ्यापासून सर्व दुर्भूत दूर करतो.

10.1.14

अप क्राम नानदती विनद्धा गर्दभीव ।
कर्तॄन् नक्षस्वेतो नुत्ता ब्रह्मणा वीर्यावता ॥ १०.१.१४ ॥

गाढवीसारखी ओरडत बांधलेली तू दूर जा. येथून ब्रह्माच्या पराक्रमी बलाने हाकलली जाऊन कर्त्यांपर्यंत पोहोच.

10.1.15

अयं पन्थाः कृत्येति त्वा नयामोऽभिप्रहितां प्रति त्वा प्र हिण्मः ।
तेनाभि याहि भञ्जत्यनस्वतीव वाहिनी विश्वरूपा कुरूतिनी ॥ १०.१.१५ ॥

हे कृत्ये, हा मार्ग आहे; याच्याच मार्गाने तुला नेतो. पाठवलेल्या तुला पुन्हा तुझ्याकडेच पाठवतो. त्याच मार्गाने ये, रथविरहित सैन्यासारखी मोडत, विश्वरूपा आणि विनाशिनी.

10.1.16

पराक्ते ज्योतिरपथं ते अर्वागन्यत्रास्मदयना कृणुष्व ।
परेणेहि नवतिं नाव्या अति दुर्गाः स्रोत्या मा क्षणिष्ठाः परेहि ॥ १०.१.१६ ॥

तुझा प्रकाश दूर आहे, तुझा मार्ग इथे नाही. आमच्यापासून दूर, दुसरीकडे तुझा मार्ग कर. नव्वद नावांनी दुर्गम प्रवाह ओलांडून दूर जा, अडखळू नकोस.

10.1.17

वात इव वृक्षान् नि मृणीहि पादय मा गामश्वं पुरुषमुच्छिष एषाम् ।
कर्तॄन् निवृत्येतः कृत्येऽप्रजास्त्वाय बोधय ॥ १०.१.१७ ॥

वारा झाडे पाडतो तसे त्यांना चिरडून पाड. गाय, घोडा, माणूस यांना सोडू नकोस; यांपैकी कोणीही उरू नये. हे कृत्ये, इथून परत फिरून कर्त्यांना अपत्यहीन असल्याचे जाणीव करून दे.

10.1.18

यां ते बर्हिषि यां श्मशाने क्षेत्रे कृत्यां वलगं वा निचख्नुः ।
अग्नौ वा त्वा गार्हपत्येऽभिचेरुः पाकं सन्तं धीरतरा अनागसम् ॥ १०.१.१८ ॥

तुझ्यासाठी बर्हिसवर, स्मशानात, शेतात पुरलेली कृत्या, वलग नावाचा फास, किंवा गार्हपत्य अग्नीत तुझ्यावर केलेला अभिचार — शहाण्यांनी निष्पाप, परिपक्व अशा तुला नष्ट करण्यासाठी हे केले.

10.1.19

उपाहृतमनुबुद्धं निखातं वैरं त्सार्यन्वविदाम कर्त्रम् ।
तदेतु यत आभृतं तत्राश्व इव वि वर्ततां हन्तु कृत्याकृतः प्रजाम् ॥ १०.१.१९ ॥

आणलेला, ओळखलेला, पुरलेला वैरमंत्र — आम्हांला पुन्हा सापडलेले कापणारे शस्त्र — ते जिथून आणले गेले तिथेच परत जावो; घोड्याप्रमाणे ते वळून कृत्या करणाऱ्याच्या संततीला मारो.

10.1.20

स्वायसा असयः सन्ति नो गृहे विद्मा ते कृत्ये यतिधा परूंषि ।
उत्तिष्ठैव परेहीतोऽज्ञाते किमिहेच्छसि ॥ १०.१.२० ॥

आमच्या घरात चांगली लोखंडी तलवारी आहेत; हे कृत्ये, तुझे सांधे किती प्रकारांनी कापता येतात हे आम्हांला ठाऊक आहे. ऊठ, इथून दूर जा — हे अज्ञाते, इथे तू काय इच्छितेस?

10.1.21

ग्रीवास्ते कृत्ये पादौ चापि कर्त्स्यामि निर्द्रव ।
इन्द्राग्नी अस्मान् रक्षतां यौ प्रजानां प्रजावती ॥ १०.१.२१ ॥

हे कृत्ये, तुझी मान आणि तुझे पायही मी कापीन; पळून जा. प्रजांना संततीसमृद्धी देणारे इंद्र आणि अग्नी आमचे रक्षण करोत.

10.1.22

सोमो राजाधिपा मृडिता च भूतस्य नः पतयो मृडयन्तु ॥ १०.१.२२ ॥

राजा सोम, अधिपती आणि कृपाळू; प्राण्यांचे आमचे स्वामी — त्यांनी आमच्यावर कृपा करावी.

10.1.23

भवाशर्वावस्यतां पापकृते कृत्याकृते ।
दुष्कृते विद्युतं देवहेतिम् ॥ १०.१.२३ ॥

भव आणि शर्व पापी आणि कृत्या करणाऱ्यावर नेम धरोत; दुष्कर्म्यावर वीज आणि देवांचे अस्त्र सोडोत.

10.1.24

यद्येयथ द्विपदी चतुष्पदी कृत्याकृता संभृता विश्वरूपा ।
सेतोऽष्टापदी भूत्वा पुनः परेहि दुछुने ॥ १०.१.२४ ॥

तू द्विपदी किंवा चतुष्पदी असशील, कृत्या म्हणून केलेली आणि सर्व रूपांनी सजवलेली असशील, तर बांधलेली अष्टपदी होऊन पुन्हा परत जा, हे दुच्छुना!

10.1.25

अभ्यक्ताक्ता स्वरंकृता सर्वं भरन्ती दुरितं परेहि ।
जानीहि कृत्ये कर्तारं दुहितेव पितरं स्वम् ॥ १०.१.२५ ॥

लेप लावलेली, आवाजाने केलेली, सर्व दुरितांना वाहणारी तू जा. हे कृत्ये, तुला करणाऱ्याला ओळख, जसे कन्या आपल्या पित्याला ओळखते.

10.1.26

परेहि कृत्ये मा तिष्ठो विद्धस्येव पदं नय ।
मृगः स मृगयुस्त्वं न त्वा निकर्तुमर्हति ॥ १०.१.२६ ॥

हे कृत्ये, जा, इथे थांबू नकोस. जखमी माणसाच्या पावलांच्या खुणेप्रमाणे आपला मार्ग धर. तो हरिण आहे, तू शिकारीण; तो तुला कापण्यास समर्थ नाही.

10.1.27

उत हन्ति पूर्वासिनं प्रत्यादायापर इष्वा ।
उत पूर्वस्य निघ्नतो नि हन्त्यपरः प्रति ॥ १०.१.२७ ॥

दुसरा बाण परत घेऊन आधी बसलेल्याला मारतो. दुसरा पहिल्या प्रहार करणाऱ्यावर उलटून त्याला खाली पाडतो.

10.1.28

एतद्धि शृणु मे वचोऽथेहि यत एयथ ।
यस्त्वा चकार तं प्रति ॥ १०.१.२८ ॥

म्हणून माझे हे वचन ऐक, मग तू जिथून आलीस तिथे परत जा. तुला करणाऱ्याकडे (परत जा).

10.1.29

अनागोहत्या वै भीमा कृत्ये मा नो गामश्वं पुरुषं वधीः ।
यत्रयत्रासि निहिता ततस्त्वोत्थापयामसि पर्णाल्लघीयसी भव ॥ १०.१.२९ ॥

हे भयंकर कृत्ये, निर्दोषाचा वध खरोखरच होतो. आमची गाय, घोडा, माणूस मारू नकोस. तू जिथे जिथे ठेवली गेली आहेस तिथून आम्ही तुला उचलतो; पानापेक्षाही हलकी हो.

10.1.30

यदि स्थ तमसावृता जालेनभिहिता इव ।
सर्वाः संलुप्येतः कृत्याः पुनः कर्त्रे प्र हिण्मसि ॥ १०.१.३० ॥

तुम्ही अंधाराने वेढलेल्या आणि जाळ्यात अडकल्यासारख्या असाल, तर हे कृत्यांनो, तुम्ही सर्व येथून तुटून जा; ज्याने तुम्हाला निर्माण केले त्याच्याकडेच आम्ही तुम्हाला परत पाठवतो.

10.1.31

कृत्याकृतो वलगिनोऽभिनिष्कारिणः प्रजाम् ।
मृणीहि कृत्ये मोच्छिषोऽमून् कृत्याकृतो जहि ॥ १०.१.३१ ॥

कृत्या करणारे वाकडे आहेत; ते प्रजेवर हल्ला करून तिचा नाश करतात. हे कृत्ये, त्यांना सोड, काहीही उरवू नकोस; त्या कृत्याकर्त्यांना ठार कर.

10.1.32

यथा सूर्यो मुच्यते तमसस्परि रात्रिं जहात्युषसश्च केतून् ।
एवाहं सर्वं दुर्भूतं कर्त्रं कृत्याकृता कृतं हस्तीव रजो दुरितं जहामि ॥ १०.१.३२ ॥

सूर्य अंधारातून मुक्त होऊन रात्री आणि उषेच्या किरणांना सोडतो, तसाच मी कृत्येने केलेले सर्व दुर्भूत, कर्त्याचे कर्म आणि दुरित हत्ती धूळ झटकतो तसे झटकून सोडतो.